T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4504
Karar No : 2024/950
DAVACI : …
DAVALI : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : … Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. DSİ 13. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı yeraltı suyu arama ve kullanma belgelerinin davalı idareye sunulması esnasında kendisinden Jeoloji Mühendisleri Odasından alınacak sicil durum belgesi istenilmesine ilişkin işlemi ile;
2. Bireysel işlemin dayanağı DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Daire Başkanlığı'nın 26/05/2010 tarih ve 2364 sayılı Genel Yazısının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Yeraltı Suyu Arama ve Kullanma Belgelerinin teknik olarak hazırlanması ve bu belgelerden doğacak zararların önlenmesi için teknik sorumluluğun jeoloji mühendislerine verildiğini, jeoloji mühendisi olan davacıdan DSİ 13. Bölge Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve Yeraltı Suları Müdürlüğünce idareye sunulacak yeraltı suyu arama ve kullanma belge başvuruları için jeoloji mühendisleri odasından "sicil durum belgesi" getirilmesinin istenildiğini, bu sebeple davacı tarafından 21.12.2020 tarihinde idareye başvuruda bulunularak talebin haksız olduğu ve işlemin yasal dayanaklarının bildirilmesinin istenildiği; idarece 20.12.2020 tarihinde verilen cevapta, davacı tarafından hazırlanan Yeraltı Suyu Arama ve Kullanma belgelerinde 01.01.2021 tarihinden itibaren bağlı bulunulan Jeoloji Mühendisleri Odasından her iş ve işlemde teknik sorumlunun sicil durumunu gösterir onaylı belgesinin alınması gerekliliğinin getirildiğinin tarafına bildirildiğini, söz konusu zorunluluğun dayanağının ise DSİ Genel Müdürlüğünün 26.05.2010 tarihli ve 2364 sayılı Genel Yazısı olduğunu, düzenlemenin üst hukuk normalarına aykırı olduğunu, kanunda bu yönde bir hükmün mevcut olmadığını, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Tescil Yönetmeliğine göre her yıl, Büro Tescil ve Kayıt Yenileme işlemini yılın başında odaya yaptırarak DSİ'ye ibraz ettiklerini, yine Jeoloji Mühendisleri Odasının yasaklı üyelerini devlet kurumlarına bildirdiğini, öte yandan Devlet Su İşleri Yeraltı Suları Teknik Yönetmeliğinde, jeoloji mühendislerince hazırlanan evrakların meslek odası tarafından vize yapılmasına ilişkin bir hüküm bulunmadığını bu nedenle dava konusu işlemlerin iptali gerektiği öne sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Jeoloji Mühendisleri Odası Serbest Jeoloji Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Uygulama, Büro Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği ile serbest hizmet üreten jeoloji mühendislerine Jeoloji Mühendisleri Odasınca Sicil Durum belgesi verilmesi işleminin, üyenin sadece mesleki kısıtlılığını gösteren bir belgenin düzenlenmesi anlamını taşımayıp, ürün/rapor üzerinde yapılan mesleki denetim uygulamasının bir sonucu olduğu, Odanın "mesleki denetim" yapabilmesinin hukuka uygun olduğu, ayrıca, yeraltı suyu arama, kullanma, ıslah-tadil belgelerini talep eden teknik sorumluların 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanunda belirtilen iş ve işlemleri yapmak için gerekli mesleki, teknik ve hukuki yeterliliğe sahip olup olmadığının tespit edilmesi amacıyla oda sicil durumunu belirten onaylı sicil durum belgesi talep edilmesinin meri mevzuat bakımından yerinde olduğu, onaylı belgenin yılda bir defa sunulması, yıl içinde her başvurusunda onaylı sicil durum belgesinin bir fotokopisinin sunulması, teknik sorumluların sicil durumunda herhangi bir şüphenin vuku bulması durumunda Odasından tekrar onaylı sicil durum belgesi istenilmesinin hukuken yerinde olacağı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; Jeoloji Mühendisi olan davacı tarafından, DSİ 13. Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yeraltı suyu arama ve kullanma belgelerinin davalı idareye sunulması esnasında kendisinden Jeoloji Mühendisleri Odasından alınacak sicil durum belgesi istenilmesine ilişkin işlemi ile dayanağı DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Daire Başkanlığı'nın 26/05/2010 tarih, 2364 sayılı Genel Yazısının iptali istemiyle açılmıştır.
