Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/4811 E. , 2022/5387 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4811
Karar No : 2022/5387
DAVACI : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1- … - …
2- … Başkanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş adına kayıtlı, Eskişehir İli, Sivrihisar İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3904 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan ve 23.04.2021 tarih ve 31463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında ticaret-konut alanı, gelişme konut alanı, kamu hizmet alanı ve park alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrık nizam 6 kat, TAKS:0.35, KAKS:2.10 yapılaşma koşullu ticaret-konut alanı, ayrık nizam 4 kat, TAKS:0.35, KAKS:1.40 yapılaşma koşullu gelişme konut alanı, E:1.60, Yençok:4 kat yapılaşma koşullu idari hizmet alanı, park alanı ve yol olarak planlandığı, söz konusu imar plan değişikliği ile bölgenin nüfus ve yapı yoğunluğunun artırıldığı, artırılan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanlarının ayrılmadığı veya bu alanların artırılmadığı, bölgedeki plan kararlarının işlevsel bütünlüğünün bozulduğu, plan değişikliği tekliflerinde hazırlanması gereken sosyal ve teknik altyapı etki değerlendirme raporunun plan dosyasında yer almadığı, ticaret kullanım kararının hareketli nüfusu, konut kullanım kararının ise sabit nüfusu beraberinde getireceği ve mevcut ulaşım altyapısı üzerine ilave yük getireceği, ticaret-konut kullanımının cephe aldığı yollarda alışveriş amaçlı kısa süreli taşıt parkları yapılacağı ve bu durumun trafik akışını olumsuz etkileyeceği, dava konusu imar planı değişikliklerinin plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini, ulaşım sistemini bozacak nitelikte olduğu, teknik ve nesnel gerekçelere dayandırılmadığı, sadece mülkiyet durumu gözetilerek yapıldığı, kamu yararına, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve imar mevzuatına aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDALERİN SAVUNMASI : Davanın süresinde açılmadığı, 12.08.2008 tarihli Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı doğrultusunda özelleştirme kapsam ve programına alınan uyuşmazlık konusu taşınmaz ile ilgili öncelikle araştırma, inceleme ve değerlendirme çalışmaları yürütülerek mevcut durumun ortaya koyulduğu, bu çalışmalar ve idareye iletilen kurum görüşleri doğrultusunda dava konusu imar planı değişikliklerinin yapıldığı, bu değişikliklerin Cumhurbaşkanı kararı ile onaylandığı ve Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 3192 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca askıya çıkartılması istemiyle ilgili kurum ve kuruluşlara gönderildiği, ancak bu süreç devam ederken 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile uyuşmazlık konusu parselin özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldığı, özelleştirme kapsam ve programında bulunan taşınmazlara yönelik hazırlanan imar planı değişiklerinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olarak hazırlandığı, uyuşmazlık konusu parselin fonksiyonlarının belirlenmesinde kentin gelişme yönünün, ulaşım akslarının, çevre kullanımları ile birlikte ihtiyaç duyulan sosyal altyapı dengesinin dikkate alındığı, dava konusu imar planı değişikliklerinde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ … 'ÜN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlık konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınması üzerine 3194 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasında verilmiş olan yetkiye istinaden davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca dava konusu imar planı değişiklikleri yapılmış ise de, söz konusu taşınmazın 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı, bu itibarla dava konusu imar planlarını yapma yetkisinin hukuki dayanağının ortadan kalktığı görüldüğünden, dava konusu imar planlarına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu nedenle dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI … 'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş adına kayıtlı, Eskişehir İli, Sivrihisar İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3904 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan ve 23/04/2021 günlü, 31463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin süre ve ehliyet itirazları yerinde görülmemiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Özelleştirme Yüksek Kurulunun … günlü, … sayılı kararı ile özelleştime kapsamına, … günlü, … sayılı kararı ile de özelleştirme programına alınan Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş adına kayıtlı uyuşmazlık konusu Eskişehir İli, Sivrihisar İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3904 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile ticaret-konut alanı, gelişme konut alanı, kamu hizmet alanı ve park alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile de ayrık nizam 6 kat, TAKS:0.35, KAKS:2.10 yapılaşma koşullu ticaret-konut alanı, ayrık nizam 4 kat, TAKS:0.35, KAKS:1.40 yapılaşma koşullu gelişme konut alanı, E:1.60, Yençok:4 kat yapılaşma koşullu idari hizmet alanı, park alanı, genel otopark alanı ve yol olarak planlandığı anlaşılmaktadır.
