T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4972
Karar No : 2022/9880
DAVACILAR : 1- …
2- …
VEKİLLERİ : Av. …
DAVALI : 1- … Bakanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
2- … Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …
MÜDAHİL(DAVALILAR YANINDA): … Enerji Yatırım Üretim ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Balıkesir İli, ... İlçesi, … Mahallesi, …ada, … parsel numaralı taşınmazın, … Anonim Şirketi ile dava dışı … Enerji Yatırım Üretim ve Ticaret Anonim Şirketi arasında imzalanan 02/02/2014 tarihli Bağlantı Antlaşması hükümleri uyarınca tesis edilecek olan 154 kV Şapdağı RES - Akçay (Altınoluk) TM - Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden taşınmazlardan özel mülkiyette olanların kamulaştırılması yoluyla edinilmesi amacıyla, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre kamu yararı kararı alınmasına, bu kamu yararı kararının, aynı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca Bakan onayına sunulmasına ve tesisin aceleliği nedeniyle yürütülecek kamulaştırma çalışmalarında "acele kamulaştırma" yönteminin uygulanması yönünde karar verilmesi halinde, özel mülkiyetteki taşınmazlarda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kararı ile acele kamulaştırma kararı alınması amacıyla, teklifin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına gönderilmesine ilişkin Türkiye Elektrik İletişim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile anılan Yönetim Kurulu kararı ille alınan kamu yararı kararının 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI : Acele kamulaştırma kararına karşı Danıştay Altıncı Dairesi'nde 2020/10047 sayılı davayı açtıkları, taşınmazda tarım ve hayvancılık yaptıkları, söz konusu işlemlere de dava açılmasının zorunlu olduğu, dava konusu işlemde 2492 sayılı Kanunda yer alan şartların oluşmadığı, işlemlerde kamu yararı bulunmadığı belirtilerek, dava konusu işlemlerin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI … BAKANLIĞI'NIN SAVUNMASININ ÖZETİ : Elektrik üretim ve iletim tesislerinin birbirinin tamamlayıcısı olduğu, ayrı olarak değerlendirilemeyeceği, enerjinin sisteme bir an evvel aktarılması gerektiği, işlemlerin mevzuata uygun yürütüldüğü davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALI …İLETİM A.Ş. GENEL MÜDÜRLÜĞÜ'NÜN SAVUNMASININ ÖZETİ : Davanın süresinde açılmadığı, güzergahın işletme ve tesis kriterlerine en uygun şekilde belirlendiği, dava konusu işlemlerin iptalini gerektirecek bir husus olmadığı, hattın taşınmazın olduğu gibi kullanılmasını engellemeyecek konumda ve yükseklikte olduğu, hattın RES'in üretiminin sisteme güvenle aktarılabilmesi için önem arz ettiği, hakkaniyet ve eşitlik ölçüsünde yaklaşıldığı, talebin yerindelik denetimine girdiği, işlemin hukuka uygun olduğu, kamu yararı amacı güdüldüğü, davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava dışı şirkete ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin kamu yararı kararı alınmadan önce madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından karar alınmaması, anılan hususa ilişkin olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) görüş alınmaması sebebiyle, davaya konu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DAVALILAR YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASI: Davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava Balıkesir İli, ... İlçesi, …Mahallesi, … ada, … parsel numaralı taşınmazın malikleri olan davacılar … ve … vekili Av. … tarafından, … Anonim Şirketi ile dava dışı … Enerji Yatırım Üretim ve Ticaret Anonim Şirketi arasında imzalanan 02/02/2014 tarihli Bağlantı Antlaşması hükümleri