Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/4641 E. , 2022/9394 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4641
Karar No : 2022/9394
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) … Sendikası
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ….
KARŞI TARAF : 1- … Belediye Başkanlığı
2- …Sendikası
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Tekirdağ İli, Çerkezköy İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, … parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız 4 blok imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılardan ruhsata bağlanma imkanı bulunan yapıların 30 gün içinde ruhsata bağlanmasına, ruhsata bağlanma imkanı bulunmayan kısımların yıkılmasına, yıkımın yapılmaması halinde yıkımın Belediye tarafından gerçekleştirilerek, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsiline, ruhsatlı kısımda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacıya 1.286.766,60 TL para cezası verilmesine dair Çerkezköy Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının ve Çerkezköy Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından düzenlenen 14/08/2017 tarihli tahakkuk fişinin iptali talep edilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu taşınmaz hakkında 3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesine istinaden yapı kayıt belgesi düzenlendiği gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin … tarih, E:…, K:… sayılı kararının, dava konusu yapı için yapı kayıt belgesinin düzenlenmiş olmasının, söz konusu belgenin kayıt altına aldığı ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen yıkım ve idari para cezasına ilişkin işlemlerin hukuka aykırılığı sonucunu doğurmayacağı, bu nedenle İdare Mahkemesi tarafından uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği belirtilmek suretiyle, söz konusu kararının kaldırılarak dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı üzerine, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararında; dava konusu yapıda ruhsata aykırı olarak yapılan kısımların açık ve somut bir şekilde ortaya konulmadığı gerekçesiyle davanın yıkıma ilişkin kısmının iptaline, her ne kadar bilirkişi raporunda dosyada mimari proje bulunmadığından dolayı ruhsata aykırı olarak yapılan imalatların hangi kısımları kapsadığının anlaşılmadığı belirtilmiş ise de, dava konusu yapının 2.962 m²'sinin ruhsatlı olduğu, toplam inşaat alanın ise 13.958 m² olduğunun bilirkişi raporuyla da tespit edilmiş olduğu, davalı idare tarafından verilen para cezasının ise toplam inşaat alanından ruhsat alınan kısmın çıkartılarak hesaplandığı, dolayısıyla 2.962 m² için ruhsat alınmasına rağmen bu kısmı aşarak yapılan 10.996 m² üzerinden temel para cezasının hesaplanmasının mevzuata uygun olduğu belirtilerek, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5. ve 11. alt bentleri uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddine, taşınmazın bir kısmı ruhsatlı olduğundan temel para cezasına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmın ise iptaline karar verilmiş, yine bu doğrultuda para cezasının tahsiline ilişkin düzenlenen dava konusu 1.286.766,60 TL bedelli tahakkuk fişinin 747.154,80 TL kısmı yönünden davanın reddine, tahakkuk fişinin 539.611,80 TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; istinaf incelemesine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, istinaf dilekçelerinde ileri sürülen hususların ise kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı belirtilerek, istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşınmaz hakkında 3194 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 16. madde uyarınca yapı kayıt belgesi alındığı, buna göre yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalarının iptal edileceğinin açık olduğu, buna rağmen dava konusu kararlar hakkında yargı yerlerince iptal kararı verilmeyerek hukuka aykırı davranıldığı, öte yandan yapı tatil tutanağında mevcut inşaat durumunun somut ve ayrıntılı olarak tespit edilmediği, bu yönüyle de dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu iddia edilerek, temyize konu kararın redde ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı tarafından ise; dava konusu yapının 2.962 m²'sinin ruhsatlı olduğu, toplam inşaat alanın ise 13.958 m² olduğu, toplam inşaat alanından ruhsat alınan kısmın çıkartılması suretiyle 10.996 m² ruhsatı aşan kısımların tespit edildiği, bu doğrultuda dava konusu işlemlerin hukuka uygun tesis edildiği iddia edilerek, temyize konu kararın iptale ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
TARAFLARIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiş, davalı idare tarafından ise; davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın yıkıma ilişkin kısmının onanması, para cezasına ilişkin kısmının ise Dairemiz kararında belirtilen gerekçe ile bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Tekirdağ İli, Çerkezköy İlçesi, …. Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız 4 blok imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılardan ruhsata bağlanma imkanı bulunan yapıların 30 gün içinde ruhsata bağlanmasına, ruhsata bağlanma imkanı bulunmayan kısımların yıkılmasına, yıkımın yapılmaması halinde yıkımın Belediye tarafından gerçekleştirilerek, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsiline, ruhsatlı kısımda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile temel para cezasına aynı fıkranın (c) bendinin 5., 8., ve 11. alt bentleri uyarınca arttırım uygulanarak davacıya 1.286.766,60 TL para cezası verilmesine dair Çerkezköy Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının ve para cezasının tahsili amacıyla Çerkezköy Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından 14/08/2017 tarihli tahakkuk fişinin tesis edilmesi üzerine, bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılardan ruhsata bağlanma imkanı bulunan yapıların 30 gün içinde ruhsata bağlanmasına, ruhsata bağlanma imkanı bulunmayan kısımların yıkılmasına, yıkımın yapılmaması halinde yıkımın Belediye tarafından gerçekleştirilerek, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsiline, ruhsatlı kısımda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ilişkin kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararının; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılardan ruhsata bağlanma imkanı bulunan yapıların 30 gün içinde ruhsata bağlanmasına, ruhsata bağlanma imkanı bulunmayan kısımların yıkılmasına, yıkımın yapılmaması halinde yıkımın Belediye tarafından gerçekleştirilerek, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsiline, ruhsatlı kısımda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu kararın, para cezası ile tahakkuk fişine ilişkin kısmına gelince;
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur..." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'un 42. maddesinin birinci fıkrasında ise; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, fıkrada belirtildiği şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı hüküm altına alınmış, anılan fıkranın devamında temel ceza miktarının hesaplanmasına ve cezaya uygulanacak artırımların belirlenmesine ilişkin esaslar hükme bağlanmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, bu nedenle, para cezasının miktarının belirlenebilmesi için öncelikle; bu hususların yapı tatil tutanağı ile tespitinin yapılması gerekmektedir. Bunun için de, para cezasına esas alınan yapı tatil tutanağında, ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın nasıl belirlendiğinin ortaya konulması, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalatın hangi yapı grubu ve sınıfına girdiğinin tespit edilmesi ve buna göre yapının sınıfı ve cinsi esas alınarak temel ceza miktarının hesaplanması, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen artırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam para cezasının bulunması ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verilmesi gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Tekirdağ İli, Çerkezköy İlçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine davacı sendika tarafından 6 blok inşaat yapıldığı, bu inşaatlardan iki bloku hakkında daha önceden yapı ruhsatı düzenlendiği, dava konusu işlemlere dayanak alınan 03/08/2017 tarihli yapı tatil tutanağında da; toplam bina alanının 13958 m² olduğu, bu alanın 2962 m²'sinin ruhsatlı olduğu, ruhsatsız inşaat alanının ise 10996 m² olduğu belirtilmiştir.
İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen ve dosyada mevcut 19/06/2018 tarihli bilirkişi raporunda ise; davacı sendika tarafından yapılan toplam inşaat alanının 13958 m² olduğu, bu toplam alanın yalnızca 2962 m²'sinin ruhsatlandırıldığı, fakat mimari proje olmayışı ve yapı ruhsatının da açıkça hangi yapılar için verildiğinin açıklanmamış olması sebebiyle, ruhsatlı yapıların hangi blok/bloklar olduğunun tespit edilemediği belirtilmiştir.
Yine söz konusu bilirkişi raporunda özetle; iki ünite hakkında yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, bu iki ünite hakkında esas proje ayrıntıları bulunmamakla birlikte, dava dosyasında bu iki üniteye ait olduğu düşünülen iki adet proje kapağı bulunduğu, proje kapaklarında ise tüm binaların (6 blok) yer aldığı vaziyet planı bulunduğu, vaziyet planı üzerinde ise taralı kısımların bulunduğu, parseldeki bina düzenini gösteren vaziyet planında toplam tesis alanının gösterildiğinin keşif sırasında tespit edildiği, ancak ruhsat verilen iki blok hakkında mimari projenin bulunmayışı, ruhsatlarda kısmi inşaat alanı olarak bir belirlemenin yapılmaması ve iki blok hakkında detaylı açıklama bulunmaması nedeniyle, ruhsatlı iki blokun vaziyet planında gösterilen tüm tesisteki hangi yapılar olduğu anlaşılamamıştır, tespitine yer verilmiştir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yapı tatil tutanağı, herhangi bir şekilde ruhsat alınmadan yapıya başlanılarak kaçak inşaat yapıldığı ya da ruhsatlı yapılarda ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı tespit edildiği takdirde, ilgili idaresince yetkilendirilmiş teknik elemanlarca, yapının o andaki durumu ile birlikte aykırılıkları resim, kroki ve yazı ile belirtilen ve inşai faaliyete devam edilemeyeceğini gösteren onaylı belge olarak tanımlanmıştır.