167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanununun 8,9,10 ve 11. maddelerinde su temini amacıyla yapılacak kazıların ve kuyuların açılması, işletilmesi, ıslah ve tadili için yapılması gerekli iş ve işlemler sayılmış ve bütün bu iş ve işlemlerin Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından yürütüleceği kurala bağlanmıştır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinde; bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek; bu suretle aynı ihtisasa mensup meslek mensuplarını bir Odanın bünyesinde toplamak; mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak; meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı, normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmek Birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmıştır.
18/10/2006 tarihli Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Serbest Jeoloji Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Uygulama, Büro Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nin "Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri" başlıklı 6. maddesinde "...8) Havza bazında veya münferit hidrojeolojik etüt, kaynak geliştirme ve ıslahı çalışmaları, yeraltısuyu planlaması, drenaj projelendirilmesi ve su kuyuları inşasına yönelik jeolojik ve hidrojeolojik etüt, deney ve analizleri ile bu çalışmalara ait modellerin oluşturulması, hidrojeolojik haritaların üretimi ve raporların hazırlanması,
9) İlgili kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine göre Yeraltısuyu Arama Belgesi, Yeraltısuyu Kullanma Belgesi, Yeraltısuyu Islah ve Tadil Belgesi alımına esas jeolojik ve hidrojeolojik etüt, deney, harita üretimi, sondaj ve diğer çalışmaların yapılması,.." hükmü,
"Serbest jeoloji mühendisliğinde yetkilendirme" başlıklı 7. maddesinde " Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen SJMMH‘leri jeoloji mühendisliği yapmaya sahip olduğu diploması, oda üyeliği ve oda büro tescili ile hak kazanmış kişilerce yerine getirilir." hükmü,
"Mesleki denetim" balıklı 17. maddesinde "
(1) Oda, SJMMH‘in amacının sağlanmasına yönelik olarak gerekli gördüğü önlemleri alır.
(2) Mesleki denetimde, SJMMHK‘ların ve SJM‘nin mesleki faaliyeti, Oda kaydının devam edip etmediği, SJM imzasının doğruluğu, kesilen faturanın veya serbest meslek makbuzunun Oda Asgari Ücret Yönetmeliğine ve eki fiyat tablolarına uygunluğu, hizmetin standartlar, yönetmelikler ve Odanın teknik esaslarına, çizim standartlarına uygunluğu konularında inceleme yapar. Yapılan bu mesleki denetim ve onaylama, SJMMH‘nin teknik içeriğini ve hesaplarını denetleme ve onaylama değildir. Sorumluluk, SJM‘ye aittir." hükümleri mevcuttur.
Dosyanın incelenmesinden; 26.05.2010 tarihli 2564 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından tüm bölge müdürlüklerine gönderilen "YAS Belgelerinin Uygulanması Hakkında " Genel Yazı ile "..fen elemanlarının Oda üyesi olduklarının, üyeliklerini sürdürdüklerinin tespiti için yapılacak her iş ve işlemde teknik sorumlunun sicil durumunu gösterir onaylı belgenin aranacağı .." kuralı dayanak gösterilerek, davacının 21.12.2020 tarihli başvurusu üzerine ise, DSİ 13. Bölge Müdürlüğü'nün … tarih, … sayılı yeraltı suyu arama ve kullanma belgelerinin davalı idareye sunulması esnasında davacıdan Jeoloji Mühendisleri Odasından sicil durum belgesi getirilmesinin istenilmesine ilişkin işlemin tesis edilmesi nedeniyle her iki işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. Düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir. Bu çerçevede İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır.
167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanuna göre yeraltısuyu arama, kullanma ile ıslah ve tadil belgesi düzenleyen fen elemanlarının Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu gereği ülke genelinde faaliyette bulunabilmesi için igili meslek odalarına üye olmaları ve mesleğin icrasına yönelik yasaklı durumunun bulunmaması gerekli ve zorunludur.
