T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/4975
Karar No : 2023/4430
DAVACI: …
VEKİLİ: Av. …
DAVALILAR:
1- … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …
2- … Kaymakamlığı
VEKİLİ: Av. …
İSTEMİN KONUSU: … tarih ve … sayılı ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi işlemi ile bu işleme dayanak olan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 34. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından oğlu B.G.‘nin eğitim alması amacıyla 2019-2020 eğitim öğretim dönemi için Ankara’da bulunan bir anaokuluna kaydını yaptırdığı, ancak; pandemi nedeniyle okulların kapatılması ve online eğitime geçilmesi nedeniyle okula gidemediği, okulun kapalı olmasından ötürü evde bakımının sağlandığı ve okuldaki gibi bir eğitim almadığı, 5 yaşında olan ve temel eğitim alması gereken oğlunun yaşanan bu olağanüstü dönem nedeniyle yeterli okul öncesi eğitim alamadığı için bir kez daha anaokuluna kaydettirmek istediğini, bunun için ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne başvurduğunu ancak başvurusunun Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nin 34. maddesinin 5. fıkrasının gerekçe gösterilmek suretiyle reddedildiği, oğlunun özel öğrenme güçlüğü çektiği, dolayısıyla yaşıtlarından daha geç öğrendiği, özel öğrenme güçlüğü çeken bireylerin, kullanılan dili yazılı ve sözlü olarak kullanabilmek için gerekli olan bilgi alma süreçlerinin birinde veya birkaçında güçlük yaşayan, dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma veya matematiksel işlemleri yapma zorluğu çeken bireyler oldukları, özel eğitim ve destek eğitimine ihtiyaç duyan bireyler oldukları, çocuğunun yaşadığı özel durum nedeniyle sisteme uyum sağlaması ve ilkokul eğitiminde zorlanmaması için 2021-2022 eğitim öğretim döneminde anaokuluna devam etmesinin yararlı ve isabetli olacağına dair Hacettepe Üniversitesi Hastanesi’nden raporunun bulunduğu, 2021-2022 eğitim öğretim yılı için anaokuluna kayıt yaptırmak için başvurduğunda Yönetmelik uyarınca kayıt yaptırılan yılın eylül ayı itibariyle 68 ayını tamamlamış ve 79 ayından gün olmamış olmak şartını çocuğunun sağlamadığı, nitekim çocuğunun 78 ay 18 gün ile 79 ayından gün aldığı, ancak yaşanan pandemi sürecinde 2019-2020 eğitim öğretim yılında anaokuluna gidemediği de dikkate alındığında biyolojik yaşı itibariyle Yönetmelikteki şartı sağlamasa bile yaşıtları ile aynı beyin gelişime sahip olmadığı da göz önünde bulundurulması gerektiği, Yönetmeliğin üst norm hükümlerine aykırı olduğu, dava konusu işlemin ve dayanağı düzenlemenin iptali gerektiği iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI:
Davalı ... Bakanlığı’nın Savunması: Olağan gelişim gösteren çocukların okullara kayıtlarının Milli Eğitim Bakanlığı Okulöncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde yer alan hükümler doğrultusunda yapıldığı, buna göre; ilkokulların birinci sınıfına, kayıtların yapıldığı eylül ayı sonu itibariyle 69 ayını dolduran çocukların kaydedildiği, ayrıca okul müdürlüklerini, yaşça kayıt hakkı elde eden çocuklardan 69,70 ve 71 aylık olanların velilerinin talebiyle okulöncesi eğitime yönlendirilebildiği veya bu öğrencilerin kayıtlarının bir yıl ertelenebildiği, özel eğitim ihtiyacı olan çocukların okullara kaydında ise Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hükümlerinin dikkate alındığı, ve kayıt yaptırılan yılın eylül ayı sonu itibariyle 79 aydan gün almış olup ve ilkokula başlamaya hazır olmadığını Tek Hekim Sağlık Raporu ile belgeleyen özel eğitime ihtiyacı olan öğrencilerin okulöncesi eğitime bir yıl daha devam edebilmelerinin mümkün olduğu, özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin okula başlama ve okul öncesi eğitim süresinin uzatılmasına ilişkin işlemlerde pozitif yönde ayrıcalık tanındığı, ancak buna da bir sınırlama getirmek gerektiği, aksi durumda 90 aylık bir öğrenci ile 70 aylık bir öğrencinin aynı sınıfta olmaları gibi ihtimallerin doğabileceği, bu durumun da eğitim sürecini olumsuz etkileyebileceği savunulmaktadır.
