T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/4946
Karar No:2021/4479
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Dava, … vekili Av. … tarafından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahallesi, … ada, .. parselde bulunan taşınmazın 16/09/2021 tarihinde yapılan müzayede kapsamında gerçekleştirilen ihalesinin iptali, yatırmış olduğu 600.000,00-TL geçici teminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi, bu talep kabul edilmediği takdirde geçici teminatın %3'ün üzerinde kalan kısmının yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle … Bakanlığı'na karşı açılmıştır.
Ankara ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlığın çözümünde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca, taşınmazın bulunduğu yerin bağlı olduğu idare mahkemesi olan Aydın İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, dava dosyasının Aydın İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.
Aydın ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla ise; uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, 6306 sayılı Kanuna dayalı olarak yapılan ihalenin iptali ile geçici teminatın iadesi istemine yönelik olduğu, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idarî merci olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine, 2577 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince yetkili mahkemenin belirlenmesi için dosyanın Danıştay’a gönderilmesine karar verilmiştir.
Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdarî davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla bu Kanunda veya özel Kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; “Taşınmaz mallara ilişkin davalarda yetki” başlıklı 34. maddesinin birinci fıkrasında, “İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idari davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir.” kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.
Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil, "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır. (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2017, Ankara, s.929)
Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu, bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün bulunduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu görülmektedir.
Bu itibarla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı; taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın, davalı idarece Aydın ili, Didim ilçesi, … Mahallesi … ada, … parselde bulunan taşınmazın 16/09/2021 tarihinde yapılan müzayede kapsamında gerçekleştirilen ihalesinin iptali, yatırmış olduğu 600.000-TL geçici teminatın yasal faiziyle birlikte iadesi, bu talep kabul edilmediği takdirde geçici teminatın %3'ün üzerinde kalan kısmının yasal faiziyle birlikte iadesi istemine yönelik olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idarî merci olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde ANKARA İDARE MAHKEMESİ'NİN YETKİLİ OLDUĞUNA, dava dosyasının Ankara 17. İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, kararın Aydın 2. İdare Mahkemesi'ne ve taraflara bildirilmesine, 09/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.