Ancak Dairece yapılan 14/12/2021 tarihli ara kararına verilen cevap dilekçeleri incelendiğinde de görüldüğü üzere aynı gün içinde sunulabilen her proje için farklı sicil durum belgesi sunulması gerekliliğinin fen elemanlarının Oda üyesi olduklarının, üyeliklerini sürdürdüklerinin tespiti amacına hizmet etmediği açık olduğundan, dava konusu işlemlerde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairelerince duruşma için taraflara önceden bildirilen 28/02/2024 tarihinde, davacıyı temsilen gelen olmadığı ve davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü vekili Hukuk Müşaviri … ile müdahil Jeoloji Mühendisleri Odası Başkanlığı vekili Av. … 'un geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Dairesi Başkanlığı tarafından tüm bölge müdürlüklerine gönderilen 26.05.2010 tarih ve 2564 sayılı "YAS Belgelerinin Uygulanması Hakkında" Genel Yazısı ile "..fen elemanlarının Oda üyesi olduklarının, üyeliklerini sürdürdüklerinin tespiti için yapılacak her iş ve işlemde teknik sorumlunun sicil durumunu gösterir onaylı belgenin aranacağı ..." kural altına alınmış; davacının 21.12.2020 tarihli başvurusu üzerine ise, DSİ 13. Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yeraltı suyu arama ve kullanma belgelerinin davalı idareye sunulması esnasında davacıdan Jeoloji Mühendisleri Odasından sicil durum belgesi getirilmesinin istenilmesine ilişkin işlemin tesis edilmesi nedeniyle her iki işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanunu'nun "Belge alınması ve bilgi verilmesi mecburiyeti" başlıklı 8. maddesinde "Aşağıdaki (a) ve (b) fıkralarında beyan edilen kazıların yapılması veya kuyuların açılması için Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden belge alınması mecburidir:
a) (Değişik: 4/7/1988 - KHK - 336/1 md.; Aynen Kabul: 7/2/1990 - 3612/38 md.) Su temini maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren derinliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tesbit ve ilgili bakanlığın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular (el ile açılan kuyular hariç),
b) Su temini maksadiyle, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufki veya meyilli her türlü galeriler ve tüneller.
Bu kazıların yapılması ve kuyuların açılması su temini maksadını gütmemesi halinde, bunlar hakkında belge aranmamakla beraber, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün talebi üzerine bilgi verilmesi mecburidir."
Arama belgesi başlıklı 9. maddesinde "Yeraltı suyu aranmasında belge almayı icabettiren işler için bir sene süreli arama belgesi verilir.Bu süre içinde,arama bitirilmezse; belge sahibinin,sürenin son ayı içinde müracaat etmesi şartiyle belge bir sene için temdit edilir. Bu süre zarfında da arama bitirilemezse; belge hükümsüz sayılır ve iş sahibi yeniden belge alır",
Kullanma belgesi başlıklı 10. maddesinde "Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse, bu suyu kullanabilir. Ancak, bir ay içinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğüne müracaat ederek kullanma belgesi alır."
Islah ve tadil belgesi başlıklı 11. maddesinde "Kullanma belgesini haiz bir kimse arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülahazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamaz veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez. Ancak, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden ıslah ve tadil belgesi almak suretiyle, böyle bir ameliyeye girişebilir. " hükmü bulunmaktadır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinde; bütün mühendis ve mimarları ihtisas kollarına ayırmak ve her kol için bir oda kurulmasına karar vermek; bu suretle aynı ihtisasa mensup meslek mensuplarını bir Odanın bünyesinde toplamak; merkezde idare heyeti, haysiyet divanı ve murakıplar gibi görevlilere yetecek kadar üyesi bulunmayan Odanın merkezini, Umumi Heyetin belirleyeceği yerde açmak; mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak; meslek ve menfaatleriyle ilgili işlerde resmi makamlarla işbirliği yaparak gerekli yardımlarda ve tekliflerde bulunmak, meslekle ilgili bütün mevzuatı, normları, fenni şartnameleri incelemek ve bunlar hakkındaki görüş ve düşünceleri ilgililere bildirmek Birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmıştır.
