T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2021/4630
Karar No : 2023/486
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … İdaresi Başkanlığı
…
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
Tunceli ili, Ovacık ilçesi, …Mahallesi, …ada, …numaralı parseldeki 86.400,00 m2
ve …numaralı parseldeki 71.320,71 m2 olmak üzere toplam 157.720,71 m2 yüzölçümlü taşınmazların, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemi ile özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilen ihalede, 09/03/2021 tarih ve 3635 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında en yüksek ikinci teklif sahibi olan davacının geçici teminatının, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 8. Proje Grup Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işlemi ile irat kaydedilmesi üzerine, geçici teminatın iadesi için 26/07/2021 tarihli dilekçeyle yapılan başvurunun reddine dair Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işleminin iptali ile 150.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
22/10/2020 tarihinde yapılan ihaleye 16 kişinin katıldığı, en yüksek teklif sunan ilk 5 istekli arasında yer aldığı, sonrasında yapılan açık arttırmada en yüksek ikinci teklifi sunduğu, ilk sırada yer alan H.Ö.'nün sözleşmeyi imzalamaması nedeniyle, kendisinin sözleşme imzalamaya davet edildiği, ihale bedelinin yüksek olması nedeniyle sözleşmeyi imzalamaktan imtina ettiği, daha sonra üçüncü sırada yer alan G.B.'nin sözleşme imzalamaya davet edildiği, idarece yapılan inceleme neticesinde G.B.'nin ihaleye katılma şartlarını sağlamadığı, ayrıca ihale öncesinde yatırılması gereken geçici teminatın G.B. tarafından yatırılmadığının tespit edilmesi üzerine ihalenin iptaline karar verildiği, G.B.'nin ihaleye katılarak teklif sunması nedeniyle ihale bedelinin yükseldiği, söz konusu ihale usûle uygun yapılmadığından yatırılan geçici teminatın iade edilmesi gerektiği, bu konuda yapılan başvurunun reddine dair işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usûle ilişkin olarak, davanın süresi içinde açılmadığı, davacının hukukî menfaatinin bulunmadığı, dava dilekçesindeki talebin açık olmadığı; esasa ilişkin olarak ise, Cumhurbaşkanlığı kararındaki en yüksek teklif sahibi H.Ö.'nün sözleşmeye davet edildiği, verilen sürede H.Ö.'nün sözleşmeyi imzalamaması üzerine 16/04/2021 tarihli yazı ile, davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği, sözleşmenin imzalanması için 21/05/2021 tarihine kadar süre verildiği, verilen sürede davacı tarafından sözleşmenin imzalanmaması üzerine 24/05/2021 tarihli Başkanlık Oluru ile davacının 150.000,00-TL tutarındaki geçici teminatının irat kaydedilmesine karar verildiği, davacı tarafından ihale şartnamesinin alındığı, şartnamede geçici teminatın hangi durumlarda gelir olarak kaydedileceğine yönelik düzenlemelere yer verildiği, bu kapsamda davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine geçici teminatın irat kaydedilmesine ilişkin işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği, davacı tarafından sözleşmenin imzalanmaması nedeniyle, üçüncü en yüksek teklifi sunan G.B.'nin sözleşme imzalamaya davet edildiği, bu kişinin de sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine geçici teminatın gelir kaydedilmesine karar verildiği, ancak yapılan inceleme neticesinde, ihale öncesinde yatırılması gereken geçici teminatın G.B. tarafından yatırılmadığının tespit edildiği, G.B. tarafından ihaleye başvuru esnasında sunulan ıslak imzalı dekonta ilişkin ayrıntılı bilginin ilgili bankadan gönderilmesinin istenildiği, bankaca verilen cevapta, geçici teminatın idarenin hesabına yatırılması sırasında alıcı hesap ismi uyuşmazlığı nedeniyle teminat tutarının G.B.'nin hesabına iade edildiği, G.B. tarafından EFT talimatı verildiği anda banka şubesinden ıslak imzalı dekont alındığı, geçici teminatın yatırıldığı izlenimi veren bu dekont sunulmak suretiyle G.B.'nin ihaleye katıldığı, ihale komisyonunca da bu kişinin başvurusunun kabul edildiği, bankaca bu şekilde dekont düzenlemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, G.B. tarafından idareyi yanıltma amaçlı belge sunulduğu, yatırılması gereken geçici teminata ilişkin G.B. hakkında icra takibine başlanıldığı, yargılama sürecinin devam ettiği, idarelerine yönelik ithamların yersiz olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ :
Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ,,,'NIN DÜŞÜNCESİ :
Dava, Tunceli ili, Ovacık ilçesi, …Mahallesi, …ada, …numaralı parseldeki 86.400,00 m² ve …numaralı parseldeki 71.320,71 m² olmak üzere toplam 157.720,71 m² yüzölçümlü taşınmazın, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemi ile özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilen ihalede, …tarih ve …sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında en yüksek ikinci teklif sahibi olan davacının geçici teminatının, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 8. Proje Grup Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işlemi ile irat kaydedilmesi üzerine, söz konusu geçici teminatın iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı işleminin iptali ile 150.000,00-TL teminatın iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarındaki ilkeler sayıldıktan sonra, son fıkrasında, Kanun'da yer verilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usûllerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği; 3. maddesinde, kuruluşların, satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayrî aynî hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayrî aynî haklarının tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylamanın Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiştir.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesi ile, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırılmış, f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere Geçici 29. madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 29- Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.
703 sayılı KHK'nın "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." düzenlemesi yer almıştır.
4046 sayılı Kanun'un ''Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri'' başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, özelleştirme yöntemleri belirlenmiş; (C) bendinde, (A) bendinde yer alan özelleştirme yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği; 37. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların idarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (g) bendinde, ihale şartnamesinin, ihale konusu işin genel ve özel şartlarına ilişkin belge olduğu; "İhale Şartnamesi" başlıklı 10. maddesinin (h) bendinde, ihale şartnamesinin, ihale üzerinde kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya idarece belirlenecek miktarda kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedileceği hususunu da kapsayacağı; ''Sözleşmeye Davet'' başlıklı 19. maddesinde ise, ihale sonuçlarının onaylanmasından sonra, idare tarafından süre belirtilmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulacağı, idarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebileceği, idareden kaynaklanan sebeplerle, verilen süre içerisinde sözleşmenin imzalanamaması durumunda, birden fazla ek süre verilebileceği, idarece verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve sözleşme imzalanmaması hâlinde alınan teminatların idare lehine irat kaydedileceği ve kararda yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırası ile aynı usûlün uygulanacağı hükme bağlanmıştır.
"Tunceli İli, Ovacık İlçesi, …Mahallesi …Ada, …ve …Numaralı Parsellerdeki Taşınmazların Özelleştirilmesine İlişkin İhale Şartnamesi"nin (Şartname) "Geçici teminat ve ek geçici teminat" başlıklı 8. maddesinde, ihaleye katılabilmek ve teklif verebilmek için teklif sahipleri tarafından verilmesi gereken geçici teminat tutarının 150.000,00-TL (yüzellibin Türk Lirası) olduğu, taşınmaz için belirlenen geçici teminatın verilmemesi durumunda teklif sahibinin teklifinin dikkate alınmayarak, ihale dışı bırakılacağı, (b) bendinde, ek geçici teminatın şartnamede belirtilen hususlara uygun olacağı, bu aşamada talep edilen ek geçici teminatı getirmeyen teklif sahibinin geçici teminatının idare lehine irat kaydedileceği ve teklifinin dikkate alınmayacağı, komisyonun