T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4650
Karar No : 2024/634
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnş. Nakl. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta İli Şarkikaraağaç İlçesi sınırları içerisinde bulunan S:… sayılı II-a grubu (Kalker) maden işletme ruhsatı sahibi olan davacı şirket tarafından, anılan ruhsat sahasına ilişkin 2019 yılı ruhsat bedelinin yasal süresi içerisinde ödenmediği gerekçesiyle, 3213 sayılı Maden Kanununun 13/1 maddesi uyarınca 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; ruhsat bedelinin süresinde ödenmemesi şeklindeki eylemin gerçekleştiği ( 31.01.2019) tarih itibariyle yürürlükte bulunan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesine göre, bu eylemin yaptırımının ruhsat bedeline (27.947,00 TL) ek olarak 31.054,00 TL idari para cezası olarak düzenlendiği ve dava konusu işlemle de davacı şirkete bu tutarda idari para cezası verildiği, dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesine göre ise, bu eylemin yaptırımı olarak ruhsat bedelinin (2019 yılı için 27.947,00 TL) iki katı tutarında ruhsat bedelinin, yani 55.894,00 TL'nin (27.947,00 TL*2) tahsilinin öngörüldüğü, bu haliyle sonradan yapılan değişikliğin (yasal düzenlemenin) davacının daha lehine olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan ve davacının daha lehine düzenlemeler içeren düzenleme uyarınca işlem tesis edilmesi gerekirken, yasal dayanağı kalmayan ve davacı aleyhine olan eski hükümlere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ruhsat bedelinin 01.02.2019 tarihinde yatırıldığı, Kanunda ruhsat bedellerinin ödeme yerinin ve ödeme zamanının açıkça belirlendiği, Kanunu bilmemenin mazeret olarak kabul edilemeyeceği, 2019 yılı ruhsat bedeli süresi dışında ödendiğinden dava konusu para cezasının tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Mevzuat hükmünde, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde para cezası verileceği düzenlenmiş olup, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle 2019 yılı ruhsat bedelinin yatırıldığı, dolayısıyla davacı açısından ruhsat bedelinin yatırılmaması ya da eksik yatırılması gibi bir durumdan söz edilemeyeceği, ruhsat bedelinin geç yatırılması hali için ise mevzuatta yaptırım öngörülmediği göz önüne alındığında, 2019 yılı ruhsat bedelinin geç yatırıldığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı bu nedenle Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Isparta ili, Şarkikaraağaç ilçesi sınırları dahilinde bulunan Sicili:… nolu II-a grubu maden işletme ruhsatı 15.01.2016 tarihinde davacı şirket adına düzenlenmiştir. Davacı şirketin anılan ruhsat sahası ilişkin 2019 yılı ruhsat bedelinin süresinde ödememiştir.
Davacı, 27.947,00 TL tutarındaki 2019 yılı ruhsat bedelini ilk olarak 31.01.2019 tarihinde Ziraat Bankası kanalıyla Isparta İl Özel İdaresi hesabına yatırdığı, ruhsat bedelinin yanlış yere ödendiğinin anlaşılması üzerine, 01.02.2019 tarihinde işletme ruhsat bedelinin %70'i olan 19.563,00 TL'yi genel bütçe gelir kaydedilmek üzere, %30'u olan 8.384,00 TL'yi ise çevre uyum bedeli olarak Vakıflar Bankası kanalıyla davalı idare hesaplarına yatırdığı anlaşılmaktadır.
Maden ruhsat sahasına ilişkin 2019 yılı ruhsat bedelinin süresi dışında ödendiği gerekçesiyle 3213 sayılı Maden Kanununun 13/1 maddesi uyarınca 31.054,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; ruhsat bedelinin taban bedelinin, maden grubu ve alan büyüklüklerine göre belirlenen katsayılarla çarpılarak ekli (1) ve (2) sayılı tablolarda gösterildiği şekilde hesaplanarak her yıl ocak ayının sonuna kadar arama ruhsatlarında tamamı genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, işletme ruhsatlarında ise %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını temin etmek üzere maden gruplarına göre teminat olarak ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına yatırılması gereken tutarı ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında 14/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanunun 13. maddesi ile değişik halinde; "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedellinin %50'si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş iş günü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Anılan maddenin 7164 sayılı Kanun ile değişiklik yapılmadan önceki halinde, dava konusu fiilin gerçekleştiği halinde, yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000-TL idari para cezası verileceği ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği, ayrıca verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutarın 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirileceği ve bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3213 sayılı Kanunun 13. maddesinin 14/02/2019 tarihli değişiklikten önceki halinde yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması halinde 20.000,00 TL idari para cezası verilip, ruhsat bedelinin 3 ay içinde tamamlanmasının isteneceği, bu süre içerisinde ruhsat bedelinin yatırılmaması halinde ruhsatın iptal edileceği düzenlenmiştir. Söz konusu değişiklik ile birlikte ruhsat bedellerinin tamamının her yıl Ocak ayı sonuna kadar yatırılması hususu korunmuş ancak Ocak ayı sonuna kadar tamamının yatırılmaması halinde yatırılmayan kısmın iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunlu tutulmuş olup aksi halde ruhsatın iptal edileceği hükmüne yer verilmiştir.
Davacı şirkete ait ruhsat grubunun II-a Grup (Bakır) ve ruhsat alanının 48,88 hektar büyüklüğünde olduğu; 2019 yılı ruhsat bedelinin toplam 27.947,00 TL olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinde, 6592 sayılı Kanunun 9. maddesi değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 1. fıkrasında ruhsat bedelinin süresinde yatırılmamasının yaptırımı 20.000,00 TL (2019 yılı için 31.054,00 TL) idari para cezası öngörülmekte iken, 14/02/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinde yapılan değişiklikle birlikte, ruhsatın iptalinin yazısına söz konusu yaptırımın, ruhsat bedelinin yatırılmayan kısmının iki katının ruhsat bedeli olarak ödenmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Diğer bir ifadeyle ruhsat bedelinin süresinde yatırılmamasının yaptırımı olarak ruhsat bedelinin (2019 yılı için 27.947,00 TL) iki katı tutarında, yani 55.894,00 TL'nin tahsilinin öngörüldüğü, bu haliyle sonradan yapılan değişikliğin davacının aleyhine olduğu görülmektedir.
Anayasa'nın "Suç ve Cezalara İlişkin Esaslar" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında;
"Kimse, işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz; kimseye suçu işlediği zaman kanunda o suç için konulmuş olan cezadan daha ağır bir ceza verilemez." hükmü de dikkate alınarak, olayda, fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin dikkate alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.