Aynı kanunun 32. maddesinde ise; ”Odaların gelirleri:
a) Aza kaydiyeleri;
b) Aza yıllık aidatı;
c) Hizmet karşılığı alınan ücretler;
ç) Vesika ücretleri;
d) Neşriyat hasılatı;
e) Bağış ve yardımlar;
f) Para cezaları;
g) İştiraklerden mütevellit karlar;
h) Mesleki müsabakalarda derece ve mansiyon alanlarla jüriye aza seçilenlerin alacakları paraların yüzde beşleri;
i) Müteferrik gelirler.” hükmü yer almaktadır.
18/10/2006 tarihli Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Serbest Jeoloji Mühendislik ve Müşavirlik Hizmetleri Uygulama, Büro Tescil ve Mesleki Denetim Yönetmeliği'nin "Serbest jeoloji mühendislik ve müşavirlik hizmetleri" başlıklı 6. maddesinde "...8) Havza bazında veya münferit hidrojeolojik etüt, kaynak geliştirme ve ıslahı çalışmaları, yeraltısuyu planlaması, drenaj projelendirilmesi ve su kuyuları inşasına yönelik jeolojik ve hidrojeolojik etüt, deney ve analizleri ile bu çalışmalara ait modellerin oluşturulması, hidrojeolojik haritaların üretimi ve raporların hazırlanması,
9) İlgili kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine göre Yeraltısuyu Arama Belgesi, Yeraltısuyu Kullanma Belgesi, Yeraltısuyu Islah ve Tadil Belgesi alımına esas jeolojik ve hidrojeolojik etüt, deney, harita üretimi, sondaj ve diğer çalışmaların yapılması,.." hükmü,
"Serbest jeoloji mühendisliğinde yetkilendirme" başlıklı 7. maddesinde " Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen SJMMH‘leri jeoloji mühendisliği yapmaya sahip olduğu diploması, oda üyeliği ve oda büro tescili ile hak kazanmış kişilerce yerine getirilir." hükmü,
"Mesleki denetim" balıklı 17. maddesinde "
(1) Oda, SJMMH‘in amacının sağlanmasına yönelik olarak gerekli gördüğü önlemleri alır.
(2) Mesleki denetimde, SJMMHK‘ların ve SJM‘nin mesleki faaliyeti, Oda kaydının devam edip etmediği, SJM imzasının doğruluğu, kesilen faturanın veya serbest meslek makbuzunun Oda Asgari Ücret Yönetmeliğine ve eki fiyat tablolarına uygunluğu, hizmetin standartlar, yönetmelikler ve Odanın teknik esaslarına, çizim standartlarına uygunluğu konularında inceleme yapar. Yapılan bu mesleki denetim ve onaylama, SJMMH‘nin teknik içeriğini ve hesaplarını denetleme ve onaylama değildir. Sorumluluk, SJM‘ye aittir." hükümleri mevcuttur.
7/06/2011 tarihli 27957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dsi Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği'nin 2."Belge alınacak işler "başlıklı bölümünde,
"167 sayılı Yeraltısuları Hakkında Kanunun 8. maddesinin (a) ve (b) fıkralarındaki işlerle, Yeraltısuları Tüzüğünün 9 uncu maddesinde belirtilen işleri yapacaklar için, Devlet Su İşleri Gene! Müdürlüğünden belge alınması zorunludur. Bunlar, aşağıda sayılan belgelerdir :
2.1.1. Yeraltısuyu arama belgesi
2,1.2 Yeraltısuyu kullanma belgesi
2.1.3. Islah ve tadil belgesi
2.1.4. Sondörlük, Kuyuculuk, Galeri, Tünelcilik yeterlik belgesi." düzenlemesi yer almaktadır.
2.2 " Belge için başvurma " başlıklı maddesinde ise ,
Belge almak isteyen kimse, istediği belge ile ilgili, örneği 2.7. maddesinde görülen belge isteme formlarını, en yakın DSİ. Ünitesine başvurarak veya en yakın idare amiri vasıtasıyla temin eder. Bu formu eksiksiz, doğru ve aşağıdaki hususlara uygun olarak doldurur. İlgili DSİ Teşkilâtına veya idare âmirine verir.
