T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4392
Karar No : 2024/828
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik İnş. Pet. Tur. Gıda İç ve Dış Tic. Ltd. Şti
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Fatsa ilçesi sınırları dahilinde bulunan S:... sayılı II-(a) grubu bazalt sahasını işleten davacıya, daimi nezaretçi defterinin düzenli tutulmadığından bahisle 31.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; Maden Kanunu'nun 10. maddesinde daimi nezaretçinin atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine haftada en az bir kez kaydetmek zorunda olduğu, defterin ibraz edilmemesi, ruhsat sahibi ya da vekili tarafından imzalanmaması veya düzenli tutulmaması hâlinde ruhsat sahibine 31.054 TL idari para cezası verileceğinin açıkça belirtildiği, maden ocağında yapılan tespit tarihinden önce daimi nezaretçi tarafından doldurularak imzalanan daimi nezaretçi defteri sayfalarında projeye uygun faaliyet yürütüldüğünün belirtildiği, ocakta yapılan denetim esnasında tespit edilen mevcut durumun tutanak altına alındığı, söz konusu tespit üzerine düzenlenen mahallinde tetkik raporunda da daimi nezaretçi defterinin Ek-4'e uygun tutulmadığının ve sahadaki fiili durumu yansıtacak şekilde doldurulmadığının belirtildiği, anılan kararda yer verilen mevzuat ve eklerinde belirtilen şekilde usulüne uygun şekilde tutulmadığı anlaşılan daimi nezaretçi defteri nedeniyle ruhsat sahibi olan davacı şirket hakkında verilen idari para cezasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu işlemin tesisine dayanak teşkil eden daimi nezaretçi defterinin ilgili nüshalarının gönderilmesinin istenilmesine, dair Mahkemenin 31.01.2020 tarihli ara kararına verilen yanıt ekinde sunulan defterin Ek-4’te belirtilen bilgileri içerdiğinin görüldüğünü, işlem tesisine sebep hususların defterin düzenli tutulmaması olarak değerlendirilemeyeceği, davacı şirketin 3213 sayılı Kanun'un 10/6.maddesi uyarınca idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği, istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mahallinde yapılan tetkik sonucu düzenlenen raporda, ocağın mevcut durum itibariyle can-mal emniyeti bakımından tehlike arz etmesine rağmen üretim faaliyetleri devam etmiş, daimi nezaretçi defterinde sözkonusu durumun belirtilmediğini, yapıldığı beyan edilen üretim miktarları ile defter kayıtları uyumlu olmadığını, Maden kanunu kapsamında yapılan işlemlerin beyan esasına dayandığını, ancak beyan edilen üretim miktarı ile daimi nezaretçi defterindeki kayıtların uyumsuz olduğunu bu nedenlerle dava konusu işlemin mevzuata uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davaya konu para cezasına ilişkin fiilen gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan 3213 sayılı Maden Kanununun 10. maddesinin 6. fıkrasında, daimi nezaretçi defterinin düzenli tutulmaması halinde ruhsat sahibine 20.000-TL idari para cezası verileceği hükme bağlanmış olup, aynı Kanunun 13. maddesinin 2. fıkrasında, idari para cezalarının her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, temyize konu kararın cezalandırmaya esas alınan fiilin sübuta erdiğine ilişkin gerekçesinde isabetsizlik bulunmamaktadır. Ancak, cezaya esas fiilin hangi tarihte gerçekleştiğinin tespiti uygulanacak idari para cezası miktarı açısından önem taşımaktadır.
Olayda; 3213 sayılı Maden Kanunu'na aykırılık teşkil eden eylemi nedeniyle davacıya, işlenen fiilin gerçekleştiği tarihe göre (davacının daimi nezaretçi defterini düzensiz tutmaması şeklinde gerçekleşen eylemin 2018 yılına tekabül ettiği) idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2019 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezalarının kesildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ceza tutarı dikkate alınmak suretiyle 3213 sayılı Yasa'nın 10. maddesi kapsamında verilen dava konusu idari para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine dair karara yönelik istinaf istemini kabul eden Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka uygun olduğu düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ordu ili, Fatsa İlçesinde yer alanda davacı şirket adına ... ruhsat numaralı II. A Grubu Bazalt maden işletme ruhsatı 14/10/2009 tarihinde düzenlenmiştir.
Maden ocağında 12/11/2018 tarihinde davalı idare personeli tarafından yapılan denetim sonucu 28/12/2018 tarihli Mahallinde Tetkik Raporu düzenlendiği, anılan raporun dava konusu idari para cezasının verilmesine dayanak olan ilgili kısmında ''... ocağın mevcut durum itibariyle can ve mal emniyeti bakımından tehlike arz etmesine rağmen üretim faaliyetleri devam etmiş, daimi nezaretçi defterinde söz konusu durumun belirtilmediği, yapıldığı belirtilen üretim miktarları ile defter kayıtları uyumlu olmadığı'' tespit edilmiştir.
