T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4688
Karar No : 2023/4653
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Vasisi …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Üniversitesi
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı üniversitede yüksek lisans öğrencisi olan davacı tarafından, … tarih ve … sayılı Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü işleminin iptali ile haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yüksek lisans öğrencisi olan davacının, 2018-2019 bahar yarıyılında kaydının dondurulması için diğer şartlarla beraber otomasyon üzerinden ders kaydının yapılarak başvuruda bulunması gerektiği konusunda bilgilendirilmesine rağmen, bu koşulu yerine getirmeden kaydın dondurulması istemiyle başvuruda bulunduğu, başvurusunun reddedilmesi üzerine ise; tutukluluk halinin mazeret kabul edilerek yeniden kaydının dondurulması istemiyle başvuruda bulunduğu, ancak bu yönde cezaevi eğitim servisine otomasyon üzerinden ders kaydının yapılması istemiyle herhangi bir başvurusunun bulunmadığı anlaşılan davacının, mazeretinin kabul edilmeyerek, 2018-2019 bahar yarıyılında, internet üzerinden ders kaydı yapamamasına tutukluluk halinin mazeret sayılarak kaydının dondurulması istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle reddine, davacının 2018-2019 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar yarıyılında ödediği harçların iadesine yönelik istemi yönünden yapılan değerlendirmede ise; Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı yazısında bahsi geçen Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun 09.03.2016 tarihli toplantısında alınan karar gereği, davacının, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı güz ve bahar yarıyılında, eğitim/öğretime başlamadan kaydının dondurulmasına yönelik bir karar alınmadığı anlaşıldığından, ödediği harçlarının iadesine yönelik isteminin de reddi gerektiğine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Her ne kadar İdare Mahkemesince davanın konusu "2018-2019 Bahar yarıyılında, internet üzerinden ders kaydı yapamamasına tutukluluk halinin mazeret sayılarak kaydının dondurulması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali" olarak kabul edilerek uyuşmazlık hakkında karar verilmiş ise de, davanın konusunun davacının yüksek lisans eğitimini azami sürede tamamlayamadığından bahisle 2018-2019 Bahar yarıyılı itibarıyla kaydının silinmesine ilişkin olduğu, davacının dava
dilekçesinde yer alan, tutukluluk halinin dönem kaydını yapamamasına mazeret olarak kabul edilmemesinin ve bu sebeple de kayıt dondurma talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu yönündeki iddialarının dava konusu kayıt silme işleminin hukuka aykırılığını ortaya koymak için ileri sürülen hususlar olduğu, dolayısıyla dava konusu işlemin sebep unsurunun davacının ileri sürdüğü bu hususlar olmadığı göz önüne alındığında, uyuşmazlığın, davacının tezli yüksek lisans eğitiminde azami süreyi doldurup doldurmadığı ile sınırlı olarak incelenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, dolayısıyla 22.01.2017 tarih ve 29956 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhuriyet Üniversitesi Lisanüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'n yukarıda yer verilen düzenlemeleri göz önüne alındığında, Yönetmeliğin Geçici 1.maddesi uyarınca davacının 2016-2017 eğitim-öğretim güz yarılından itibaren başlayan 6 yarıyıllık azami eğitim süresinin 2018-2019 eğitim-öğretim bahar yarıyılında sona ereceği açık olduğu, davacının da belirtilen sürede yüksek lisans programını tamamlayamadığı, dolayısıyla, 2018-2019 bahar yarıyılı sonu itibarıyla Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Lisanüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 22. Maddesinin1. fıkrasında belirtilen altı yarıyıl olan azami süresini doldurması nedeniyle aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca kaydının silinmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, davanın reddi yönünde verilen Mahkeme kararı da sonucu itibarıyla yerinde görülerek istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, cezaevinde