uyarınca tesis edilecek olan 154 kV Şapdağı RES - Akçay (Altınoluk) TM - Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden taşınmazlardan özel mülkiyette olanların kamulaştırılması yoluyla edinilmesi amacıyla, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendine göre kamu yararı kararı alınmasına, bu kamu yararı kararının, aynı Kanun'un 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca Bakan onayına sunulmasına ve tesisin aceleliği nedeniyle yürütülecek kamulaştırma çalışmalarında "acele kamulaştırma" yönteminin uygulanması yönünde karar verilmesi halinde, özel mülkiyetteki taşınmazlarda 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı kararı ile acele kamulaştırma kararı alınması amacıyla, teklifin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına gönderilmesine ilişkin Türkiye Elektrik İletişim Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile anılan Yönetim Kurulu kararı ille alınan kamu yararı kararının 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No'lu Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasında, idarelerin kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilecekleri düzenlenmiş; aynı Kanunun 6. maddesinin son fıkrasında da, onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için kamu yararı kararı alınmasına gerek olmaksızın yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir kararın alınması yeterli görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun "Acele kamulaştırma" başlıklı 27. maddesinde, 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda, Şapdağı RES - Akçay (Altınoluk) TM - Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden uyuşmazlığa konu taşınmazların kamulaştırılması amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davalı Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu'nun … tarihli, … sayılı kararıyla kamu yararı kararı alındığı , anılan kararın, 2942 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca .. tarihli, 2733 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işlemiyle onaylandığı, dava konusu 23/09/2020 tarihli, 2964 sayılı sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Şapdağı RES - Akçay (Altınoluk) TM - Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden taşınmazların Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27. maddesi uyarınca acele kamulaştırılmasına karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden ,davaya konu 154Kv Şapdağı RES-Akçay (Altınoluk)TM -Balıkesir 1 TM (Girdi -Çıtkı) EİH 'nın anlaşmaya konu rüzgar enerjisinin sisteme bağlantısını gerçekleştiren yegane enerji iletim hattı olduğu , davaya konu enerji iletim hattının Şapdağı Rüzgar Enerji Santralinin sistem bağlantısı için tesis edilmekte olan bir enerji iletim hattı olduğu,elektrik üretim ve iletim tesislerinin birbirinin tamamlayıcısı olduğu ,154 kv Şapdağı RES-Akçay(Altınoluk)TM-Balıkesir 1TM(Girdi-Çıktı) EİH ulusal enterkonekte sistemi güvenliği için de önem arz ettiği ,enerji üretiminin nihai tüketiciye ulaşmasında ve bu yolla başta Akçay, Altınoluk ve Balıkesir olmak üzere ,Akçay(Altınoluk)TM ve Balıkesir olmak üzere ,Akçay(Altınoluk)TM ve Balıkesir 1TM 'den ve bahse konu hattan beslenen civar yerleşim yerlerinin enerjiye kaliteli ,hızlı ve güvenli erişiminin sağlanması bakımından da önem taşıdığı ve kamu yararı bulunduğu anlaşılmaktadır.
Cumhurbaşkanınca kabul olunan büyük enerji tesislerinin yapımı acelelik kapsamında görülmektedir. Ülkemizin enerji açığı değerlendirildiğinde, enerji yatırımlarında kamulaştırma ile ilgili diğer hususların yerine getirilmiş olması koşuluyla acelelik halinin bulunduğu da tartışmasızdır.