Davalı ... Kaymakamlığı’nın Savunması: Bireyin eğitsel değerlendirme ve tanılamasının, Rehberlik Araştırma Merkezlerince yapılarak özel eğitim ihtiyacı olduğu tespit edilen bireylerin, ailenin de görüşü alınarak uygun eğitim ortamına yönlendirildiği, ilgili rehberlik araştırma merkezinin yapmış olduğu eğitsel değerlendirme ve tanılama sürecinde velinin beyanda bulunduğu evraklar ve yapılan inceleme neticesinde davacının velisi olduğu öğrenciye dil ve konuşma güçlüğü tanısının konulduğu, ancak; davacının çocuğunun kayıt yapılacak yılın eylül ayı sonu itibariyle 78 ay 18 gün ile 79 aydan gün aldığının tespit edildiği, bu durumda Yönetmeliğin 34. maddesinin 5. fıkrası uyarınca belirlenen yaş aralığında olmadığı gerekçesiyle öğrencinin ilkokula tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamasından yararlandırılmasına karar verildiği, dava konusu bireysel işlemin ve dayanağı düzenleyici işlemin üst norm hükümlerine uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Davacının çocuğunun okul öncesi eğitime 1 yıl daha devam etmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... Rehberlik ve Araştırma Merkezinin … tarih ve … sayılı işlemi ile 07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 34. maddesinin iptali istenilmektedir.
Dosyada yer alan belgelerden Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesinden alınan 15/06/2021 tarihli Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu'nda; "Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite Bozukluğu ve Öğrenme Bozukluğu" tanıları üzerine öğrenme güçlüğüne yönelik eğitim desteğinin planlandığı, yapılan değerlendirmelerde okul öncesi eğitimini dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğü ile pandemi koşulları nedeniyle etkin düzeyde alamadığı, okul becerileri açısından hazır olmadığı, eğitim desteği ile birlikte örgün eğitim sürecinin desteklenmesi gerektiği, sonuç olarak "Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu ve Öğrenme Bozukluğu" tanıları ile 2021-2022 eğitim öğretim yılında eğitimine ana sınıfında devam etmesinin uygun olduğu değerlendirmelerine yer verildiği görülmektedir.