nihaî kararının onayına ilişkin kararda yer alması hâlinde, diğer teklif sahiplerine de sırasıyla çağrıda bulunularak aynı usul ve şartların uygulanacağı; (d) bendinde, şartnamede geçici teminatların irat kaydedilmesine ilişkin özel olarak belirtilen durumlar saklı kalmak kaydıyla, ihale görüşmeleri esnasında herhangi bir şekilde ihale dışı bırakılan veya komisyon'ca verilen ve onaya sunulan kararda yer almayan teklif sahiplerinin geçici teminatlarının idare tarafından iade edileceği, şartnamede geçici ve varsa ek geçici teminatların irat kaydedilmesine ilişkin özel olarak belirtilen durumlar saklı kalmak kaydıyla ihalenin iptal edilmesi durumunda teklif sahiplerinin geçici ve varsa ek geçici teminatlarının idare tarafından iade edileceği; (e) bendinde, şartnamede geçici ve varsa ise ek geçici teminatların irat kaydedilmesine ilişkin özel olarak belirtilen durumlar saklı kalmak ve bunlara ilave olmak üzere, komisyonun nihaî kararının onayına ilişkin kararın Resmî Gazete'de yayımlanmasını müteakip onay kararında satışın kendisine yapılmasına karar verilen teklif sahibinin idare tarafından verilecek süre içerisinde;
1- Ek geçici teminatı getirmemesi,
2- Satış bedeli ve peşinat ve kesin teminatlarla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi,
3- Şartnamede belirtilen diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi,
4- Sözleşme imzalamaktan imtina etmesi, hâllerinden herhangi birinin gerçekleşmesi durumunda geçici ve var ise ek geçici teminatlarının idare lehine irat kaydedileceği, bu durumda onay kararında yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırasıyla sözleşme imzalamak için çağrıda bulunularak aynı usul ve şartların uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Özelleştirme uygulamalarında, ihale şartnameleri, ihalenin genel ve özel şartlarını belirleyen belgeler olup, ihaleler bu şartname kurallarına göre yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, şartnameyi hazırlayan ve kuralları belirleyen idare ile şartnameleri imzalayarak ihalelere katılanlar açısından şartname kurallarının bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlıkların çözümünde esas alınacağı açıktır. Keza, 4046 sayılı Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata aykırı olmayan hususlara ilişkin olarak şartname kurallarının esas alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Dosyanın incelenmesinden, Maliye Hazinesi adına kayıtlı, Tunceli ili, Ovacık ilçesi, …Mahallesi, …ada, …parseldeki 86.400 m² ve …parseldeki 71.320,71 m² olmak üzere toplam 157.720,71 m² yüzölçümlü taşınmazın, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde "satış" yöntemiyle özelleştirilmesini teminen yapılan ihale sonucunda alınan ihale komisyonu kararının onaylanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığının 09/03/2021 tarih ve 3635 sayılı kararı ile, "(...) 22.100.000 (yirmiikimilyonyüzbin) Türk Lirası bedelle, ikinci teklifi veren …'e ihale şartnamesi çerçevesinde satılmasına, …'in sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde teminatının idare lehine irat kaydedilmesine (...) ve ihalenin iptaline" ilişkin kararın onaylanmasına karar verildiği, anılan ihalede en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaması üzerine, davalı idarenin …tarih ve E… sayılı sözleşmeye davet yazısı ile, idarece verilen süre içerisinde, anılan taşınmazın satış bedelinin ödeme planı çerçevesinde ödenmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya ihale şartları çerçevesinde diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde, geçici teminatın herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın idare lehine irat kaydedileceği belirtilerek, bu kapsamda sözleşmenin imzalanması için en geç 21/05/2021 Cuma günü, saat 18.00'e kadar süre verildiğinin davacıya bildirildiği, ancak, davacının verilen süre içerisinde ek geçici teminatı getirmeyerek sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine, davalı idarenin 24/05/2021 tarih ve 8382 sayılı Olur işlemiyle, "Alıcının verilen süre içerisinde ek geçici teminatı getirmemesi ve yükümlülüklerini yerine getirmeyerek sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi nedeniyle, Cumhurbaşkanı kararı, yönetmelik ve ihale şartnamesinin ilgili hükümleri gereğince, ...'in (davacının) söz konusu ihale için idareye vermiş olduğu 150.000 (Yüzellibin) TL tutarındaki geçici teminatın irat kaydedilmesine ve 18.150.000 (Onsekizmilyonyüzellibin) TL bedelle üçüncü teklif veren G.B.'ye çağrıda bulunulmasına" karar verildiği, bilahare davacı vekilinin 26/07/2021 tarihinde idare kayıtlarına giren dilekçesinde, müvekkilinin ihaleye katılma talebinde bulunduğu, bunun için gerekli olan 150.000,00-TL teminatı yatırdığı, ancak ihaleye katılım şartlarının oluşmaması nedeniyle ihalenin iptal edildiğini belirterek, müvekkili tarafından yatırılan teminatın iade edilmesi talebinde bulunduğu, davacı vekilinin bu talebinin idarenin ...tarih ve ...sayılı yazısı ile reddedilmesi üzerine de, söz konusu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ve teminatın davacıya iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Aktarılan mevzuat ile şartname kuralları bir arada değerlendirildiğinde, dava konusu özelleştirme ihalesi sonucunda belirlenen en yüksek teklifi veren isteklilere sırasıyla sözleşme imzalanması talebiyle çağrı yapıldığı, ihaleye katılan tüm isteklilerin şartnamedeki tüm hususları bilerek ve isteyerek ihaleye katıldıkları, şartname alarak ihaleye katılan davacının da ihale dokümanında yer alan şartları bilerek ve isteyerek teklif verdiği, anılan Yönetmelik ve şartname uyarınca, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatının gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır.
İhaleye teklif veren isteklilerin basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiği açık olup, ihale onay sürecinin uzaması, piyasa şartlarındaki olumsuzluklar ve mevzuat değişiklikleri gibi gerekçelerle yükümlülüklerin yerine getirilmemesi mümkün değildir.
Bu itibarla, ihale sonucunun Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanmasının ardından ihaledeki en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaması üzerine, davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği, davacının verilen süre içerisinde, yükümlülüklerini yerine getirmeyerek sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi nedeniyle geçici teminatının idare lehine irat kaydedildiği anlaşılmış olup, ilgili mevzuat uyarınca davacı şirketin geçici teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacı tarafından, "İhalede üçüncü sırada en iyi teklif veren G.B.'nin ihaleye katılma şartlarını sağlamadığı, ihaleye girmek için gereken geçici teminatı yatırmadığı, bu şekilde usûlsüz olarak ihaleye katılarak ihale bedelini arttırdığı, buna göre idarenin ihalede gerekli özen ve ihtimamı göstermeyerek, hukuka aykırı işlemlerin oluşmasına sebebiyet vermiş olması nedeniyle, geçici teminatın irat kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğu ve iadesinin gerektiği" iddia edilmekte ise de, davalı idarenin savunma dilekçesinden, davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine en yüksek üçüncü teklifi veren dava dışı G.B.'ye bildirim yapıldığı, bu kişinin sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi nedeniyle geçici teminatı irat kaydedilmek istenilmiş ise de, adı geçene ait geçici teminat bedelinin idare hesaplarında yer almadığının belirlendiği, yapılan araştırmada G.B.'nin ihaleye başvuru yaptığı sırada, idare hesabına EFT yoluyla göndermek istediği geçici teminat tutarının, hesap isminin yanlış girilmesi nedeniyle, adı geçenin hesabına iade olduğu ve ödemenin gerçekleşmediği, ancak G.B. tarafından, (sonradan iade ile sonuçlanacak olan) EFT işlemine ilişkin ıslak imzalı dekontun bankadan alınarak ihale evrakına dahil edildiği ve bu şekilde ihaleye usûlüne uygun olarak başvuru yapıldığı, nihayetinde, söz konusu geçici teminatın tahsiline yönelik olarak idarece icra takibi başlatıldığı anlaşılmış olup, bu hâliyle ihale, idareden kaynaklanan sebepler dolayısıyla usûlsüz şekilde yapılamadığından söz edilemeyeceğinden ve ihalenin teklif sahibinin de yükümlülüklerini yerine getirmemiş olması sebebiyle iptaline karar verilmiş olduğundan, davacının bu iddiası, dava konusu işlemi kusurlandırıcı nitelikte görülmemiştir.
Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, 150.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ :
Mülkiyeti Hazine adına kayıtlı Tunceli ili, Ovacık ilçesi, ...Mahallesi, ...ada, ...numaralı parseldeki 86.400,00 m² ve ... numaralı parseldeki 71.320,71 m² olmak üzere toplam 157.720,71 m² yüzölçümlü taşınmazların, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemi ile özelleştirilmesini teminen gerçekleştirilen ihale sonucunda alınan ihale komisyonu kararının onaylanmasına ilişkin Cumhurbaşkanlığı'nın 09/03/2021 tarih ve 3635 sayılı kararı ile, "(...) 22.100.000,00 (yirmiikimilyonyüzbin) Türk Lirası bedelle ikinci teklifi veren ...'e İhale Şartnamesi çerçevesinde satılmasına, ...'in sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi veya diğer yükümlülükleri yerine getirmemesi hâlinde teminatının idare lehine irat kaydedilmesine (...) ve ihalenin iptaline" dair verilen kararın onaylanmasına karar verilmiştir.
Anılan ihalede en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaması üzerine, davalı idarenin ...tarih ve ...sayılı yazısı ile, idarece verilen süre içerisinde, anılan taşınmazın satış bedelinin ödeme planı çerçevesinde ödenmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya ihale şartları çerçevesinde diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde, geçici teminatın herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın idare lehine irat kaydedileceği belirtilerek, bu kapsamda sözleşmenin imzalanması için 21/05/2021 Cuma günü saat 18.00'e kadar süre verildiği davacıya bildirilmiştir.
Davacı tarafından, idarece verilen süre içerisinde ek geçici teminatın getirilmemesi ve sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi üzerine 24/05/2021 tarih ve 8382 sayılı Başkanlık Oluru ile, davacı tarafından ihale için verilen 150.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın idare lehine irat kaydedilmesine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, 26/07/2021 tarihli dilekçeyle, ihalenin iptaline karar verildiğinden bahisle, ihale öncesinde yatırılan geçici teminatın iade edilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunulmuş olup, bu başvurunun davalı idarenin ...tarih ve ...sayılı işlemi ile reddedilmesi üzerine, davacı tarafından, anılan işlemin iptali ile 150.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın iadesine karar karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USÛL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usûle ilişkin itirazları geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçilmiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarındaki ilkeler sayıldıktan sonra, son fıkrasında, Kanun'da yer verilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usûllerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği; 3. maddesinde, kuruluşların, satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayrî aynî hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayrî aynî haklarının tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylamanın Kurul'un görevleri arasında olduğu belirtilmiştir.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; (...) e) (...) 3. maddesinin birinci fıkrası (...) yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. GEÇİCİ MADDE 29- Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır."; "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı'na veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." kurallarına yer verilmiştir.
4046 sayılı Kanun'un ''Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri'' başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, özelleştirme yöntemleri belirlenmiş; (C) bendinde, (A) bendinde yer alan özelleştirme yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği; 37. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usûllerine ilişkin esasların idarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Özelleştirme Uygulamalarında Değer Tespiti ve İhale Yönetmeliği'nin (Yönetmelik) "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (g) bendinde, ihale şartnamesinin, ihale konusu işin genel ve özel şartlarına ilişkin belge olduğu; "İhale Şartnamesi" başlıklı 10. maddesinin (h) bendinde, ihale şartnamesinin, ihale üzerinde kalan tarafından sözleşme imzalanmaması veya idarece belirlenecek miktarda kesin teminat verilmemesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatın irat kaydedileceği hususunu da kapsayacağı; ''Sözleşmeye Davet'' başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasında, ihale sonuçlarının onaylanmasından sonra idare tarafından süre belirtilmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda ihale üzerinde kalan teklif sahibine yazılı bildirimde bulunulacağı, idarece uygun görülmesi hâlinde bir defaya mahsus olmak üzere ek süre verilebileceği; ikinci fıkrasında ise, idarece verilen süre içerisinde ihale üzerinde kalan tarafından istenilen teminatın verilmemesi, diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve sözleşme imzalanmaması, hâlinde alınan teminatlar idare lehine irat kaydedilir ve kararda yer alması hâlinde diğer teklif sahiplerine sırası ile aynı usûlün uygulanacağı belirtilmiştir.