Bu itibarla dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacılar tarafından 154 kv Şapdağı RES-Akçay (Altınoluk) TM-Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden maliki bulundukları Balıkesir ili, Havran ilçesi, ...Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılması yoluyla edinilmesi amacıyla, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kamu yararı kararı alınmasına ilişkin Türkiye Elektrik İletişim A.Ş. Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile bu kararın 2942 sayılı Kanunun 6. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işleminin iptali istemiyle 17.12.2020 tarihinde açılan davada …İdare Mahkemesinin … tarihli E:…, K:… sayılı kararı ile dava dilekçesinin reddine karar verilmiş, anılan karara istinaden dava anılan Mahkemenin … esasına kayden yenilenmiştir. Davacıların Danıştay Altıncı Dairesi'nin E:2020/10047 sayılı dosyası ile bağlantı kurulması yönündeki talebinin reddi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarihli E:… sayılı kararına davacılar vekilince yapılan itiraz üzerine her iki dava arasında bağlantının varlığına ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin 31.03.2021 tarih ve E.2021/3214, K.2021/4860 sayılı kararına istinaden Danıştay'a gönderilen işbu dosya Dairemizin E:2021/4972 (bakılan dosya) esasına kaydedilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 35. maddesinde: "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükmü yer almaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Ek 1 No'lu Protokolünün "Mülkiyetin korunması" başlıklı 1. maddesinde: "Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir. Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." hükmüne yer verilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 3. maddesinin birinci fıkrasında, idarelerin kanunlarla yapmak yükümlülüğünde bulundukları kamu hizmetlerinin veya teşebbüslerinin yürütülmesi için gerekli olan taşınmaz malları, kaynakları ve irtifak haklarını; bedellerini ödemek suretiyle kamulaştırma yapabilecekleri düzenlenmiş; aynı Kanunun 6. maddesinin son fıkrasında da, onaylı imar planına veya ilgili bakanlıklarca onaylı özel plan ve projesine göre yapılacak hizmetler için kamu yararı kararı alınmasına gerek olmaksızın yetkili icra organınca kamulaştırma işlemine başlanıldığını gösteren bir kararın alınması yeterli görülmüştür.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun "Acele kamulaştırma" başlıklı 27. maddesinde, 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun uygulanmasında yurt savunması ihtiyacına veya aceleliğine Bakanlar Kurulunca karar alınacak hallerde veya özel kanunlarla öngörülen olağanüstü durumlarda gerekli olan taşınmaz malların kamulaştırılmasında kıymet takdiri dışındaki işlemler sonradan tamamlanmak üzere ilgili idarenin istemi ile mahkemece yedi gün içinde o taşınmaz malın 10 uncu madde esasları dairesinde ve 15 inci madde uyarınca seçilecek bilirkişilerce tespit edilecek değeri, idare tarafından mal sahibi adına 10 uncu maddeye göre yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılarak o taşınmaz mala el konulabileceği, hükmüne yer verilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanununun 7. maddesinin 15. fıkrasında, "Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan ya da gerçek veya tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, kamu yararı açısından yatırımların önceliği ve önemini tespit etmek üzere, ilgili Bakanlığın uygun görüşü alınarak Bakanlık tarafından verilir. Bakanlık tarafından alınan bu kararlar, kamu yararı kararı yerine geçer. Maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale geldiği alanın ruhsattan taksir edilmesine veya ruhsatın iptal edilmesine Bakanlık tarafından karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul Yönünden;
Davanın süresinde açılmadığı iddiası bakımından;
İdari işlemlerin nitelikleri gereği özel yasalarında genel dava açma süreleri dışında ayrı dava açma sürelerinin öngörülmüş olması halinde, idare tarafından idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmadığından, Anayasa’nın 40. maddesi hükmü uyarınca, özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, altmış günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemlerin davacılara tebliğ edildiğine dair belgenin dosyaya sunulmadığı ve davacılar tarafından öğrenme tarihi üzerine altmış günlük genel dava açma süresi içinde davanın açıldığı anlaşılmış ve davalı idarelerin davada süre aşımı bulunduğu yönündeki itirazı yerinde görülmemiştir.
Esas Yönünden;
Aynı işlemlere ilişkin, aynı alandaki komşu parseller maliki olan (aynı zamanda adına altın madeni işletme ruhsatı düzenlenmiş bulunan şirket) başka bir davacı tarafından açılan, Dairemizde E:2021/4974 sayılı dosya ile yargılaması yapılmakta olan davada, 30.06.2021 tarihli, E:2021/4974 sayılı ara kararı ile; dava dosyasında bulunan, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün 13/10/2020 tarihli raporu ile davacı şirkete ait IV. Grup Maden İşletme Ruhsatı sınırları içerisinde kalan acele kamulaştırmaya konu parsellerde Enerji Nakil Hattı projesinin uygulanması halinde, madencilik faaliyetinin yapılamayacağı tespit edilerek, alternatif güzergah belirlenmesi gerektiğinin davalı … A.Ş. Genel Müdürlüğüne bildirilmesi üzerine, anılan davalının … tarih ve … sayılı yazısı ile mevcut güzergahın değiştirilmesinin teknik kriterler ve işletme esasları açısından uygun olmadığının, Maden Kanununun 7. maddesi uyarınca gerekli işlemlerin başlatılmasının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirildiği görüldüğünden uyuşmazlığın çözümü için; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığından, davacı şirkete ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu Balıkesir İli, ... İlçesi, … Mahallesi, … ada, …, … ve … parsel sayılı taşınmazları kapsayacak şekilde kurulması planlanan Şapdağı RES - Akçay (Altınoluk) TM - Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı ile madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce görevlendirilen teknik heyetin çalışma ve rapor hazırlama sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı ve Bakanlıkça Maden Kanununun 7. maddesi hükmü kapsamında bir karar verilip verilmediğinin sorulmasına ve tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine, karar verilmiş, ara kararına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın verdiği … tarihli … sayılı cevapta, ara kararı ile ilgili hususların Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) sorulduğu, anılan kurumun 2.08.2021 tarihli yazısında Maden Kanunu 7. madde kapsamında heyet oluşturularak çalışmalara başlandığı ancak sonuçlandırılamadığı bilgisi verilmiştir.
