Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/4665 E. , 2021/4966 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4665
Karar No : 2021/4966
KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın onanmasına ilişkin Danıştay (kapatılan) Onyedinci Dairesinin 18/04/2016 günlü, E:2015/7403, K:2016/2916 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Ankara ili, Altındağ ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, ... numarada bulunan davacıya ait içkili lokantasının işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığından bahisle kapatılmasına ilişkin Zabıta Müdürlüğünün 29/05/2012 günllü mühürleme tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; her ne kadar davalı idare encümen kararı ile "... yukarıda belirtilen suçları işlediği tespit edilen işyerleri hakkında başkaca bir karar alınmaksızın zabıta görevlileri tarafından resen mühürleme işleminin yapılmasına ..." karar verilmiş ise de, kanunla yetkileri belirlenen belediye encümenince, Kanunla kendisine verilen yetkinin, başlıca görevi belediye karar organlarınca alınan kararları uygulamak olan zabıtaya devredilmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı, üyelerinin kanunla belirlendiği bir organın kendi yetkisini bir belediyenin kadrolu çalışanlarına, yani zabıta biriminde yer alan tüm çalışanlarına devretmesi ile ilgili belediyenin icraatlarından yararlanan ilçe belediyesinde ikamet eden kişilerin hukuksal güvencelerinin de zedelendiği, yukarıda belirtilen ve toptancı bir yaklaşımla alındığı anlaşılan Altındağ Belediye Encümeni'nin ... günlü, ... sayılı kararıyla belediye encümenine verilen iş yerlerinin faaliyetten menine ilişkin yetkiyi kullanmak suretiyle Altındağ Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü'nce tesis edilen mühürleme işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay (kapatılan) Onyedinci Dairesinin 18/04/2016 günlü, E:2015/7403, K:2016/2916 sayılı kararıyla, temyize konu İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.
KARAR DÜZELTME TALEBİNDE
BULUNANIN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; mühürleme yetkisinin zabıta müdürlüğünde olduğu, mahkeme kararının dayanağı olan Belediye Kanununun 34. maddesinde sayılan encümenin yetki ve görevleri arasında dava konusu işleme yer verilmemesi dikkate alındığında dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, bu nedenle karar düzeltme isteminin kabulüyle onama kararı kaldırılarak mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay (kapatılan) Onyedinci Dairesinin 18/04/2016 günlü, E:2015/7403, K:2016/2916 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY : Davacıya ait içkili lokantanın işyeri açma ve çalışma ruhsatının olmadığından bahisle kapatılmasına ilişkin Zabıta Müdürlüğünün 29/05/2012 günlü mühürleme tutanağının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde, sıhhi ve sair işletmeler için büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıklarının işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 7. maddesinde, kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathane; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet kafeler ve benzeri yerlerin umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılacağı, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatı bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alındıktan sonra belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler; bu alanların dışında il özel idareleri tarafından verileceği, kolluk kuvvetinin görüşünü yedi gün içinde vereceği, ruhsat taleplerinin bir ay içinde sonuçlandırılacağı, izin alınmadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin kapatılacağı, bu iş yerlerinin faaliyet göstereceği alanları belirlemeye veya mevcut umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin bu amaç için ayrılan yerlerde toplanmasına, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler; bu alanlar dışında il özel idarelerinin yetkili olduğu, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin bulunacağı alanların tespiti ve bu yerlerin ruhsatlandırılmasında uygulanacak usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği, bu iş yerleri için düzenlenen iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının bir örneği yetkili kolluk kuvvetine gönderileceği, bu iş yerlerinin genel güvenlik ve asayiş yönünden genel kolluk tarafından denetleneceği, bu yerlerin ruhsatlandırılmasında 14/06/1989 günlü, 3572 sayılı İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 5 inci ve 6 ncı maddelerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.
İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz." düzenlemesine, "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinin ikinci fıkrasında; "Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir." düzenlemesine, dokuzuncu fıkrasında ise; "izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılır." düzenlemelerine yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Zabıtanın görev ve yetkileri" başlıklı 51. maddesinin birinci fıkrasında; "Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen ceza ve diğer yaptırımları uygular." düzenlemesine yer verilmiştir.
11/04/2007 günlü, 26490 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görev alanı" başlıklı 8. maddesinde; "Belediye zabıtası belediye sınırları içerisinde görevli ve yetkilidir. Ayrıca, mücavir alanlarda kanunlarla belediyenin yetki ve sorumluluğuna verilmiş hizmetler bakımından da yetkili ve görevlidir." hükmü, "Görevleri başlıklı" 10. maddesinin 1/a fıkrasının 20. bendinde ise; "14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 14/7/2005 tarihli ve 2005/9207 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri gereğince, işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, yetkili mercilerce verilen işyeri kapatma cezasını uygulamak ve gereken işlemleri yapmak." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemleri yapma ve ruhsatları düzenleme yetkisi olan idarelere "yetkili idare" denilmekte olup, anılan idarelerin, başka bir kurum ya da kuruluşun iznini almadan işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleyecekleri, uyuşmazlık konusu olayda da, yetkili idarenin, ilçe belediyesi olduğu görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinde ve ruhsatın iptali konusunda belediyenin yetkili olduğu açıktır. Yetkili idarelerce düzenlenen ruhsata dayalı olarak faaliyet gösterilen işyerlerinin, ruhsata uygun faaliyet gösterip göstermediğinin denetlenerek, ruhsat harici ya da ruhsata aykırı faaliyetlerinin tesbiti halinde, yine yetkili birimlerce gerekli tedbirlerin alınacağında kuşku yoktur. Nitekim, ruhsatlı işyerlerinin bu tür faaliyetlerinin tesbiti halinde, ruhsat dışı ya da ruhsata aykırı faaliyete son verilmesi için 15 gün süre verileceği, aykırılığın giderilmemesi halinde de ruhsatın iptal edileceği, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinde açıkça belirtilmiştir.