Davalı idarece ... tarih, ... sayılı işlemi ile daimi nezaretçi defterinin usulüne uygun olarak düzenlenmediği tespit edildiğinden bahisle davacı şirket hakkında 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine dair işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Fiil tarihinde yürürlükte bulunan hali ile , 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Beyan usulü" başlıklı 10. maddesinin 6. fıkrasında, "Daimi nezaretçinin, atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 20.000 TL idari para cezası verilir." hükmüne; "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde, "Arama ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 1.000 TL, işletme ruhsatlarında ruhsat taban bedeli 10.000 TL olup, bu bedeller ile bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hali ile 3213 sayılı Maden Kanunun "Beyan usulü" başlıklı 10. maddesinin 6. fıkrasında "... Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi veya vekili imzalar. Defterin ibraz edilmemesi, ruhsat sahibi ya da vekili tarafından imzalanmaması veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine 31.054 TL idari para cezası verilir. Bu fıkranın ihlalinin ruhsat sahibi veya vekili tarafından aynı yıl içerisinde tekrarı hâlinde idari para cezası iki kat olarak uygulanır." düzenlemesi bulunmaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte geçen;... k) Daimi nezaretçi defteri: Noter tarafından onaylanmış olan, daimi nezaretçi/nezaretçilerinin proje faaliyetlerine ilişkin eksiklik, aksaklık ve önerilerinin yazıldığı, vardiyalı çalışan işletmelerde ise teknik elemanın da ilgili bölümlerini doldurduğu, istihdam edenler ile birlikte imzaladığı Ek-4’de yer alan formata uygun olarak düzenlenen defteri ... ifade eder." düzenlemesine; "Beyan usulü" başlıklı 92. maddesinde, "... (6) Daimi nezaretçinin atandığı ruhsat sahasındaki faaliyetleri düzenli bir şekilde denetleyerek tespit ve önerilerini daimi nezaretçi defterine kaydetmesi zorunludur. Aksi takdirde daimi nezaretçi uyarılır. İkinci kez aynı ruhsat ile ilgili olarak bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda daimi nezaretçi hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. Daimi nezaretçi defterini, daimi nezaretçi ile ruhsat sahibi ve faaliyeti gerçekleştiren birlikte imzalar.
(7) Daimi nezaretçi defterinin ibraz edilmemesi veya Ek-4’te belirtilen şekilde düzenli tutulmaması halinde, Kanunun 10. maddesinin altıncı fıkrası gereğince işlem tesis edilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 125. maddesinin (f) bendinde ise, "Daimi nezaretçi, atandığı ve sorumlu olduğu işletmenin faaliyetlerinin projeye uygunluğunu işletme faaliyetinde bulunulan her gün inceleyerek tespitlerini ve önerilerini daimi nezaretçi defterine en az haftada bir kaydetmek zorundadır. Bu süre içerisinde işletmede yeni bir durumun ortaya çıkması halinde bu husus aynı gün deftere kaydedilir...." düzenlemesi; (ı) bendinde ise, "işletme faaliyetlerine ara verildiği dönemlerde ara verilme gerekçesi deftere yazılarak, deftere yukarıda belirtilen sürelerde rapor yazılmaz." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 124. maddesinde, kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, Yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.
Yasa koyucu düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulanmasını, yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakır. Bu asli düzenleme yetkisinin Yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur. Ancak, idarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisi yasama organının çizdiği sınırlar içinde üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak gerçekleşebilir. Bu itibarla yasanın uygulanmasını sağlamak amacıyla yönetmelikle düzenlenme yapılması hukuken olanaklıdır.
Yukarıda ilgili kısmına yer verilen Maden Kanunu düzenlemesine göre, daimi nezaretçi defterinin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulmaması hâlinde, ruhsat sahibine idari para cezası verilmesi öngörülmüştür. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemede defterin düzenli tutulması ifadesiyle hangi durumların kastedildiği açıkça düzenlenmemiştir. Maden Yönetmeliği'nin 125/1-g maddesinde ise defterin düzenli tutulduğunun kabul edilebilmesi için daimi nezaretçi defterinin Yönetmeliğin ekinde Ek-4'te belirtilen bilgileri içerecek şekilde tutulması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Bu bakımdan, Kanunda daimi nezaretçi defterinin ibraz edilmemesi veya düzenli tutulması hali için idari para cezası yaptırımının öngörüldüğü, defterin düzenli tutulmaması halinin hangi durumları kapsadığının Maden Yönetmeliği ile açıklığa kavuşturulduğu görülmektedir. Bu nedenle hem Kanun hem de Yönetmelik düzenlemelerinin birarada değerlendirilerek Kanunda cezai yaptırım öngörülen hallerin kapsamının tespit edilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, maden sahasına 26/07/2016 tarihinde atanan daimi nezaretçi tarafından doldurulan ve saha mahallinde ibraz edilen noter onaylı nezaretçi defterinde yapılan üretimlere dair bilgiler ile idareye beyan edilen üretimlerin defter kayıtları ile uyumlu olmadığı tespit edilmesi üzerine, nezaretçi defterinin uygun tutulmadığından bahisle Maden Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrasına istinaden ruhsat sahibine idari para cezası verildiği görülmektedir.
Maden Yönetmeliği Ek-4'te daimi nezaretçi defterinde rapor edilmesi gereken hususlara yer verilmiş olup, bu hususlar arasında "faaliyetler hakkında bilgi" , "üretim ve stok miktarı" , "üretim yapan hakkında bilgi" , "üretim yöntemi hakkında bilgi" gibi üretime yönelik düzenlemelere yer verilmiş; ayrıca defterde yer alması gereken hususlarda değişiklik olması durumunda defterin revize edilmesinin zorunlu olduğu düzenlenmiştir. Dolayısıyla maden sahasında üretim yapılması halinde bu durumun daimi nezaretçi defterine kaydedilmesi gerekmekte olup, üretim yapılmayan hallerde üretim yapıldığının kaydedilmesi durumunda ise daimi nezaretçi defterinin düzenli tutulmadığı sonucuna varılacaktır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 22/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.