T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4537
Karar No : 2023/2922
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Özel Eğitim Hiz. Yalın Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: “Özel ... Özel Öğretim Kursu” adı altında özel öğretim kursu olarak faaliyet gösteren işyerine ilişkin kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Ordu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile bildirilen Ordu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, sadece matematik bilim grubunda faaliyet göstermek üzere kurum açma izni verilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenen özel öğretim kursunda, onaylı öğretim programında olmamasına rağmen izinsiz olarak Türkçe derslerinin ders programına konulduğu ve kursun öğretmen kadrosunda olmayan E.T. tarafından fiilen Türkçe etüd derslerinin verildiği hususları soruşturma kapsamından alınan ifadeler ve dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgeler ile sabit ise de, söz konusu fiilin dava konusu işleme gerekçe gösterilen "kurum açma izninin amacı dışında kullanılması" niteliğinde olup olmadığının incelenmesi gerektiği, 5580 sayılı Kanunda kurum açma izninin amacına doğrudan yer verilmemiş ise de, aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde tanımı yapılan özel öğretim kurslarında verilen eğitimin, belirlenmiş bilim grubu ile sınırlı olarak bilgi ve becerilerin geliştirilmesine yönelik tali eğitim faaliyeti niteliğinde olduğu, bu mahiyeti ile eğitim faaliyetinin amaç ve kapsamı içinde kaldığı, izin verilen bu eğitim faaliyetinin amaç ve kapsamı dışına çıkılmamak kaydıyla eğitim programının ilave yapılmak suretiyle değiştirilmek istenmesi halinde ise, mevcut kurum açma izninin iptali ile yeni bir kurum açma izninin alınmasına gerek olmaksızın Yönetmeliğin 13'üncü maddesinde tanımlanan usule göre idareden izin alınmasının yeterli olduğu, yapılan bütün açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; program ilavesinin idareden izin alınmak şartıyla mevcut kurum açma izni kapsamında yapılmasının mümkün olduğu, izin alınmaksızın program ilavesi yapılmasının eğitim faaliyetinin kapsamı dışına çıkılması sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla idareden izin alınmaksızın program değişikliği yapılmasının eğitim faaliyetinin kapsamı dışına çıkılmasına sebebiyle vermemesi nedeniyle "kurum açma izninin amacı dışında kullanılması" olarak değerlendirilemeyeceği, bu durumda, uyuşmazlık konusu "idareden izin alınmaksızın program değişikliği" şeklinde gerçekleşen fiilin 5580 sayılı Kanun'un 7'nci maddesinin eğitim faaliyetinin icrasında kanuni düzenlemelere aykırılıklar için idari para cezası verilmesine ilişkin idari yaptırımları düzenleyen ikinci fıkrası kapsamında değerlendirilmesi suretiyle işlem tesisi gerekirken, kurum açma iznini amacı dışında kullanmak kapsamında değerlendirilmek suretiyle davacı şirkete ait özel öğretim kursunun kurum açma izninin ve işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... , K:... sayılı kararıyla; İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, “Özel ... Özel Öğretim Kursu” adı altında özel öğretim kursu olarak faaliyet gösteren işyerine ilişkin kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin Ordu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile bildirilen Ordu Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Yine anılan Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanunda geçen;
...
b) Kurum: Okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, (...) motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumlarını,
...
ö) (Ek bend: 03/10/2016 - 676 S.KHK/Madde 77) (676 S. KHK Kabul: 01/02/2018
7070 S.K/Madde 63) Özel öğretim kursu: Kişilerin, Bakanlıkça belirlenmiş bilim gruplarına uygun eğitim ortamlarında, öğrenim seviyelerine, ilgi ve isteklerine uygun öğretim programları doğrultusunda, bilgi, beceri, yetenek ve deneyimlerini geliştirdiği, serbest zamanlarını değerlendirdiği bir bilim grubunda eğitim veren kurumları
...
g) (Değişik bent: 01/03/2014-6528 S.K./9. md) Çeşitli kurslar: Ortaöğretime veya yükseköğretime giriş sınavlarına hazırlık niteliğinde olmamak kaydıyla, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarını,... ifade eder."; hükmü yer almakta olup; aynı maddenin (j) bendinde yer alan ; " Öğrenci etüt eğitim merkezi: (...) öğrencilerin, derslerine çalışmalarına, ödev ve projelerini yapmalarına yardımcı olmak; ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda sosyal, sanatsal, sportif ve kültürel faaliyetler yürütmek üzere kurulan özel öğretim kurumlarını ifade eder." tanımı 09/02/2017 tarih ve 29974 sayılı R.G.de yayımlanan 687 sayılı KHK.nin 5. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Yine anılan Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde ise; "Kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir.
Özel öğretim kurumunun;
a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,
b) Gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması,
c) Haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması,
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması,
e) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,
f) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması,
g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,
h) Mevzuata uygun olarak kapatılmaması,
hâllerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin beş katı; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin on katı ve (g) bendindeki fiil için brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası uygulanır. Bu fıkranın (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir, (h) bendindeki fiilin işlenmesi hâlinde brüt asgari ücretin yirmi katı idari para cezası verilir ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından verilir. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir....." hükmüne yer verilmiştir.