Ruhsatsız işyerleri bakımından ise, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı yönünde bir kurala yer verilmiş iken, aynı Yönetmeliğin 32. maddesinin 9. fıkrasında; bu tür ruhsatsız işyerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı belirtilmiştir.
Görüldüğü üzere; sözü edilen düzenlemeyle, herhangi bir ruhsatı bulunmayan, fiilen işyeri açarak faaliyette bulunulan yerler bakımından, ruhsatlı işyerleri bakımından getirilen hukuki statüden ve hukuki korumalardan yararlandırılmasının önüne geçilmiş olup, bu gibi ruhsatsız işyerlerinin faaliyet göstermesinin engellenmesinin de, özel kolluk biriminin görev ve yetkileri arasında yer aldığında da kuşku yoktur.
Bu durumda, davacının işletmekte olduğu içkili lokantanın ruhsata tabi bir işyeri olmasına rağmen, ruhsatsız olarak faaliyet göstermesi nedeniyle, zabıta marifetiyle mühürlenerek faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, söz konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE;
2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:.., K:... sayılı kararın 2577 sayılı Kanun’un temyize tabi ilk kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49/1-b maddesi uyarınca BOZULMASINA;
3. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 3622 sayılı Kanun ile değişik 3. fıkrası uyarınca ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 15/12/2021 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davacı tarafından, Ankara ili, Altındağ ilçesinde faaliyet gösteren umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, sıhhi ve gayrisıhhi işyerlerinde kumar oynamak, oynatmak ve fuhuş yapmak gibi suçların işlendiği tespit edildiği takdirde başkaca bir karar alınmaksızın işyerleri hakkında zabıta görevlileri tarafından resen mühürleme işleminin yapılmasına ilişkin davalı Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının uygulanmasına ilişkin olarak davacıya ait işyerinin kapatılmasına yönelik düzenlenen 29/05/2012 tarihli mühürleme tutanağının iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla işyerinin; mühürlenerek kapatılıp, kapatılmayacağı konusunda karar almak amacıyla, yetkili birim olan belediye encümenine sevk edilmesi gerekirken, doğrudan belediye zabıta ekiplerince mühürlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, işlemin iptaline karar verildiği, bu kararın temyiz edilmesi üzerine onandığı, davalı idarenin kararın düzeltilmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
Altındağ Belediye Encümenince, ruhsatlı veya ruhsatsız olarak faaliyet gösteren umuma açık eğlence ve istirahat yerlerinde, kumar oynamak, fuhuş ... gibi suçların işlendiğinin tespit edildiğinden bahisle, etkin denetimin sağlanabilmesi için yukarıda belirtilen suçları işlediği tespit edilen işyerleri hakkında başkaca bir karar alınmaksızın zabıta görevlileri tarafından re'sen mühürleme işleminin yapılmasına ilişkin olarak, Altındağ ilçesi için karar alındığı; bu kararın genel düzenleme içerdiği ve doğrudan zabıta birimine ilişkin bulunduğu, encümen kararı alınmadan ruhsatsız olduğu nedeniyle yapılan mühürleme işlemlerinin dayanağını da oluşturduğu görülmektedir.
Bununla birlikte, anılan encümen kararı; ... İdare Mahkemesinin E:..., E:... esas sayılı kararlarıyla; "... yukarıda belirtilen suçları işlediği tespit edilen işyerleri hakkında başkaca bir karar alınmaksızın zabıta görevlileri tarafından re'sen mühürleme işleminin yapılmasına ..." karar verilmiş ise de, kanunla yetkileri belirlenen belediye encümenince, Kanunla kendisine verilen yetkinin, başlıca görevi belediye karar organlarınca alınan kararları uygulamak olan zabıtaya devredilmesinde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gibi, bu şekilde, üyelerinin kanunla belirlendiği bir organın kendi yetkisini bir belediyenin kadrolu çalışanlarına, yani zabıta biriminde yer alan tüm çalışanlarına devretmesi ile ilgili belediyenin icraatlarından yararlanan ilçe belediyesinde ikamet eden kişilerin hukuksal güvencelerinin de zedelendiği açık olduğundan, gerek toptancı bir yaklaşımla alındığı anlaşılan Altındağ Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ve Zabıta Müdürlüğünce tesis edilen mühürleme işleminde hukuka ve mevzuata uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptal edilmiş, bu kararlar (Kapatılan) Danıştay Onyedinci Dairesinin E:2015/7329, E:2015/7578 kararlarıyla onanarak kesinleşmiştir.
Bu kapsamda; ruhsatsız işyerleri bakımından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "işyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağı; 32. maddesinin 9. fıkrasında; bu tür ruhsatsız işyerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatılacağı yolunda yapılan düzenlemeler, belediye encümenin yetkisinin, zabıtaya devredilmesine ilişkin kural içermemektedir.
Hukuk devleti ilkesinin gereği olarak, kamu düzenine ilişkin olmak üzere izlenecek yol mevzuatla belirlendiğinden, önceden düzenlenmiş mevcut mevzuat kurallarını uygulayıp, kamu düzenini bozanlar hakkında gereğini yapmanın ve böylece kamu güvenliğini derhal sağlamanın idarenin görevi olduğunda ise kuşku bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, kararın düzeltilmesi isteminin reddedilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.