Danıştay Altıncı Dairesinin 23/09/2021 günlü, E:2021/4811 sayılı ara kararına davalı idareler tarafından verilen yanıt ve ekleri ile dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; uyuşmazlık konusu … ada, … parsel sayılı taşınmazın 29/04/2021 günlü, 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkarıldığı anlaşılmıştır.
Özelleştirme İdaresi Başkanlığının imar planı yapma yetkisi 3194 sayılı İmar Kanununun 9/2. maddesi ve Ek 3. maddesine göre özelleştirme programına alınmış bulunan arsa ve arazilere yönelik olarak bu statüde bulundukları süre ile sınırlı olup, özelleştirme programından çıkarılan taşınmazlar yönünden artık özel statüleri gereğince tesis edilmiş işlemlerin de hukuki dayanağı ortadan kalkmış olacağından, bu taşınmazların özelleştirme programından çıkarıldıktan sonra tabi oldukları statü gereğince yetkili olan idarelerce planlanması gerektiği tartışmasızdır. Bu durumda, özelleştirme kapsam ve programından çıkarılan uyuşmalığa konu taşınmaza ilişkin olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığının dava konusu imar planlarını yapma yetkisinin hukuki dayanağının ortadan kalkması nedeniyle, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3904 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti Türkiye Şeker Fabrikalarına ait uyuşmazlık konusu Eskişehir İli, Sivrihisar İlçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 22/04/2021 tarih ve 3904 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile onaylanan ve 23.04.2021 tarih ve 31463 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile ticaret-konut alanı, gelişme konut alanı, kamu hizmet alanı ve park alanı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile ayrık nizam 6 kat, TAKS:0.35, KAKS:2.10 yapılaşma koşullu ticaret-konut alanı, ayrık nizam 4 kat, TAKS:0.35, KAKS:1.40 yapılaşma koşullu gelişme konut alanı, E:1.60, Yençok:4 kat yapılaşma koşullu idari hizmet alanı, park alanı ve yol olarak planlanmıştır. Söz konusu imar planı değişiklikleri davacı Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından 10.05.2021-10.06.2021, davacı Belediye tarafından bu imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle 06.05.2021 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "İmar Planlarında Bakanlığın Yetkisi"ni düzenleyen 9. maddesinin 2. fıkrasında: "Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlardan (Belediye) gerekli görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak imar tadilatları ve mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumları; Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. İlgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un Ek:3. maddesinde: "Özelleştirme programındaki kuruluşlara ait veya kuruluş lehine irtifak ve/veya kullanım hakkı alınmış arsa ve araziler ile özel kanunları uyarınca özelleştirilmek üzere özelleştirme programına alınan arsa ve arazilerin, 3621 sayılı Kıyı Kanunu veya 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında kalan yerler dahil olmak üzere genel ve özel kanun hükümleri kapsamında yer alan tüm alanlarda imar planlarını yapmaya ve onaylamaya yetkili olan kurum veya kuruluşlardan görüş alınarak çevre imar bütünlüğünü bozmayacak her tür ve ölçekte plan, imar planı ile değişiklik ve revizyonları müellifi şehir plancısı olmak üzere Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yapılarak veya yaptırılarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca onaylanmak ve Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle kesinleşir (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K. sayılı Kararı ile.) yürürlüğe girer. İlgili kuruluşlar bu madde kapsamında yapılan planları devir tarihinden itibaren beş yıl süreyle değiştiremezler. Bu süre içerisinde imar planlarına ilişkin olarak, verilecek mahkeme kararlarının gereklerinin yerine getirilmesini teminen yapılacak imar planı değişikliğine ilişkin iş ve işlemler Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca bu maddede belirtilen usul ve esaslara göre gerçekleştirilir. İlgili kuruluşlar görüşlerini onbeş gün içinde bildirirler. Bu madde kapsamında yapılan her ölçekteki plan ve imar planlarında 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 17 nci maddesinin (a) bendinin ikinci ve sekizinci paragrafındaki hükümler uygulanmaz. Özelleştirme sürecinde ihtiyaç duyulması halinde, bu planlara göre yapılacak imar uygulamasına ilişkin parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu parselasyon planları Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca onaylanır (İptal ibare: Anayasa Mahkemesi'nin 09/06/2011 tarih ve 2008/87 E, 2011/95 K.sayılı Kararı