Yine, Dairemizin 30.09.2021 tarihli, E: 2021/4974 sayılı ara kararı ile; …İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… K:… sayılı kararı ile, Balıkesir ili, İvrindi ilçesi ile Havran ilçesi sınırları içerisinde … ve …ruhsat numaralı maden ruhsat alanlarında bu ruhsatlarla çakışık ER:… sayı ile 376,37 hektarlık Şapdağ RES Projesi Özel İzin Alanı içerisindeki önceki RES Proje Alanının revize edilerek yeni bir RES Proje Alanı belirlenmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verildiği görüldüğünden, davalı idarelerden, anılan iptal kararından sonra uyuşmazlık konusu Balıkesir İli, Havran İlçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların Şapdağı RES - Akçay (Altınoluk) TM - Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattının yapımı amacıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunun 27. maddesi uyarınca Türkiye Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü tarafından acele kamulaştırılmasına ilişkin 23/09/2020 tarihli, 2964 sayılı Cumhurbaşkanılığı kararından vazgeçilip geçilmediğinin, davacıya ait Balıkesir ili, ... ilçesi, … Köyü, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların acele kamulaştırma kapsamından çıkarılıp çıkarılmadığının sorulmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/1. maddesi uyarınca ara kararı gereğinin yerine yetirilmesinin zorunlu olduğunun, 20/2. maddesi uyarınca davalı idareler tarafından ara karar gereğininin yerine getirilmemesi durumunda dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere göre karar verileceğinin bildirilmesine karar verilmiştir.
Yukarıda anılan 30.09.2021 tarihli ara kararına ilgili idareler tarafından cevap verilmediği görülmüştür.
Öte yandan; UYAP sisteminde yapılan incelemede, … İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… K:… sayılı iptal kararının, … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin .. tarihli, E:…, … sayılı kararıyla, ''...üstün kamu yararı bağlamında ülkemizin "altın" ve "enerji" ihtiyaçlarının önceliği; ülke ekonomisine katkısı, her iki üretimin birlikte yapılabilir olma, çakışan faaliyetlerden halen hangisinin işlerlik kazandığı veya kazanmaya yakın olma durumları, çevreye olan etkileri ile birlikte değerlendirildiğinde;...üstün kamu yararına uygun olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık; aksi yönde dava konusu işlemi iptal eden ilk derece mahkemesi kararında isabet görülmemiştir. '' gerekçesiyle kaldırıldığı ve davanın reddine karar verildiği, söz konusun kararın temyiz incelemesinin Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 2022/3213 sayılı dosyası ile devam etmekte olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile Dairemizce yukarıda belirtilen aynı işlemlerin dava konusu olduğu E:2021/4974 sayılı ilgi dosyada yapılan 30.06.2021 tarihli ara kararına verilen cevap birlikte değerlendirildiğinde; 154 kv Şapdağı RES-Akçay (Altınoluk) TM-Balıkesir 1 TM (Girdi-Çıktı) Enerji İletim Hattı güzergahına isabet eden dava dışı şirkete (… Madencilik San. ve Tic. A.Ş.) ait maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde yer alan uyuşmazlık konusu taşınmazın kamulaştırılmasına ilişkin kamu yararı kararı alınmadan önce madencilik faaliyeti hakkında kamu yararı bakımından hangisinin daha öncelikli olduğuna ilişkin olarak yukarıda yer verilen Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından karar alınmadığı, anılan hususa ilişkin olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nden (MAPEG) görüş alınmadığı, dava konusu enerji iletim hattı güzergahına isabet eden davacılara ait taşınmazın, dava dışı şirkete (… Madencilik San. ve Tic. A.Ş.) adına düzenlenmiş maden işletme ruhsatlarına ait sahada kaldığı anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu taşınmazın enerji iletim hattı için kamulaştırılması işlemlerine devam edilerek taşınmazın üzerinde herhangi bir tesis veya inşaat kurulmasının madencilik faaliyetinin yapılmasını imkansız hale getirecek sonuçlar doğurabileceği, bu sebeple dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