bulunması sebebiyle ders kaydını yapamadığını, cezaevi görevlilerince online olarak ders kaydı yapabileceği yönünde herhangi bir bildirimde bulunulmadığı, E devlet şifresi ile öğrenci numarasını bilmemesi sebebiyle ailesinin ders kaydı yapabileceğinin tarafına bildirilmesi üzerine ailesi tarafından harç parası yatırılarak kendisinin de dilekçe ile cezaevinden üniversiteye kaydının dondurulması talepli dilekçe verildiği belirtilerek ders kaydını cezaevinde olması sebebiyle yapamadığını belirterek kayıt dondurma işleminin reddedilmesine ilişkin işlem ile kaydının silinmesine ilişkin işlemlerin hukuka aykırı olduğu belirtilerek istinaf kararının bozulması istenilmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 16. maddesinde kayıt dondurma dilekçesinin verilebilmesi için öncelikle ders kaydının yapılması gerektiği, davacıya ders kaydının yapması gerektiğine yönelik bilgilendirilmesine ve cezaevinde interneti kullanma imkanı olmasına rağmen ısrarla yapmadığı, dolayısıyla Yönetmeliğin 16. maddesi uyarınca kayıt dondurma işlemlerinin yapılabilmesi için öğrencinin kaydını yenilemiş olmasının şart olduğu, davacının da kaydını yenilememesi sebebiyle kayıt dondurma dilekçesinin işleme alınmadığı, azami eğitim süresi dolduğu için de öğrencilik kaydının silindiği belirtilerek hukuka uygun olarak verilen istinaf kararına karşı yapılan temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
15.09.2010 tarihinde Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı tezli yüksek lisans öğrencisi olarak kayıt yaptıran davacı, 2012-2013 yılı itibarıyla ders yükünü tamamlayarak tez dönemine geçmiştir. Azami öğrenim süresinin 22.01.2017 tarih ve 29956 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhuriyet Üniversitesi Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 2018-2019 bahar yarıyılı sonuna kadar uzatılmıştır.
Davacının 2018-2019 güz yarıyılı başında (17.9.2018 tarihinde) tutuklu bulunduğu Kayseri 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'ndan harcını yatırarak, mevcut durumunun değerlendirilerek tarafına bir tez konusu takdir edilmesi istemiyle davalı idareye başvuruda bulunmuş, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü Enstitü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile; "Davacının tez danışmanı H.Y.'nin danışmanlığı bırakma talebinin 21.08.2018 tarihli Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile kabul edildiği, halihazırda tez danışmanı bulunmayan davacının hükümlü/tutuklu olması nedeniyle tez yazım sürecinde gerekli olan danışmanıyla sürekli iletişim halinde bulunamayacağından şimdilik bir danışman atanmaması önerisinin uygun olduğuna" karar verilmiştir. Davacı tarafından 18.12.2018 tarihli dilekçeyle yüksek lisans kaydının dondurması istemli başvuruda bulunulması üzerine Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla, davacının kayıt dondurma talebinin süresinde olmadığından bahisle işlem yapılamadığı, eğer 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında kayıt dondurma talebi var ise, 11-15 Şubat 2019 tarihleri arasında harcın yatırılarak, kaydının otomasyon sistemi üzerinden yenilenmesi ve kaydın yenilenmesinden sonra on beş gün içerisinde kaydın dondurulması istemli dilekçenin Tarih Anabilim Dalı Başkanlığı'na gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir.
Davacı tarafından, bu kez 14.01.2019 tarihli dilekçe ile davalı idareye başvurularak, kaydın ailesi tarafından e-devlet üzerinden yenilerek gerekli olan harcın yatırıldığı, eğer kaydının ivedilikle dondurulmayacak ise, güz dönemi harcının tarafına iadesi isteminde bulunduğu, davacıya Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla verilen cevapta; tez danışmanı atanmamasına ilişkin Enstitü Yönetim Kurulu kararlarından bahsedilerek davacının 2011-2012 bahar döneminde kaydını bir dönem dondurduğu, bir dönem daha kayıt dondurma hakkının kaldığı, davacının 2018-2019 eğitim öğretim bahar yarıyılında kaydını dondurmak istemesi halinde izlemesi gereken usulün 07.01.2019 tarihli yazıdaki gibi yeniden belirtilerek harcın iadesinin mümkün olmadığı davacıya bildirilmiştir.