ile.) Bu planlara göre yapılacak yapılarda her türlü ruhsat ve diğer belgeler ile izinler, ilgili mevzuat çerçevesinde yetkili kurum ve kuruluşlarca verilir." hükmü bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan davada, usuli itirazlar yerinde görülmemiş, uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için; Dairemizin 14.06.2021 tarih ve E:2021/4811 sayılı kararı ile; davacı Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı, davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Cumhurbaşkanlığı'ndan; savunmaları ile dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişikliklerine ilişkin askı-ilân tutanaklarının istenilmesine, davacının bu plan değişikliklerine itirazının olup olmadığının ve itiraz sonrasında değişikliğe gidilip gidilmediğinin ve planların ne zaman kesinleştiğinin sorulmasına karar verilmiş, Cumhurbaşkanlığı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 12.07.2021 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren savunma dilekçesinde, uyuşmazlık konusu parselin 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı ve idare tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Ek-3. maddesi kapsamında yapılacak işlemlerin dayanağının ortadan kalktığı belirtilerek, dava konusu plan değişikliklerine ilişkin askı-ilân tutanakları, 22/04/2021 tarihli, 3904 sayılı ve 29.04.2021 tarihli, 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararları dosyaya sunulmuştur.
29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının incelenmesinde ise; Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı kararları ile özelleştirme programına alınan Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'nin sermayesinde bulunan hisselerin tamamının özelleştirme kapsam ve programından çıkartılarak Türkiye Varlık Fonu'na devrine, yine Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. adına kayıtlı, ekli (EK-1) listede yer alan gayrimenkuller ile ekli (EK-2 ve EK-3) krokiler ve listelerde sınırları ve koordinatları gösterilen bölgeler içerisinde kalan gayrimenkullerin özelleştirme kapsam ve programından çıkartılmayarak bu gayrimenkullerin özelleştirme işlemlerinin 31.12.2025 tarihine kadar tamamlanmasına karar verildiği görülmekle birlikte bu kararın ekleri, karar içeriğinde belirtilen Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları dosyaya sunulmadığından ve kararın hangi tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlandığı belirtilmediğinden, söz konusu karar ile uyuşmazlık konusu parselin özelleştirme kapsam ve programından çıkartılıp çıkartılmadığı anlaşılamamış, bu nedenle Dairemizin 23.09.2021 tarih ve E:2021/4811 sayılı Ara Kararı ile; davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile Cumhurbaşkanlığı'ndan; uyuşmazlık konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programından çıkartılıp çıkartılmadığı sorularak, çıkartılmış ise buna ilişkin tüm bilgi ve belgeler ile 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında belirtilen ekli kroki ve listelerin dosyaya sunulmasının istenilmesine ve bu kararın hangi tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlandığının sorulmasına, 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararında belirtilen Özelleştirme Yüksek Kurulu'nun … tarih ve … sayılı ve … tarih ve … sayılı kararlarının istenilmesine karar verilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nın 28.10.2021 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren cevabı yazısında, uyuşmazlık konusu parselin 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı belirtilerek söz konusu Cumhurbaşkanlığı kararı ile bu kararın eki krokiler ve listeler dosyaya sunulmuştur. Söz konusu kroki ve listelerin incelenmesinde ise uyuşmazlık konusu taşınmazın bu krokilerde ve listelerde yer almadığı görülmüştür.
Bu durumda, uyuşmazlık konusu taşınmazın özelleştirme kapsam ve programına alınması üzerine 3194 sayılı Kanunun 9. maddesinin 2. fıkrasında verilmiş olan yetkiye istinaden davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca dava konusu imar planı değişiklikleri yapılmış ise de söz konusu taşınmazın 29.04.2021 tarih ve 3923 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile özelleştirme kapsam ve programından çıkartıldığı, bu itibarla dava konusu imar planlarını yapma yetkisinin hukuki dayanağının ortadan kalktığı görüldüğünden, dava konusu imar planı değişikliklerine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Dava konusu işlemlerin İPTALİNE,
2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … -TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … -TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.