1. Dava konusu işlemlerin, davaya konu davacılara ait taşınmaz yönünden İPTALİNE,
2.Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine, davalı tarafından yatırılan …-TL yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, davalı yanında müdahil tarafından yatırılan …-TL yargılama giderinin müdahil üzerinde bırakılmasına,
3.Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmasız işler için belirlenen …-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine,
4.Varsa posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(g) maddesi uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 17/11/2022 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X)
2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun "Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili" başlıklı 10. maddesinde; kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idarenin 7. maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle 8'inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat edeceği ve kamulaştırma bedelinin peşin veya Kamulaştırma Kanununun 3'üncü maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında idare adına tesciline karar verilmesini isteyeceği, mahkemenin, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneği de eklenerek taşınmaz malın malikine meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara, 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununun 28. maddesi gereğince ilan yoluyla tebligat suretiyle bildirerek duruşmaya katılmaya çağıracağı hükme bağlanmış; aynı Kanunun "Dava hakkı" başlıklı 14. maddesinde ise; kamulaştırmaya konu taşınmaz malın maliki tarafından 10. madde gereğince mahkemece yapılan tebligat gününden, kendilerine tebligat yapılamayanlara tebligat yerine geçmek üzere mahkemece gazete ile yapılan ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal ve maddi hatalara karşı da adli yargıda düzeltim davası açılabileceği kuralına yer verilmiştir.
Kamu yararı kararı alınması ve bu kararların onaylanmasına ilişkin işlemler kamulaştırma işlemine hazırlık niteliğinde işlemler olup kesin ve yürütülebilirlik vasfını taşımadıklarından, tek başına idari davaya konu edilmeleri mümkün değildir. İdarenin, Asliye Hukuk Mahkemesinde açacağı bedel tespit ve tescil davasıyla birlikte kamulaştırma işlemini gerçekleştirmek konusundaki iradesini açıkça ortaya koyması ve kamulaştırma işlemi ile ilgili uygulamaya geçmesi halinde söz konusu işlemler yürütülebilirlik niteliğine haiz işlem olma vasfını kazanmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davanın açıldığı tarih itibarıyla, davacıların maliki oldukları taşınmazın kamulaştırılması amacıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde bedel tespit ve tescil davası açılmadığı görüldüğünden, dava konusu Türkiye Elektrik İletişim A.Ş. Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile bu kararın onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işleminin kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı, bu nedenle, davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.
KARŞI OY (XX)
Dosyanın incelenmesinden, davaya konu EİH Projesine ilişkin alanın, dava dışı (… Madencilik San. ve Tic. A.Ş.) şirket adına düzenlenmiş altın madeni işletme ruhsatlı saha ile çakışması durumu sebebiyle, olayın çözümü için ilk olarak kamu yararı gereğince, çakışmalı alanlar ve bu alanlarda bulunan altın rezervlerinin belirlenmesi ile sonrasında hangi faaliyetin öncelikli olduğunun tespiti gerektiğinden ve bu hususların tespiti için yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonrasında düzenlenecek bilirkişi raporu incelendikten sonra esas hakkında karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptaline yönelik çoğunluk kararına katılmıyorum.