Belge almak için müracaat eden kimsenin sırasını, isteklinin DSİ. Teşkilâtına veya en yakın idare âmirine baş vurduğu tarih, DSİ. nin belge isteyen kimseye cevap vereceği bir aylık sürenin başlangıcını da dilekçe ve eklerin noksansız olarak DSİ Teşkilâtına resmen ulaştığı tarih belli eder. Belge isteyen kimseye, isteği üzerine müracaat tarihini gösterir bir makbuz verilir." hükmü ,
2.2.1" Arama Belgesi isteme formu ve ekleri "
(Form No : 2.7.1. Yeraltısuyu Arama Belgesi isteme formu)
2.2.1.1. (Değişik:RG-7/6/2011-27957) DSİ tarafından hiç etüt edilmemiş olan sahalarda A tipi Yeraltısuyu Arama Belgesi isteme formu kullanılır ve bu forma, aşağıda açıklanan bilgileri havi belgeler eklenir :
2.2.1.1.1. Her hangi bir yerde, aynı anda veya fasılalı olarak 5 den fazla kuyu açılması istenildiği takdirde; havzanın, II. Bölümde sözü edilen esaslar dahilinde yapılacak hidrojeolojik detaylı etüd raporlarından ve eklerinden üçer takım;
2.2.1.1.2. Aynı anda veya fasılalı olarak 5 adetten az kuyu açılması istenildiği takdirde, kuyu lokasyonlarını içine alan sahanın II. Bölümde sözü edilen esaslar dahilinde yapılacak hidrojeolojik ön etüd raporundan ve eklerinden üçer takım;
2.2.1.2. DSİ. tarafından hidrojeolojik etüdü yapılmış olan sahalarda B tipi yeraltısuyu arama belgesi isteme fonu kullanılır ve bu forma ne miktar kuyu açılırsa açılsın, her bir kuyu için kuyu yerini ve su noktalarını gösterir detaylı bir kroki eklenir.
2.2.1.3. Yeraltısuyu aranacak havza veya alan DSİ. tarafından etüd edilmiş olsun veya olmasın, arama belgesi isteme formuna Yeraltısuları Kanununun 17 nci ve Yeraltısuları Tüzüğünün 7 nci maddesinde belirtilen teknik elemanlarca yapılmış ve kuyuda yapılacak her türlü işlemle, kuyunun çap ve derinliklerini gösterir kuyu projeleri eklenir. Projeler her kuyu için ayrı ve üçer adet olarak tanzim edilir."
2.2.2" Kullanma Belgesi isteme formu ve ekleri " başlıklı maddesinde ise
"Açılmış olan yeraltısuyu arama kuyusunda bulunan suyun, işletilmesi istenildiği takdirde; kullanma belgesi isteme formu ve eklerinin, ilgili DSİ. Bölge Müdürlüğünce onayını takiben, müracaat sahibine kullanma belgesi verilir. Kullanma Belgesi İsteme formunun (Form No. 2.7.3.) ekleri aşağıda sırasıyla gösterilmiştir.
2.2.2.1. Doğru ve muntazam olarak doldurulmuş kuyu kayıt defterinden iki adet;
2.2.2.2. Su evsafının kullanma maksadına uygun olduğunu gösterir kimyasal su analiz raporunun aslı ile onaylı iki kopyası;
2.2.2.3. İki adet kuyu kütüğü ile, pompa karakteristiklerine ait grafiklerden üçer takım.
2.2.3. Islah ve tadil belgesi isteme formu ve ekleri :
Islah ve tadil edilmesi istenilen kuyu ve galeriler için ıslah ve tadil belgesi alınması zorunludur. Bunun için ıslah ve tadil belgesi isteme formunun doldurulması lâzımdır. Form No.: 2.7.5.) Bu forma aşağıda açıklanan bilgiler eklenir.
2.2.3.1. Kuyu veya galerinin, son durumunu gösterir onaylı kütüğü;
2.2.3.2. 1/50 ölçekli tadil projesi ve lüzumlu tafsilât resimleri;
2.2.3.3. Islah veya tadil gerekçesini açıklayan bir rapor;
2.2.3.4. Kullanma belgesi;
2.2.4. Yeterlik belgesi isteme formu ve ekleri :
Yeraltısuyu temin etmek maksadıyla, yeraltısuyu ile ilgili işlerde çalışacak sondör, kuyucu, galerici ve tünelcilerin, bu işleri yapabilmeleri için yeterlik belgesi almaları zorunludur." hükümleri mevcuttur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanuna göre yeraltısuyu arama, kullanma ile ıslah ile tadil belgesi düzenleyen fen elemanlarının Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu gereği ülke genelinde faaliyette bulunabilmesi için igili meslek odalarına üye olmaları ve mesleğin icrasına yönelik yasaklı durumunun bulunmaması gerektiği açıktır.
Dava konusu edilen işlemlerle ise ilgili odadan sicil durum belgesi alınmaksızın fen elemanlarınca düzenlenen arama, kullanma, ıslah ve tadil belgelerinin işleme alınmaması, fen elemanlarınca yerine getirilecek her iş ve işlemde teknik sorumlunun sicil durumunu gösterir onaylı belgenin istenilmesi yönünde düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.
İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa'ya göre, idarenin düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. Düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir.
Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, davalı idarenin dava konusu alandaki düzenleme yetkisinin hukuka uygun olarak kullanmadığı ve dava konusu düzenleyici işlemin dayanağı olan 167 sayılı Kanun'da ve ilgili Yönetmelikte fen elemanlarınca yerine getirilecek her iş ve işlemde teknik sorumlunun sicil durumunu gösterir onaylı belgenin alınmasına ilişkin bir düzenlemeye yer verilmediği açıktır.
Öte yandan, Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğunun tartışmasız olduğu ve Odaların mesleki denetim yetkisi bulunduğu ve bu denetim yetkisi kapsamında 6235 sayılı Yasa hükümleri göz önüne alındığında, gelir elde edebileceği hususunda kuşku bulunmamakla birlikte, fen elemanlarınca yerine getirilecek her iş ve işlemde teknik sorumlunun sicil durumunu gösterir onaylı belgenin alınması zorunluluğu ile birlikte oda üyesi mühendisler için hem maddi hem de bürokratik anlamda ciddi bir yük oluşturulmasına sebep olunacağı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, her proje için farklı sicil durum belgesi sunulması gerekliliği fen elemanlarının Oda üyesi olduklarının, üyeliklerini sürdürdüklerinin tespiti amacına hizmet etmediğinden, dava konusu işlemlerde kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu DSİ Genel Müdürlüğü Jeoteknik Hizmetler ve YAS Daire Başkanlığı'nın 26/05/2010 tarih ve 2364 sayılı Genel Yazısının İPTALİNE oyçokluğu ile,
2. Dava konusu DSİ 13. Bölge Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işlemin İPTALİNE oyçokluğu ile,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, … TL yargılama giderinin müdahil Jeoloji Mühendisleri Odası üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
28/02/2024 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Anayasanın 135. maddesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halkla ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleri oldukları belirtilmiştir.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanununun 2. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde, mühendislik ve mimarlık mesleği mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleriyle ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hâkim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlâkını korumak için gerekli gördüğü bütün teşebbüs ve faaliyetlerde bulunmak Birliğin kuruluş amaçları arasında sayılmış; aynı Kanunun 33. maddesinin 1. fıkrasında da, "Türkiye‘de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve meslekî tedrisat yapabilmeleri için ihtisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler." hükmüne yer verilmiştir.
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği'nin 50. maddesinin birinci cümlesinde, “Odalar kendi meslek alanına ve meslek mensubuna ilişkin mesleki denetim uygulamasında bulunabilirler.”