Davacı tarafından, 2018-2019 eğitim öğretim bahar yarıyılı harcı ödenerek 19.02.2019 tarihinde yeniden kaydının dondurulması istemli başvuruda bulunulduğu, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü Enstitü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile; "Davacının 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı kaydını yenilemediğinden kayıt dondurma talebinin uygun olmadığına" karar verilmiş ve bu karar davacıya ulaştırılmak üzere cezaevine yazılan Cumhuriyet Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazısıyla, davacının davalı idarece çıkarılan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 15/2 maddesi gereği ders seçimi yapıp kaydını yenilemediğinden bahisle kaydının dondurulamadığı, bu sebeple Enstitü Yönetim Kurulu kararı ile talebinin reddedildiği ve harcın iade edilemeyeceğinin bildirilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı davacıya hitaben düzenlenen, kayıt dondurma talebinin üniversitenin yetkili kurulları tarafından karara bağlanması gerektiğine ilişkin yazısı üzerine davacı tarafından, 10.06.2019 tarihinde davalı idareye yeniden başvurularak, harç yatırma ve kayıt dondurma başvurularını eksiksiz yaptığından bahisle internet üzerinden ders kaydı yapamamasına tutukluluk halinin mazeret sayılarak kaydının dondurulması istemiyle başvuruda bulunulması üzerine davalı idarece, Kayseri 2 Nolu T Tipi Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü ile yapılan yazışmalar sonucunda, davacının internet üzerinden online ders kaydını yapabilmesi için tutuklu bulunduğu cezaevi kurum eğitim servisine herhangi bir talebinin olmadığı anlaşılarak, Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü Enstitü Yönetim Kurulu'nun …. tarih ve … sayılı kararı ile davacının; "Ders kaydını yapmadığına dair bildirmiş olduğu mazeretin uygun olmadığına, azami öğrenim süresi 2018-2019 bahar yarıyılı sonunda sona erdiğinden kaydının silinmesine" karar verilmiştir.
Bunun üzerine davacı tarafından, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 44. maddesinin (c) bendinin son cümlesinde; "...Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almaktadır.
20.04.2016 tarih ve 29690 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin 33. maddesinin 1. fıkrasında; "Lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerin kayıtlarının kesinleşmesi için gerekli koşullar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir." hükmü, aynı Kanunun 34. maddesinin 4. fıkrasında; "Lisansüstü programlarla ilgili devam, ders sınavları, ders notları, derslerden başarılı sayılma koşulları, ders tekrarı ve diğer esaslar senato tarafından kabul edilen yönetmelikle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işleme konu, başvuru tarihinde (10.06.2019) yürürlükte bulunan, 22.01.2017 tarih ve 29956 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Cumhuriyet Üniversitesi Lisanüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği'nin "Lisansüstü programlara kayıt" başlıklı 15. maddesinde; "(1) Kayıt yapma ve kayıt yenileme için, başvuru koşullarını yerine getiren ve kesin kayıt hakkını kazanan adaylar ilgili EYK’ca belirlenen belgeleri süresi içerisinde enstitüye teslim ederler. Kazanan adayların süresi içinde kayıt yaptırmaması durumunda, gerekli başarı puanını sağlamış, ancak kontenjan nedeniyle kayıt yaptıramamış olan diğer adaylar, kontenjan dolana kadar puan sırasına göre kayıt süresini takip eden bir hafta içinde kayıt yaptırabilir. (2) Öğrenciler, her yarıyıl başında kayıtlarını yenilemekle yükümlüdürler.