"Tunceli İli, Ovacı İlçesi, ...Mahallesi, ...Ada, ...ve ...Numaralı Parsellerdeki Taşınmazın Özelleştirilmesine İlişkin İhale Şartnamesi"nin (Şartname) "İhale Şartnamesi ve Tanıtım Dokümanı" başlıklı 4. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, tanıtım dokümanının, taşınmaz ile ilgili bilgi, belge ve açıklamaları içerdiği, idare ve/veya kuruluşun, tanıtım dokümanında yer alan bilgi, belge ve açıklamaların doğruluğundan, tamlığından ve maddi hatalardan sorumlu olmadığı, tanıtım dokümanında yer alan bilgi, belge ve açıklamaların hiçbir surette idare ve/veya kuruluşu ilzam etmediği, teklif sahiplerince, son teklif verme tarihinden önce taşınmazın yerinde ve Tapu Sicili'nde incelenmesinin esas olduğu, teklif sahiplerinin ihalenin her aşamasında, sözleşmenin imza tarihi ve tapu devrinin yapıldığı tarih itibarıyla taşınmaz hakkında tam bilgi sahibi olduğunun kabul edileceği, teklif sahibi/alıcının ihale ilânı ve Şartname'deki hükümleri aynen kabul etmiş sayılacağı; "Geçici Teminat ve Ek Geçici Teminat" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde üçüncü alt bendinde, ek geçici teminatın, Şartname'de belirtilen hususlara uygun olacağı, talep edilen ek geçici teminatı getirmeyen teklif sahibinin geçici teminatının idare lehine irat kaydedileceği ve teklifinin dikkate alınmayacağı, "Geçici ve Ek Geçici Teminatların İrat Kaydedilmesi ve Diğer Teklif Sahibine Çağrı Yapılması" başlıklı (e) bendinde, satışın kendisine yapılmasına karar verilen teklif sahibinin idare tarafından verilecek süre içerisinde, ek geçici teminatı getirmemesi, satış bedeli veya peşinat ve teminatlarla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmemesi, Şartname'de belirtilen diğer yükümlülüklerini yerine getirmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina etmesi hâllerinden herhangi birinin gerçekleşmesi durumunda geçici ve var ise ek geçici teminatlarının idare lehine irat kaydedileceği; "Diğer Hususlar" başlıklı 22. maddesinin (c) bendinde, teklif sahibi ve/veya alıcının, herhangi bir nedenden ötürü ihalenin iptal edilmesi veya herhangi bir başka nedenle ihalenin ve buna bağlı olarak sözleşmenin hüküm ifade etmemesi veya yetkili kurum veya kuruluşların gerekli onayları vermemesi hâllerinde idare ve/veya kuruluştan masraf, zarar, kazanç kaybı ve sair isim altında hiçbir talepte bulunmayacaklarını kabul, beyan ve taahhüt edeceği kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Özelleştirme uygulamalarında, ihale şartnameleri, ihalenin genel ve özel şartlarını belirleyen belgeler olup, ihaleler bu şartname kurallarına göre yürütülmekte ve sonuçlandırılmaktadır. Buna göre, şartnameyi hazırlayan ve kuralları belirleyen idare ile şartnameleri imzalayarak ihalelere katılanlar açısından şartname kurallarının bağlayıcı olduğu ve uyuşmazlıkların çözümünde esas alınacağı açıktır. Keza, 4046 sayılı Kanun, Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuata aykırı olmayan hususlara ilişkin olarak şartname kurallarının esas alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Aktarılan mevzuat ile Şartname kuralları bir arada değerlendirildiğinde, dava konusu özelleştirme ihalesi sonucunda belirlenen en yüksek teklifi veren isteklilere sırasıyla sözleşme imzalanması talebiyle çağrı yapıldığı, ihaleye katılan tüm isteklilerin Şartname'deki tüm hususları bilerek ve isteyerek ihaleye katıldıkları, Şartname alarak ihaleye katılan davacının da ihale dokümanında yer alan şartları bilerek ve isteyerek teklif verdiği, anılan Yönetmelik ve Şartname uyarınca, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde geçici teminatının gelir kaydedileceği anlaşılmaktadır.