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası Ana Yönetmeliğinin 5. maddesinin (a) fıkrasının 12. bendinde; "Serbest Jeoloji Mühendisliği ve Müşavirliği Hizmetlerini icra etmek üzere kurulan büro ve şirketlere Tescil Belgesi vermek, Sorumlu Jeoloji Mühendislerinin hazırlayacağı mesleki ürünlerin ilgili yasa ve yönetmelikler ile Oda yönetmeliklerine ve standartlarına uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla mesleki denetimi yapmak" Oda'nın amaçları arasında sayılmıştır.
Anayasa ve Yasa kuralları uyarınca meslek odalarının; gerek üyelerinin gerekse de soyut olarak mesleğin onurunu ve mesleki disiplini korumak, mesleğin gelişimini sağlamak, mesleğin icrasında uyulacak ilke ve kuralları saptamak hususlarında görev ve yetki sahibi olduğu tartışmasızdır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinin (b) bendi uyarınca, meslek odaları, meslek mensuplarının, müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin yerel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak üzere meslek disiplinini ve ahlakını korumak için gerekli gördüğü birtakım kurallar koyabilir.
Jeoloji mühendisi unvan ve yetkisi ile mesleki faaliyette bulunulurken, mesleki davranış ilkelerine ve meslek etiğine uygun sürecin işletilmesi, kurumsal işleyişin ve bütünselliğin sağlanması gerekliliği nedeniyle Jeoloji Mühendisleri Odası'nın, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olmasından kaynaklanan mesleki faaliyetin içeriğine ilişkin olmamak koşulu ile üyeleri üzerinde mesleki denetim görev ve yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak, meslek odasınca meslek mensuplarına yönelik mesleki denetim yetkisinin sınırlarının belirlenmesi gerekmektedir.
Oda tarafından yapılacak denetimin meslek mensubunun sunduğu hizmetin içeriğinin denetlenmesi yahut meslek mensubunun yeterliliğinin denetlenmesi niteliğinde olmaması, meslek mensubunca bulundurulması gerekli bazı belge ve bilgilerin bulundurulup bulundurulmadığı, meslek mensubunun Oda üyelik kaydının bulunup bulunmadığı, kısıtlılığının olup olmadığı, bürosunun tescilini yaptırıp yaptırmadığı gibi mesleki disiplini sağlamaya yönelik şekli bir denetim niteliğinde olması gerekmektedir. Bu bağlamda, meslek odasının üyeleri üzerinde sahip olduğu mesleki denetim görev ve yetkisi mesleki disiplini sağlamaya yönelik olduğundan, serbest meslek faaliyetinin özünü zedeleyecek vize veya onay niteliği taşımaması gerekmektedir.
Belirtilen açıklamalar kapsamında, odaların şekli anlamda mesleki denetim yetkisi bulunduğu ve bu denetim yetkisi kapsamında 6235 sayılı Kanun göz önüne alındığında gelir elde edebileceği de tabiidir.
Ayrıca, DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği'nin 2.2.4.4. maddesinde "Mesleğinde yeteri kadar tecrübeli bulunmak (1. sınıf belge alacakların, en az 7 yıl; II. sınıf belge alacakların, en az 4 yıllık tecrübesi bulunmak);" koşuluna yer verilmiş olup, yürütülecek faaliyete ilişkin jeoloji mühendisinin mesleki tecrübesinin yeterli olup olmadığının da tespit edilmesi gerekmektedir.
Bu durumda, mesleki denetimin, ilgili mühendislerin Oda üyesi olduklarının, üyeliklerini sürdürdüklerinin, disiplin cezası nedeniyle mesleğini icra etmesinde bir engelin bulunmadığının tespiti için şekli nitelikte bir denetim olduğu, dava konusu genel yazının da anılan mesleki denetimin yerine getirilebilmesi için sicil durumunu gösterir onaylı belgenin istenilmesi yönünde tesis edildiği ve mesleki faaliyetin özünü zedeleyecek nitelikte faaliyetin içeriğinin denetlenmesine ilişkin olmadığı anlaşılmakta olup, üst hukuk normlarına uygun olduğu sonucuna varılan genel yazıda ve buna dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Öte yandan, sicil durumunu gösterir onaylı belgenin verilmesi için Odalar tarafından ücret alınması mevzuata uygun olup, uyuşmazlıkta 2021 yılı için 35,00 TL olarak tahsil edilen bedel maddi külfete yol açacak düzeyde bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, mesleki denetim kapsamında kalan ve bunu aşacak tarzda bir denetim yapılmasına olanak tanıyan bir düzenleme içermeyen genel yazı ve bireysel işleme yönelik davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.