20/03/2012 Tarih ve 28239 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde; "İl milli eğitim müdürlüğünce maarif müfettişi/şube müdürü veya uygun görülen başka personelin görevlendirme onay tarihinden itibaren en geç on beş iş günü içinde düzenlenen inceleme raporunda ve valilikçe kurumun açılmasında bir sakınca bulunmadığının belirtilmesi halinde, dosya beş iş günü içinde Bakanlığa gönderilir. Bakanlıkça iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi uygun görülen okullar ve sosyal etkinlik merkezleri dışındaki kurumlara valilikçe beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) düzenlenir. Valilikçe kurum açma izni düzenlenen kurumlara Bakanlıkça on beş iş günü içinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenlenir." aynı maddenin 3. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Bakanlıkça uygun görülen okullara on beş iş günü içinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3) ve (EK-3/A), sosyal etkinlik merkezlerine (EK-2/B) düzenlenir."; "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve geçici olarak kapatma" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile göre kuruma idari para cezası uygulanır veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; Ordu İli Ünye İlçesi’nde davacı şirket tarafından kurularak "matematik bilim grubu 1, 2, 3, 4 ve 5 öğretim programını uygulamak üzere" kurum açma izni alınan ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenen özel öğretim kursunda, başka bir özel öğretim kurumunda görev yapan Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni E.T. tarafından Türkçe derslerinin verildiği iddiasını incelemek üzere görevlendirilen iki maarif müfettişi tarafından ilgililerin ifadeleri alındıktan ve kurum evrakı incelendikten sonra düzenlenen soruşturma raporunda; "iddianın sübuta erdiği, matematik bilim grubunda faaliyet izni olan kurumun onaylı öğretim programında olmamasına rağmen Türkçe etüd dersleri verilmek suretiyle kurum açma izni amacı dışında kullanıldığından kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali gerektiği" yönünde getirilen teklif üzerine Ordu Valiliği'nin ... tarih ve E... sayılı onayı ile özel öğretim kursuna ait kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği görülmektedir.
5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun; Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, ... tarihli ve ... sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.
Söz konusu düzenlemede amaçsal ve sistematik bir yorumla; Kanun koyucunun mevzuata aykırı işlemleri, aykırılığın ağırlık dercesine göre sınıflandırdığı ve yaptırıma bağladığı; aykırılığın sınıflandırılmasında ise; fiilin ağırlığı, eğitim öğretim hizmetinin niteliği, bu fiillerin eğitim öğretim hizmetinin işleyişine olan etkisi ile etki alanı gibi faktörler önem arz etmektedir.
Olayda,“Özel ... Özel Öğretim Kursu” hakkında yapılan soruşturma kapsamında kurum müdürünün alınan ifadesinde "Matematik Bilim Grubu Özel ... Özel Öğretim Kurs merkezinde soru çözümü ve öğrencilerimin ders çalışmaları esnasında öğrencilerin başında bulunması için E.T Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak kurumumda bulundu" beyanı ile Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni olan E. T.'nin alınan ifadesinde; Özel ... Özel Öğretim Kursu yetkililerinin ara tatil için kendisini aradıklarını, ara tatilde gözetmenlik yapma ve Türk Dili ve Edebiyatı dersinde öğrencilere yardımcı olması için yardım istediklerini, Özel ... Özel Öğretim Kursunda öğrencilerin başında bulunarak gözetmenlik yaptığını ve her ay değişik günlerde öğrencilerin Türkçe dersine yardımcı olduğu beyanı bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuatın değerlendirilmesinden, özel öğretim kurslarının yalnızca bir bilim grubunda eğitim veren kurumları ifade ettiği, davacı şirkete ait özel öğretim kursu olarak faaliyet gösteren kurumun "Matematik Bilim Grubu 1, 2, 3, 4 Ve 5 Öğretim Programını uygulamak üzere" kurum açma izninin bulunduğu, dosyada bulunan bilgi ve belgeler doğrultusunda kurumda Türkçe dersinin verildiğinin sabit olduğu, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği Ek-15'te yer alan özel öğretim kurumları bilim grupları tablosundan anlaşıldığı üzere matematik bilim grubunun ayrı bir bilim grubu olduğu ve Türkçe dersini kapsamadığı, tek bir bilim grubunun öğretim programını uygulamak üzere kurum açma izni bulunan özel öğretim kursunda başka bir bilim grubunda yer alan Türkçe dersinin verilmesinin kurum açma iznini amacı dışında kullanmaya sebebiyet verdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Milli Eğitim Bakanlığı'nın 01.12.2016 tarihli yazısıyla uygun görülerek sadece Matematik programında eğitim görülmesi için Ordu Valiliği'nin 19.07.2017 tarihli işlemiyle kurum açma izni verilen Özel ... Özel Öğretim Kursu'nda Türkçe dersinin verilmesi suretiyle kurum açma izninin amacını aşar şekilde faaliyet gösterildiği, bu haliyle 5580 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 1. fıkrasında hüküm altına alınan; kurum açma izninin amacı dışında kullanılması fiilinin sübuta erdiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Bu itibarla; dava konusu işlemin kurumun kapatılmasına ilişkin kısmı yönünden hukuka aykırılık; hatalı değerlendirmeye dayalı Mahkeme kararının bu kısmına yönelik istinaf kanun yolu başvurusunun reddine dair kararın ilgili kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 31/05/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.