İhaleye teklif veren isteklilerin basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiği açık olup, ihale onay sürecinin uzaması, piyasa şartlarındaki olumsuzluklar ve mevzuat değişiklikleri gibi sebeplerden kaynaklı olarak yükümlülüklerin yerine getirilmemesi mümkün değildir.
Bu itibarla, ihale sonucunun Cumhurbaşkanlığı kararıyla onaylanmasının ardından ihalede en yüksek teklif sahibinin sözleşmeyi imzalamaması üzerine davacının sözleşme imzalamaya davet edildiği, söz konusu davet yazısında, idarece verilen süre içerisinde, anılan taşınmazın satış bedelinin ödeme planı çerçevesinde ödenmemesi, sözleşme imzalamaktan imtina edilmesi veya ihale şartları çerçevesinde diğer yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde, geçici teminatın herhangi bir bildirimde bulunulmaksızın idare lehine irat kaydedileceği belirtilerek, bu kapsamda sözleşmenin imzalanması için 21/05/2021 Cuma günü saat 18.00'e kadar süre verildiğinin davacıya bildirildiği anlaşıldığından, bu süre içinde davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine davacının geçici teminatının irat kaydedilmesine ilişkin işlemde ve davacı tarafından geçici teminatın iade edilmesi istemiyle 26/07/2021 tarihli dilekçeyle yapılan başvurunun reddine dair 30/07/2021 tarih ve 12949 sayılı dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, 150.000,00-TL tutarındaki geçici teminatın iadesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği açıktır.
Öte yandan, davacı tarafından, G.B.'nin ihaleye katılmasının hukuka aykırı olduğu, bu kişinin ihalede teklif sunması nedeniyle ihale bedelinin çok yüksek seviyelere çıktığı, davalı idarece gereken özen gösterilmeksizin gerçekleştirilen ihale sonrasında, geçici teminatın iadesine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüş ise de, davacının sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesi üzerine, üçüncü sırada yer alan G.B.'nin sözleşme imzalamaya davet edildiği, verilen sürede G.B.'nin sözleşme imzalamaya gelmemesi üzerine geçici teminatın irat kaydedilmesine karar verildiği, davalı idarece yapılan inceleme neticesinde, her ne kadar ihaleye katılım aşamasında G.B. tarafından geçici teminatın yatırıldığına dair ıslak imzalı banka dekontu sunulmuş ise de, aslında bu tutarın idarelerinin hesabında yer almadığının tespit edilmesi üzerine, ilgili bankadan konuya ilişkin gerekli bilgi ve belgenin gönderilmesinin istenildiği, bankaca verilen cevabî yazıda, G.B. tarafından söz konusu tutarın davalı idarenin hesabına EFT yoluyla gönderilmek istendiği, ancak hesap isminin yanlış girilmesi nedeniyle geçici teminatın G.B.'nin hesabına iade edildiği, EFT işleminin gerçekleştirildiği sırada ıslak imzalı dekontun düzenlendiğinin belirtildiği, bunun üzerine davalı idarece, geçici teminat tutarının tahsiline yönelik G.B. hakkında icra takibine başlanıldığı, bu kapsamda, davacının ihalede bilerek ve isteyerek teklif verdiği, G.B.'nin ihaleye katılmasının, davacının teklifi üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığı anlaşıldığından, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL
yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Fazladan yatırılan ...-TL harcın istemi hâlinde davacıya iadesine,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 09/02/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.