T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/470
Karar No : 2023/2625
DAVACI: … Sendikası
VEKİLİ: Av. …
DAVALI: … Bakanlığı
VEKİLİ: Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU: Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü'nün "Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları" konulu … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemidir.
DAVACININ İDDİALARI:
Öğrencilere uygulanan ölçme ve değerlendirme esaslarının Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde düzenlendiği, dava konusu işlemin yasal dayanağı bulunmadığı, not değerlendirilmesinde kriterin, ders etkinliklerine katılım ve varsa proje puanlamaları olarak belirlendiği ve bu durumun maddi durumu zayıf olan bilgisayar ve internet erişimine sahip olamayan öğrenciler açısından mağduriyet oluşturacağı,bu nedenle dava konusu işlemin eşitlik ilkesine aykırı olduğu, öğrencilere verilecek olan bu puanların liselere girişte dikkate alınacağı bu nedenle ölçme değerlendirme sisteminin temel ilkesi olan öğrenciye eğitim öğretim sağlanabilmesinin eşitlik ilkesi içerisinde gerçekleştirilmesi gerektiği, dava konusu edilen Genelgenin 1. maddesinde belirtilen ‘’İlkokul 4 üncü sınıf, ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında birinci dönemde yapılmış olan sınavlar dönem sonu puan hesaplamasına dâhil edilmeyecektir. Ancak velinin 21.01.2021 tarihine kadar okul müdürlüğüne başvurması hâlinde yapılmış olan sınavlardan alınan puanlar dönem puanı hesaplamasına dâhil edilecektir.’’ hükmünün aynı koşullardaki öğrencilere farklı uygulamalar öngördüğü ve bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI:
Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, esasa ilişkin ise, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği Ek 2. maddesi uyarınca salgın, doğal afet vb. durumlarda bu yönetmelik ile belirlenen eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişe ilişkin usul ve esasların bakanlıkça ayrıca belirlenebileceğinin hüküm altına alındığı, Covid salgını sürecince yapılan düzenlemelerin yasal dayanaktan yoksun olduğu iddiasının yerinde olmadığı, dava konusu Genelgenin 1. maddesi ile salgından dolayı sınavları olumsuz etkilenmiş öğrencilerin mağduriyetlerin önlenip, sınava katılıp yüksek puan almış öğrencilerin de haklarının korunmasının amaçlandığı, dijital ortama erişimin sağlanmasında eşitliğin sağlandığı, eğitim öğretimin sürdürülebilmesi için altyapının oluşturulduğu ve her türlü önlemin alındığı, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğine göre ilkokul 4.sınıflarda ölçme değerlendirme aracları sınavlar ve ders etkinliklerine katılım, ortaokul kademesinde ise sınavlar, ders etkinliklerine katılım ve varsa proje notları olarak belirlendiği sınavların yapılmasının imkansız olduğu pandemi döneminde ise diğer ölçme ve değerlendirme araçları ile puanların belirlenmesinin kaçınılmaz olduğu, bahse konu etkinliklere katılım değerlendirmesinin yeni bir araç olmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava, Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü'nün "Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları" konulu … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin iddiaları yerinde görülmemiştir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 56. maddesinde, Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu belirtilmiş, devamı maddelerde de bunlara ilişkin yönetmelik çıkarma yetkisi tanınmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 4 . maddesinin d fıkrasında, Ders etkinliklerine katılım: Öğrencilerin, sınıf veya okul içinde yaptıkları; eleştirel düşünme, problem çözme, okuduğunu anlama, araştırma yapma gibi bilişsel, duyuşsal, psikomotor alanındaki becerilerini kullanmasını ve geliştirmesini sağlayan, performansını değerlendirmeye yönelik çalışmaları olarak tanımlanmış, 20. maddenin 1. fıkrasında İlköğretim kurumlarında öğrenci başarısının ölçme ve değerlendirilmesinde, Ders yılının, ölçme ve değerlendirme bakımından birbirini tamamlayan iki dönemden oluştuğu, başarının ölçülmesi ve değerlendirilmesinde öğretim programlarında belirtilen amaçlar ile kazanımların esas alındığı, ölçülecek kazanımın özelliğine göre ilgili dersin öğretim programında yer alan ölçme ve değerlendirme esaslarına uyulacağı, kaynaştırma yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler için; Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Birimi tarafından bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) hazırlanacağı ve bu öğrencilerin başarıları, bu programda yer alan amaçlara göre değerlendirileceği, 2. fıkasında, İlkokul 1, 2 ve 3 üncü sınıflarda öğrencilerin başarısının; gelişim düzeyleri dikkate alınarak öğretmen rehberliğinde gerçekleştirilen ders etkinliklerine katılımları ile öğretim programlarında belirtilen ölçme ve değerlendirme ilkelerine göre tespit edileceği, karnede “çok iyi”, “iyi” ve “geliştirilmeli” şeklinde gösterileceği, 3. fıkrasında, İlkokul 4 üncü sınıfta öğrenci başarısı; sınavlar ile ders etkinliklerine katılım çalışmalarından alınan puanlara göre değerlendirileceği, 4 fıkrasında, Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında öğrencilerin başarısının; sınavlar, ders etkinliklerine katılım ve varsa proje çalışmalarından alınan puanlara göre değerlendirileceği , hükme bağlanmış, 22. maddesindede İlkokul 4 üncü sınıf ile ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında öğrencilere; her dersten bir dönemde iki sınav yapılacağı, Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında öğrencilere ders yılında istedikleri ders veya derslerden bireysel ya da grup çalışması şeklinde öğretmen rehberliğinde en az bir proje hazırlatılacağı, projelerin verildikleri dönemde, proje vermeyen öğrencinin ise proje notu sıfır olarak değerlendirileceği belirtilmiş, Yönetmeliği Ek 2. maddesinde , İlçe, il veya ülke genelinde genel hayatı etkileyen salgın hastalık, doğal afet, elverişsiz hava koşulları gibi durumlarda bu Yönetmelikle düzenlenen eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişe ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça ayrıca belirlenebilir hükmüne yer verilmiştir.
Dava, dosyasının incelenmesinden, ülkemizde hızla yayılmakta olan Covid -19 salgını nedeniyle Sağlık Bilim Kurulu kararı gereği 20 Kasım 2020 tarihinden itibaren yüzyüze eğitimin tüm eğitim kademelerinde durdurulduğu, sınavların tamamlanamadığı, davalı idarece küresel etkileri olan bu salgın hastalığın seyrine bağlı olarak süreci izleyip alınan tedbirleri ve kararları güncelleme noktasında, oluşacak tereddütleri gidermek amacıyla takdir yetkisini kullanarak " Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları" konulu dava konusu işlemin tesis edildiği, böylece salgından dolayı yapılamamış sınavlara katılamayan öğrencilerin mağduriyetleri önlenmeye, ayrıca sınava katılıp yüksek puan almış öğrencilerin de kazanılmış haklarının korunmaya çalışıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği Ek 2. maddesi uyarınca tesis edilen işlemde hukuka ve kamu yararına aykırı bir yön bulunmamıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü'nün "Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları" konulu … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemidir.
Dava konusu işlemin;
1. maddesinde; İlkokul 4. sınıf ve ortaokullarda yapılan sınavların dönem sonu puan hesaplarına dahil edilmemesi, ancak velinin başvurması halinde sınavlardan alınan puanların puan hesabına dahil edilmesi,
2. maddesinde; İlkokul 1, 2 ve 3. sınıflardaki değerlendirmenin Yönetmelikte belirlenen şekliyle uygulanmasına, ilkokul 4. sınıflarda ise ders etkinliklerine katılım puanının aritmetik ortalamasının alınması,
3. maddesinde; Ortaokullarda (5,6,7 ve 8. sınıflarda) ders etkinliklerine katılım puanı ve varsa proje puanının aritmetik ortalaması esas alınması,
4. maddesinde; Karne basımı ve dağıtımı yapılmayacak olup karneşer elektronik ortamda erişime açılacağı,
5. maddesinde; Tüm öğrencilere ders etkinliklerine katılım puanı verileceği, öğretmenlerden söz konusu puana ilişkin herhangi bir belge talep edilmeyeceği,
belirtilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 56. maddesinde, eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu belirtilmiş, devamı maddelerde de bunlara ilişkin yönetmelik çıkarma yetkisi tanınmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim Ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 4 . maddesinin d fıkrasında, ''Ders etkinliklerine katılım: Öğrencilerin, sınıf veya okul içinde yaptıkları; eleştirel düşünme, problem çözme, okuduğunu anlama, araştırma yapma gibi bilişsel, duyuşsal, psikomotor alanındaki becerilerini kullanmasını ve geliştirmesini sağlayan, performansını değerlendirmeye yönelik çalışmaları'' olarak tanımlanmış.
Aynı Yönetmeliğin 20. maddesinde; "(1) İlköğretim kurumlarında öğrenci başarısının ölçme ve değerlendirilmesinde aşağıdaki esaslar gözetilir, (2) İlkokul 1, 2 ve 3 üncü sınıflarda öğrencilerin başarısı; gelişim düzeyleri dikkate alınarak öğretmen rehberliğinde gerçekleştirilen ders etkinliklerine katılımları ile öğretim programlarında belirtilen ölçme ve değerlendirme ilkelerine göre tespit edilir. Karnede “çok iyi”, “iyi” ve “geliştirilmeli” şeklinde gösterilir, (3) İlkokul 4 üncü sınıfta öğrenci başarısı; sınavlar ile ders etkinliklerine katılım çalışmalarından alınan puanlara göre değerlendirilir, (4) Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında öğrencilerin başarısı; sınavlar, ders etkinliklerine katılım ve varsa proje çalışmalarından alınan puanlara göre değerlendirilir" hükmüne, 22. maddesinde "İlkokul 4 üncü sınıf ile ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında öğrencilere; her dersten bir dönemde iki sınav yapılacağı, Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında öğrencilere ders yılında istedikleri ders veya derslerden bireysel ya da grup çalışması şeklinde öğretmen rehberliğinde en az bir proje hazırlatılacağı, projelerin verildikleri dönemde, proje vermeyen öğrencinin ise proje notu sıfır olarak değerlendirileceği" hükmüne 27. maddesinde "(1) İlkokul 4 üncü sınıfta bir dersin dönem puanı; öğrencinin sınavlar ve ders etkinliklerine katılımından aldığı puanların aritmetik ortalaması ile belirlenir. (2) Ortaokul ve imam-hatip ortaokullarında bir dersin dönem puanı;
a)(Değişik:RG-31/1/2018-30318)Proje puanlarının aritmetik ortalaması ile ders etkinliklerine katılım puanlarının aritmetik ortalaması ayrı ayrı alınarak toplanıp ikiye bölünür. Bulunan sonuçla birinci ve ikinci sınav puanları toplanıp üçe bölünerek elde edilir.
b) Aritmetik ortalama hesaplanırken bölme işlemi virgülden sonra dört basamak yürütülür. Dönem puanı, yarım ve yarımdan büyük kesirler bir üst tam puan olarak değerlendirilir. " hükmüne Ek 2. maddesinde ise "İlçe, il veya ülke genelinde genel hayatı etkileyen salgın hastalık, doğal afet, elverişsiz hava koşulları gibi durumlarda bu Yönetmelikle düzenlenen eğitim, öğretim, yönetim ve işleyişe ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça ayrıca belirlenebilir" hükmüne yer verilmiştir. yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın, 124. maddesinde; Cumhurbaşkanlığı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır.
Kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup, bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Dava konusu işlemden önce; 08/05/2020 tarih 31121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde başarının ölçülmesi ve değerlendirilmesinin; ilkokul 1. 2. ve 3. Sınıflar için ders etkinliklerine katılım ve öğretim programında belirtilen ilkelerin göz önüne alınacağı, 4. sınıflar için ders etkinliklerine katılım puanı ve sınav puanları, ortaokullarda ise ders etkinliklerine katılım puanı, proje puanı ve sınav puanının göz önüne alınacağı belirtilmiş iken dava konusu işlem ile Covid-19 salgını nedeniyle uzaktan eğitime geçildiği gerekçesiyle başarı değerlendirilmesinde; lkokul 4. sınıf ve ortaokullarda yapılan sınavların dönem sonu puan hesaplarına dahil edilmemesi, ancak velinin başvurması halinde sınavlardan alınan puanların puan hesabına dahil edilmesi, İlkokul 1,2 ve 3. sınıflardaki değerlendirmenin yönetmelikte belirlenen şekliyle uygulanmasına, ilkokul 4. sınıflarda ise ders etkinliklerine katılım puanının aritmetik ortalamasının alınması, ortaokullarda (5,6,7 ve 8. sınıflarda) ders etkinliklerine katılım puanı ve varsa proje puanının aritmetik ortalaması esas alınması, tüm öğrencilere ders etkinliklerine katılım puanı verileceği, öğretmenlerden söz konusu puana ilişkin herhangi bir belge talep edilmeyeceği ilkelerinin belirtildiği görülmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü, COVID-19 salgınını 11 Mart 2020 tarihinde küresel salgın (pandemi) olarak tanımlamış ve yine ülkemizde ilk COVID-19 vakası aynı tarihte görülmüştür. Milli Eğitim Bakanlığı'nca, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulan Bilim Kurulu'nun tavsiye tedbirleri doğrultusunda Bakanlığa bağlı tüm resmi/özel okullarda 16 Mart 2020- 19 Haziran 2020 tarihleri arasında yüz yüze eğitime ara verilerek uzaktan eğitim uygulamasına geçilmiştir. 2020-2021 eğitim öğretim döneminin başlamasını müteakip gerek birinci dönemde gerekse ikinci dönemde Bilim Kurulu'nun tavsiye tedbirleri doğrultusunda belli aralıklarla uzaktan eğitim uygulamalarına yine devam edilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü'nün 21/12/2020 tarihli "Sayılarla Uzaktan Eğitim" başlıklı açıklamasında; "Uzaktan eğitimin başladığı 23 Mart 2020 tarihinden 18 Aralık 2021 tarihine kadar; EBA TV İlkokul, EBA TV Ortaokul ve EBA TV Lise kanallarında önceden hazırlanan video kayıtlarıyla yayın yapıldığı, yine aynı kanallarda EBA Canlı Ders uygulamasının gerçekleştirildiği, uzaktan eğitim sürecinde internet erişimi ve cihaz desteği ihtiyacı olan öğrenciler için Destek Noktası ve gezici EBA Destek Noktası kurulduğu, yine ihtiyaç sahibi öğrencilere tablet bilgisayar ve sınıflar için webcam dağıtımının sağlandığı" aktarılmıştır.
Eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden birinci derece sorumlu olan Milli Eğitim Bakanlığınca, anılan hizmetin eksiksiz, düzenli ve sistemli yürütülmesi için, mevzuatın öngördüğü şekilde, hizmetin gerekleri esas alınmak suretiyle, "COVİD-19 Salgın Hastalığı"ndan dolayı eğitim alanında olağanüstü bir dönemden geçilmesi nedeniyle, hastalığın bulaşma riskinin en aza indirilmesi ve gerek öğrencilerin gerekse öğretmenlerin sağlığının korunması amacıyla, kamu yararı gözetilerek gerekli tedbirlerin alındığı görülmektedir.
Anayasa Mahkemesi'nin 17/2/2021 tarih ve 31398 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 12/11/2020 tarih ve E: 2020/10; K: 2020/67 sayılı kararında; Anayasa’nın 128. maddesinin birinci fıkrasında; “Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür” denildiği, bu hüküm uyarınca genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesinin zorunlu olduğu ve kamu hizmetinin, geniş tanımıyla, devlet ya da diğer kamu tüzel kişileri tarafından veya bunların denetimi ve gözetimleri altında, ortak gereksinimleri karşılamak ve kamu yararını sağlamak için topluma sunulmuş bulunan sürekli ve düzenli etkinlikler olduğu belirtilmiştir.
Söz konusu Anayasa Mahkemesi kararından da anlaşılacağı üzere; kamu hizmetinin ifasına yönelik olarak idarelerin, mevzuat hükümleri ile kendilerine verilen görev ve yetki çerçevesinde, "idarenin kanuniliği" ilkesi uyarınca kamu hizmetinin düzenli ve sürekli şekilde sunulmasını sağlamak ve bu yolda gerekli tedbirleri almak zorunda olduğu açıktır.
Kamu hizmetinin sürekli ve düzenli sunulmasına ilişkin sorumluluğun ise; gerek olağan dönemde gerekse salgın hastalık, tabi afet, doğa olayları vb. olağanüstü dönemlerde de devam ettiği tabidir.
Dolayısıyla; tüm dünya ile birlikte ülkemizde de yaşanan ve "pandemi" olarak ifade edilen küresel salgın hastalık döneminde, gerekli salgın tedbirleri çerçevesinde, öğrencilerin eğitim ve öğretim faaliyetlerine devam edebilmesi için eğitim öğretim hizmetinden sorumlu olan davalı idarece, Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği Ek 2. Maddesince verilen yetki uyarınca eğitim öğretim hizmetinin kesintisiz olarak sunulmasını sağlamaya yönelik aldığı tedbirlerin bir sonucu olarak eğitimde başarının ölçülmesi ve değerlendirilmesinde çeşitli kriterler getirmesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmamaktadır.
Bu nedenle, Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü'nün "Ölçme ve Değerlendirme Uygulamaları" konulu ... tarih ve … sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
3. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 04/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.