T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4237
Karar No : 2022/10214
TEMYİZ EDENLER : I- DAVACILAR :
1- … 2- … 3- …
4- …
5- …
6- …
7- …
VEKİLLERİ : Av. … II- DAVALI :
…Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF : 1- …Belediye Başkanlığı
2- …ve arkadaşları
İSTEMİN KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Uşak İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …Mahallesi, …ada, …parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle …tarih ve …sayılı yapı tatil zaptı düzenlenerek yapının mühürlendiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nn 42. maddesi uyarınca 745.477,78-TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsat alınması için süre verilmesine, ruhsat alınmadığı takdirde inşaatların yıktırılmasına ilişkin Uşak Belediye Encümeninin …tarih ve …sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesince verilen …tarih ve E:…, K:…sayılı kararda; dava konusu işlemin 3194 sayılı Kanunun 42/2. Maddesinin (b) bendi uyarınca verilen temel para cezası ile (c) bendinin 6, 8 ve 11 numaralı alt bentleri yönünden artırım uygulanmasında hukuka aykırılık; (c) bendinin 4, 11 ve 13 numaralı alt bentleri uyarınca para cezasının artırılmasına yönelik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca verilen yıkım kararına yönelik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ise kısmen reddi, kısmen kabulü ile, dava konusu yapının bulunduğu alanın kesin yapılaşma yasağı bulunan alanlardan olmadığı anlaşıldığından dava konusu para cezasının 3194 sayılı Kanunun 42 maddesinin 2 fıkrasının (c) bendinin 6 alt bendi uyarınca artırılmasına ilişkin kısmına yönelik davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin bu kısmının iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1-Davacılar vekili tarafından; yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenmediği, tutanakta belirtilen hususların somut olmadığı, dava konusu encümen kararında taşınmazlarla ilgili hisse oranlarının açıkça belirtilmediği, bu durumun hukukla bağdaşmadığı, öte yandan, dava konusu işlemin taşınmaz hissedarları adına düzenlenmesinden sonra hissedar olan …'ın vefat ettiği, işbu davayı diğer hissedarlarla birlikte adı geçenin mirasçılarının açtığı, cezaların şahsiliği ilkesi gereğince mirasçıların para cezasından sorumlu olmamaları gerektiği, Mahkemece bu hususun değerlendirilmediği ileri sürülmektedir.
2-Davalı vekili tarafından; dava konusu ruhsatsız yapıların bulunduğu alanda çok sayıda eski köy evlerinin bulunduğu, halen tarımsal faaliyetlerin yapıldığı, yapıların çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği, yine anılan yapıların teknik yönden sağlam olup olmadığına ilişkin bir rapor alınmadığı, olası bir afet durumunda can ve mal kaybına yol açabileceği açık olduğundan, dava konusu para cezası artırım sebeplerinin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir
TARAFLARIN SAVUNMALARI :
1-Davacı tarafından; davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
2-Davalı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi, davalının temyiz isteminin reddi ile; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının yıkıma ilişkin kısmının onanması, para cezasına ilişkin kısmının ise davacılar …, …, …ve …yönünden bozulması, diğer davacılar yönünden onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uşak İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …Mahallesi mücavir alanında bulunan ve tapunun …ada, …parselinde kayıtlı olan davacılara ait taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle …tarih ve …sayılı yapı tatil zaptı düzenlenmesi üzerine, yapı sahipleri ve tapu malikleri olan …, …, …ve …adına 3194 sayılı İmar Kanunu'nn 42. maddesi uyarınca 745.477,78-TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 32. maddesi uyarınca ruhsat almaları için süre verilmesine, ruhsat almadıkları takdirde inşaatların yıktırılmasına ilişkin Uşak Belediye Encümeninin …tarih ve …sayılı kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yıkıma ilişkin kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkün olup temyize konu kararın bu kısmı bakımından bu sebeplerden hiçbiri bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına ilişkin kısmının, davacılar …, …, …ve …dışındaki davacılar yönünden;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkün olup temyize konu kararın anılan kısmı bakımından bu sebeplerden hiçbiri bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının idari para cezasına ilişkin kısmının, davacılardan …, …, …ve …a ilişkin kısmı yönünden;
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2. maddesinde; Türkiye Cumhuriyetinin Hukuk Devleti olduğu belirtilmektedir. Hukuk Devletinin öğesi olan idarece tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluğu ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi iptal davaları yoluyla sağlanır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 08/06/2000 günlü, 4577 sayılı Kanunla değişik 2. maddesinde belirtildiği üzere, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde; dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyetinin olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, davacının, dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde, ruhsat alınmadan veya ruhsat veya eklerine veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının yapı sahibine veya müteahhidine para cezası verileceği kurala bağlanmıştır. İdari para cezalarında da cezaların şahsiliği ilkesi geçerli bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu para cezasının, hissedarlar …, …, …ve …adına 08/05/2019 tarihinde tesis edildiği, …'ın 18/06/2019 tarihinde vefat ettiği, bakılmakta olan davanın ise …'ın mirasçıları …, …, …ve …ile birlikte diğer hissedarlar tarafından 12/07/2019 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, cezaların şahsiliği prensibi uyarınca ölüm halinde, ölen kişi adına verilen para cezalarının mirasçılardan tahsil edilmesinin mümkün olmadığı açık olduğundan, …, …, …ve …'ın davanın açıldığı tarih itibarıyla kişisel ve güncel bir menfaat bağının bulunmadığı, buna karşın, davacılar adına işlem tesis edilerek takibata geçildiği takdirde dava açılabileceği dikkate alındığında, İdare Mahkemesince bu kişiler yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Diğer taraftan, dava konusu yıkım kararının yapıya ilişkin olması sebebiyle, yıkım işlemi muris adına tesis edilmiş olsa dahi bakılmakta olan davada mirasçıların kişisel ve güncel bir menfaat bağının bulunduğu, bu karara karşı dava açmalarına hukuki bir engel bulunmadığı da tabiidir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2.Yukarıda özetlenen gerekçeyle işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki temyize konu …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının yıkıma ilişkin kısmının ONANMASINA, imar para cezasına ilişkin kısmının davacılardan …, …, …ve …yönünden BOZULMASINA, imar para cezasına ilişkin kısmının diğer davacılar yönünden ise ONANMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.