" hükmü, "Kayıt dondurma" başlıklı 16. maddesinde; "(1) Kayıt dondurma talepleri eğitim ve öğretimin başlamasından itibaren on beş gün içerisinde yapılır. (2) EYK aşağıda belirtilen mazeretlerinden dolayı lisansüstü öğrencilerinin kayıtlarını, danışman ve ana bilim/ana sanat dalı kurulunun önerisi ve EYK kararı ile en çok iki yarıyıl dondurabilir. Ancak zorunlu olarak askere alınma veya meslekleri ya da lisansüstü çalışmaları ile ilgili olarak yurt dışına gitme veya aynı amaçla süreli olarak bir yurt içi kuruluşta görevlendirilme durumunda, öğrencilerin kayıtları dört yarıyıla kadar dondurulabilir. (3) Öğrencilerin kayıtları, aşağıda belirtilen nedenlerden en az birinin varlığı halinde ilgili enstitü yönetim kurulu kararıyla dondurulabilir.(...) c) Öğrencinin tutukluluk hali, ç) 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümlerine göre öğrencinin, yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası almasını gerektirmeyen mahkûmiyet hali, (...)" hükmü, "Süre" başlıklı 20.maddesinde ise; "(1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç kayıt yaptırdığı programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup, program en çok altı yarıyılda tamamlanır. (2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya azami süre içerisinde tez çalışmasında başarısız olan veya tez savunmasına girmeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir. (...)" hükmü, Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında; Bu yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulanması ve belirlenmiş süreler 2016-2017 eğitim-öğretim güz yarılından itibaren başlar" hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasına 05.01.2022 tarihli … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince gönderilen yazıda, davacının … tarih ve E:…,K:… sayılı … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin kararıyla vesayet altına alındığı belirtilmişse de, davacının vesayete alınmadan önce tek başına yaptığı 18/06/2021 tarihinde temyiz isteminde bulunduğu görüldüğünden bu husus geçilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.
Davacı tarafından iptali istenen … tarih ve … sayılı işlemin incelenmesinden, bu işlem ile davacının 2018/2019 bahar yarıyılı döneminde kaydının dondurulması istemiyle yapmış olduğu 10.06.2019 tarihli başvurusunun, davalı idarece işleme alındığı ve dilekçede davacının belirttiği ders kaydını yapamadığına ilişkin mazeretinin araştırılması amacıyla 20.06.2019 tarihinde davacının hükümlü bulunduğu Kayseri 2 nolu T Tipi Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'nden ilgili kişinin online olarak ders kaydı yapma imkanının bulunup bulunulmadığının sorulduğu, bu yazıya cezaevi tarafından herhangi bir cevap verilmemesi üzerine Adalet Baknlığı'na aynı yazının yazılarak bu hususun sorulduğu, Adalet Bakanlığı'nın bu yazıyı davacının hükümlü olduğu Kayseri 2 nolu T Tipi Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğü'ne göndermesi üzerine … tarih ve … sayılı cevap yazısı ile davacının online ders kaydının yapılması yönünde kurum eğitim servisine talebinin olmadığının bildirilmesi üzerine Enstitü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla davacının ders kaydını yapamadığına ilişkin mazereti yerinde bulunmayarak davacının 2018/2019 bahar yarıyılı sonu itibariyle de azami eğitim süresini doldurduğu gerekçesiyle dava konusu edilen kararın alındığı görülmektedir.
İstinaf Mahkemesince her ne kadar davanın konusunun davacının yüksek lisans eğitimini azami sürede tamamlayamadığından bahisle 2018-2019 Bahar yarıyılı itibarıyla kaydının silinmesine ilişkin olduğu belirtilmişse de; dava konusu edilen ve davacıya … tarih ve … sayılı işlem ile bildirilen ve Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğü işleminde, davacının 10.06.2019 tarihli 2018/2019 bahar yarıyılı kayıt dondurma dilekçesinin işleme alınarak bu husus ile ilgili yazışmalar yapıldığı ve dava konusu edilen kayıt silinme işleminde davacının online kayıt yapamama mazeretinin yerinde olmadığına karar verildiği görülmektedir. Başka bir ifadeyle davalı idarece davacı hakkında tesis edilen kayıt silinme işlemi içinde davacının 10.06.2019 tarihli kayıt dondurma dilekçesinde ileri sürdüğü mazeretlerin yerinde olmadığı, bu sebeple kayıt dondurma talebinin de reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından iptali istenen işlemde, davacının online kayıt yapamamasına ilişkin mazeretinin kabul edilmeyerek kaydının dondurulmasına ilişkin başvurusunun da reddedildiği yönünde karar alındığı görüldüğünden, istinaf mahkemesince bu yönden de gerekli araştırma ve incelemeler yapılarak karar verilmesi gerekirken, davanın konusunun sadece azami eğitim süresinde eğitiminin tamamlanmaması olarak görülerek eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçeli olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 13/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.