KARŞI OY :
(XX)- 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti hududları dahilinde mühendislik ve mimarlık unvan ve salahiyeti ile sanat icra etmek isteyenlerin aşağıda yazılı vesikalardan birini haiz olmaları şarttır:
a) Mühendislik veya mimarlık tahsilini gösteren Türk yüksek mekteblerinden verilen diplomalar;
b) Programlarının yüksek mühendis veya mimar mektebleri programlarına muadil olduğu kabul edilen bir ecnebi yüksek mühendis veya yüksek mimar mektebinden diploma almış olanlara usulüne tevfikan verilecek ruhsatnameler;
c) Türk Teknik Okulu mühendis kısmı ile programlarının buna muadil olduğu kabul edilen memleket dahilindeki diğer mühendis veya mimar mekteblerinden verilen diplomalar;
d) Programlarının Türk Teknik Okulu Mühendis kısmı programlarına muadil olduğu kabul olunan bir ecnebi mühendis veya mimar mektebinden diploma almış olanlara usulüne tevfikan verilecek ruhsatnameler."; 7. maddesinde ise, "1 inci maddede belirtilen diploma veya ruhsatnamelerden birine haiz olmayanlar Türkiye’de mühendis veya mimar unvanı ile istihdam olunamazlar, imzalarla sanat icra edemezler, bu unvanları kullanarak rey veremezler ve imza da koyamazlar." hükümleri yer almaktadır.
6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 33. maddesinde de, "Türkiye'de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler. Kamu Kurumu ve Kuruluşları ile İktisadi Devlet Teşekkülleri ve Kamu İktisadi Kuruluşlarında asli ve sürekli olarak çalışan mühendislik ve mimarlık meslekleri mensuplarının meslek ve ihtisaslarıyla ilgili odaya girmeleri isteklerine bağlıdır. Ancak bunlar görevlerinin gereği olan işleri yaparken, mesleki bakımdan, Odaya kayıtlı meslekdaşlarının yetkileriyle haklarına sahip ve onların ödevleriyle yükümlüdürler. Bu konuda Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile ilgili hükümler saklıdır." hükmü düzenlenmiştir.
Dava konusu genel yazıda, ilgili odadan sicil durum belgesi alınmaksızın fen elemanlarınca düzenlenen arama, kullanma, ıslah ve tadil belgelerinin işleme alınmaması, fen elemanlarınca yerine getirilecek her iş ve işlemde teknik sorumlunun Oda üyesi olduklarının, üyeliklerini sürdürdüklerinin, disiplin cezası nedeniyle mesleğini icra etmesinde bir engelin bulunmadığının tespiti için sicil durumunu gösterir onaylı belgenin istenilmesi yönünde düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, Türkiye sınırları dahilinde mühendislik mesleğinin icra edilebilmesi için, mühendislik eğitimi veren bir yükseköğretim kurumundan mezun olmak ve ilgili meslek odasına üye olarak üyelik vasfını korumak zorunludur. Meslek odalarının da gerek Anayasa ve yasa kuralları gerekse yargı kararlarında belirtildiği üzere meslek disiplinini korumak ve sağlamak adına faaliyetleri içerik olarak değil şekli olarak denetleme yetkisi bulunmaktadır.
Bu durumda, yasal düzenlemede belirtilen oda denetim yetkisinin kullanım şeklinin uzantısı olan, bu düzenlemelere paralel hükümler içeren dava konusu genel yazı anılan mevzuat hükümlerinin hatırlatılmasından ibaret olduğundan, dava konusu genel yazıda ve buna dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, davanın reddi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.