Uyuşmazlıkta; Tekirdağ İli, Çerkezköy İlçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz üzerine 2962 m² alanlı imalat için 1995 ve 2006 yıllarında yapı ruhsatı düzenlendiği, daha sonra bu inşaatlara ruhsatsız olarak 4 blok inşaat daha eklenerek toplam inşaat alanının 13958 m²'ye çıkarıldığı, ancak yapı ruhsatı bulunan imalatların mimari projelerinin gerek idare gerekse davacı tarafından ortaya konulamadığından, toplam 6 blok ve 13958 m²'lik inşaat alanından hangi blokların ruhsatlı olduğunun tespit edilemediği, davalı Belediye tarafından ise; toplam inşaat alanından yapı ruhsatında belirtilen alanın çıkarılması suretiyle elde edilen değerin inşaatın ruhsatsız kısmı kabul edilerek para cezası verildiği, tüm bu hususlarda tereddüt bulunmadığı, anlaşılmıştır.
Ancak; toplam 6 bloktan oluşan inşaatın hangi kısımlarının ruhsatlı, hangi kısımlarının ise ruhsatsız olduğu yolunda yapı tatil tutanağı ve ekinde resim, yazı, kroki vb. yolla bir belirlemenin yapılmadığı, yalnızca genelleme yapılmak suretiyle ruhsatlı kısmın bütün inşaat alanından çıkarılması suretiyle para cezası tesis edildiği görülmüştür.
Bu durumda; para cezasına konu ruhsatsız kısımlar belirlenmeksizin düzenlenen yapı tatil tutanağına dayanılarak verilen para cezası ile para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen tahakkuk fişinin tamamı hakkında iptal kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılardan ruhsata bağlanma imkanı bulunan yapıların 30 gün içinde ruhsata bağlanmasına, ruhsata bağlanma imkanı bulunmayan kısımların yıkılmasına, yıkımın yapılmaması halinde yıkımın Belediye tarafından gerçekleştirilerek, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsiline, ruhsatlı kısımda yapılan değişikliklerin tadilat ruhsatına bağlanmasına ilişkin kısmının ONANMASINA, para cezası ile tahakkuk fişine ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
2. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/11/2022 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X):
Dava; Tekirdağ İli, Çerkezköy İlçesi, ... Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız 4 blok imalat yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca yıkıma ve aynı Kanun'un 42. maddesi uyarınca davacıya 1.286.766,60 TL para cezası verilmesine dair Çerkezköy Belediye Encümeni'nin … tarihli ve … sayılı kararının ve Çerkezköy Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından düzenlenen 14/08/2017 tarihli tahakkuk fişinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; halihazırda davacı sendika tarafından yapılan imalatın 6 blok ve toplam 13958 m² alanlı olduğu, imalatın 2962 m² alanlı iki blok inşaatı hakkında 1995 ve 2006 yıllarında yapı ruhsatı düzenlendiği, yapı ruhsatı düzenlenen bloklara ilişkin mimari proje ortaya konulamamış ise de, idare tarafından toplam inşaat alanından yapı ruhsatında belirtilen alanın çıkarılması suretiyle elde edilen değerin inşaatın ruhsatsız kısmı kabul edilerek para cezası verildiği, 6 bloktan oluşan inşaatın bütün bloklarının yapı sınıf ve grubunun 4/A olduğunun bilirkişi tarafından da teyit edildiği, bütün inşaatın yapı yaklaşık birim maliyetlerinin aynı olması sebebiyle, her bir blok için hesaplanacak para cezası usulünde farklılık bulunmadığı, sonuç itibarıyla inşaatın 10996 m²'sinin ruhsatsız olduğu hususunda da tereddüt bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla; toplam inşaat alanından yapı ruhsatında belirtilen alanın çıkarılması suretiyle elde edilen ruhsatsız m² üzerinden hesaplama yapılarak verilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı düşüncesiyle, temyize konu kararın para cezası ve tahakkuk fişine ilişkin kısmının da onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyoruz.