T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4754
Karar No : 2023/4782
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …Mağazacılık A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, … tarih ve … sayılı Bulancak Belediye Meclisi kararıyla belirlenen "2017 Yılı Evsel Katı Atık Ücret Tarifesi"nin marketlere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu tarife belirlenirken Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte yer alan hükümlerin ve Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuzun dikkate alındığı, marketlerin alan bilgileri esas alınarak, sabit tarife modeli ile hesaplanan maliyetten çevre temizlik vergisinin düşülmesi suretiyle ücretin belirlendiği, 2017 yılı ücretlerinin belirlenmesinde esas alınan 2016 yılı evsel katı atık ücretleri ile dava konusu tarifeyle belirlenen ücretler birlikte incelendiğinde, 2017 yılı ücretlerinin belirlenmesinde esas alınan 2016 yılı evsel katı atık ücretlerinin belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Bulancak Belediye Meclisi kararına karşı Mahkemelerinin E:… sayılı dosyasında açılan davada, tarifenin mevzuata ve usule uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığının belirlenebilmesi amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde, davacı şirketin faaliyet alanına ilişkin olarak belirlenen katı atık bertaraf ücretinin objektif kriterlere uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle … tarih ve K:… sayılı kararla davanın reddine karar verildiği, dava konusu tarife belirlenirken hesaplamaya dahil edilen maliyet kalemleri ile diğer gelir-gider unsurlarında herhangi bir farklılık bulunmadığı gibi, bir önceki yılın tarifesine kıyasla dava konusu tarifenin "restaurant, market ve pazarlar" kısmındaki ücretlerde düşüş olduğunun görüldüğü, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf tesislerinden yararlanan marketlerin büyüklükleri dikkate alınmak suretiyle farklı ücret tarifelerine tabi tutarak nesnel olarak belirlediği 2017 yılı ücret tariflerinin "restaurant, market ve pazarlar" kısmının objektif kriterlere uygun olduğu anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; Dairelerince verilen ara kararıyla, davalı idareden dava konusu meclis kararının ve tarifenin ilan edilip edilmediği ile davacıdan davanın ilan üzerine mi yoksa anılan tarifeye istinaden tesis edilen bir uygulama işlemine istinaden mi açıldığının sorularak ilgili bilgi ve belgelerin istenildiği, davalı idarece sunulan bilgi ve belgelerden, anılan meclis kararının ve tarifenin 17/01/2017-07/02/2017 tarihleri arasında ilan panosunda asılarak ilan edildiğinin görüldüğü, davacı tarafından, adi posta yoluyla 24/07/2019 tarihinde tebliğ edilen meclis kararı ile dava konusu tarifenin öğrenildiği ve 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca bu tarihten itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde dava açıldığının belirtildiği, düzenleyici işlem olan tarifeye karşı son ilan tarihi olan 07/02/2017 tarihinden itibaren dava açma süresi içinde ya da bu tarifeye bağlı olarak tesis edilen bireysel işlemin tebliği üzerine, düzenleyici işlemlere karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında itiraz edilemeyeceği de gözetilerek, bireysel işlemin dava açma süresi içinde dava açılabileceğinden, herhangi bir uygulama işlemi üzerine açıldığı belirtilmediğinden ilan tarihinden itibaren 60 gün içinde açılması gerekirken, bu tarihin üzerinden uzunca bir süre geçtikten sonra 20/09/2019 tarihinde açılan işbu davanın süre aşımı nedeniyle esasını incelemeye olanak bulunmadığı anlaşıldığından, davanın esasını inceleyerek reddine karar veren Mahkeme kararına yapılan istinaf başvurusunun bu gerekçeyle reddinin gerektiği, öte yandan, dava dilekçesinde ifade edilen ve …İdare Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasında dava konusu edilen ödeme emrine karşı 24/6/2019 tarihinde dava açıldığı gözetildiğinde, işbu davanın, anılan uygulama işlemi üzerine de süresinde açılmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin tebliği üzerine ücretin yasal dayanağı ile neye göre hesaplandığının bildirilmesi için davalıya başvuruda bulunulduğu, ödeme emrinde yer alan ücretin yasal dayanağının gösterilmediği ve meclis kararının davacıya tebliğ edilmediği, davalıya yaptıkları başvuru üzerine dava konusu meclis kararının 24/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği, dava konusu işlemin öğrenme tarihinden itibaren süresi içinde davanın açıldığı, davalı idarenin herhangi bir katı atık bertaraf tesisinin bulunmadığı, davacı şirketin atıklarının ambalaj atığı olduğu, katı atık olarak nitelendirilebilecek herhangi bir atığının bulunmadığı, tarifenin Yönetmeliğe uygun olarak belirlenmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ…'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava konusu … tarih ve … sayılı Bulancak Belediye Meclisi kararıyla, "2017 Yılı Evsel Katı Atık Ücret Tarifesi" belirlenmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı kuralı getirilmiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 11. fıkrasında; büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı, ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir.
27/10/2010 tarih ve 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin (m) bendinde; 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44. maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87. maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değerin ücreti ifade ettiği; 10. maddesinde, atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olmak zorunda olduğu; 12. maddesinde, atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idareleri hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abonenin karşılıklı sözleşme yapmakla yükümlü olduğu, sözleşmenin, abonenin ve/veya atık üreticisinin hangi hizmetlerden yararlandığı ve hangi tarife türü üzerinden ücretlendirileceği hususlarını içereceği; 22. maddesinde ise, atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretlendirmenin, yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli aralıklarla su faturaları üzerinden yapılacağı düzenlenmesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesindeki hükmün değerlendirilmesinden, menfaat ilişkisi bulunmak koşuluyla kişinin bir düzenleyici işleme karşı dava açabilmesinin iki yolu bulunmaktadır. Bunlardan ilki; ilgilisi tarafından düzenleyici işlemin ilan tarihinden itibaren dava açma süresi içinde dava açılması, ikincisi ise bu işlemin uygulanması halinde, uygulama işlemi üzerine ve bu işlemin süresine tabi olarak dava açılmasıdır.
Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından 2017 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve …takip numaralı ödeme emrinin davacı şirkete 17/06/2019 tarihinde tebliğ edildiği, davacı şirket tarafından davalı idareye keşide edilen İstanbul 4. Noterliğinin … tarih … yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, talep edilen katı atık ücretlerinin dayanağı belgeler tebliğ edilmediğinden hesaplamaların dayanağının bilinmediği ve nasıl oluşturulduğunun anlaşılamadığı belirtilerek katı atık ücretine itiraz edildiği, anılan ihtarnameye davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile cevap verilmek suretiyle yazı ekinde dava konusu belediye meclisi kararının gönderildiği, davalı idarenin anılan yazısının davacı şirkete 24/07/2019 tarihinde tebliğ edildiği ve davanın 20/09/2019 tarihinde açıldığı, ayrıca UYAP üzerinden yapılan incelemede davacı şirket tarafından … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin iptali istemiyle … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında açılan davada ise dava konusu belediye meclisi kararının davacı şirkete 23/10/2019 tarihinde davalı idarenin birinci savunma dilekçesi ile birlikte tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; düzenleyici işlemlere karşı uygulama işlemi üzerine ve bu işlemin süresine tabi olarak dava açılabileceğinden, 2017 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin tahsili amacıyla düzenlenen … tarih ve … takip numaralı ödeme emrinin içeriğinde katı atık ücretinin dayanağı dava konusu belediye meclisi kararına ilişkin herhangi bir bilgiye yer verilmediği, başka bir ifadeyle ödeme emrinden, talep edilen katı atık ücretinin dayanağı belediye meclisi kararının anlaşılamadığı, … tarih ve … takip numaralı ödeme emri ile davacı şirketten talep edilen 2017 yılına ilişkin evsel katı atık ücretinin dayanağı belediye meclisi kararının davacı şirket tarafından 24/07/2019 tarihinde tebliğ edilen davalı idarenin yazısı üzerine öğrenildiği görüldüğünden, 24/07/2019 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde bulunan 20/09/2019 tarihinde açılan işbu davanın süresinde olduğu ve davanın esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, davanın süre aşımı nedeniyle esasını incelemeye olanak bulunmadığı gerekçesiyle reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun, davada süre aşımı bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/05/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.