Bu itibarla; Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesinden alınan 15/06/2021 tarihli Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporu'nda yer alan değerlendirmeler doğrultusunda davacının velisi olduğu öğrencinin 2021-2022 eğitim öğretim yılında ana sınıfına devam etmesi gerektiği anlaşıldığından, davacının çocuğunun okul öncesi eğitime 1 yıl daha devam etmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... Rehberlik ve Araştırma Merkezinin … tarih ve … sayılı işleminde hukuka uygunluk bulunmadığından iptali gerektiği, dava konusu yönetmelik maddesinde ise hukuka, hizmet gereklerine,üst normlara aykırılık ve iptali gerektirecek bir husus bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından davanın bu kısmının reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, oğlu B.G.‘nin eğitim alması amacıyla 2019-2020 eğitim öğretim dönemi için Ankara’da bulunan bir anaokuluna kaydını yaptırdığı, ancak; pandemi nedeniyle okulların kapatılması ve online eğitime geçilmesi nedeniyle okula gidemediği, okulun kapalı olmasından ötürü evde bakımının sağlandığı ve okuldaki gibi bir eğitim almadığı, 5 yaşında olan ve temel eğitim alması gereken oğlunun yaşanan bu olağanüstü dönem nedeniyle yeterli okulöncesi eğitim alamadığı için bir kez daha anaokuluna kaydettirmek istediğini, bunun için ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne başvurduğunu ancak başvurusunun Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nin 34. maddesinin 5. fıkrasının gerekçe gösterilmek suretiyle reddedildiği ileri sürülerek, ... tarih ve ... sayılı ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi işlemi ile bu işleme dayanak olan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin 34. maddesinin 5. fıkrasının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 335. maddesinin 1. fıkrasında, ergin olmayan çocuğun, ana ve babasının velâyeti altında olduğu; 336 maddesinin 1. fıkrasında ise, evlilik devam ettiği sürece ana ve babanın velâyeti birlikte kullanacağı hükümlerine yer verilmiş olup, UYAP ortamında yapılan inceleme sonucu, okul öncesi eğitime 1 yıl daha devam etmesi istenilen çocuğun anne ve babasının evliliğinin devam ettiğinin anlaşılması nedeniyle, yalnızca anne tarafından açılan bu davada babanın vekil sıfatıyla işbu davada yer alması nedeniyle muvafakatının bulunduğu kabulüyle uyuşmazlığın esasına yönelik hukuki denetiminin yapılmasına karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsat ve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politika ve stratejilerin geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapmak, belirlenen politikaları uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek" Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "I - Örgün ve yaygın eğitim" başlıklı 18. maddesinde; "Türk milli eğitim sistemi, örgün eğitim ve yaygın eğitim olmak üzere, iki anabölümden kurulur. Örgün eğitim, okul öncesi eğitimi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını kapsar. Yaygın eğitim, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar."; "Örgün Eğitim" başlıklı İkinci Bölüm'ün "A) Okul öncesi eğitimi" başlıklı alt bölümdeki "Kapsam" başlıklı 19. maddesinde; "Okul öncesi eğitimi, mecburi ilköğrenim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsar. Bu eğitim isteğe bağlıdır." hükmü; "Amaç ve görevler" başlıklı 20. maddesinde; Okul öncesi eğitiminin amaç ve görevleri, milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak,
1. Çocukların beden, zihin ve duygu gelişmesini ve iyi alışkanlıklar kazanmasını sağlamak;
2. Onları ilk öğretime hazırlamak;
3. Şartları elverişsiz çevrelerden ve ailelerden gelen çocuklar için ortak bir yetişme ortamı yaratmak;
4. Çocukların Türkçeyi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamaktır." hükmü; "Kuruluş" başlıklı 21. maddesinde; "(Değişik madde: 16.06.1983 - 2842 S.Kanun/Madde 6)Okul öncesi eğitim kurumları, bağımsız anaokulları olarak kurulabileceği gibi, gerekli görülen yerlerde ilköğretim okuluna bağlı anasınıfları halinde veya ilgili diğer öğretim kurumlarına bağlı uygulama sınıfları olarak da açılabilir. Okul öncesi eğitim kurumlarının nerelerde ve hangi önceliklere göre açılacağı, Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir." hükmü; "İlköğretim" başlıklı bölümün altında yer alan; "Kapsam" başlıklı 22. maddesinde; "(Değişik madde: 27.06.2019 - 7180 S.K/Madde 4) Mecburi ilköğretim çağı, 6-14 yaş grubundaki çocukları kapsar. İlkokulların birinci sınıflarına o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır. Ancak çocuğun gelişim durumuna bağlı olarak okula erken başlaması veya kaydının ertelenmesi ile ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir." hükmü; "Amaç ve görevler" başlıklı 23. maddesinde; "İlköğretimin amaç ve görevleri, milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak,
1. Her Türk çocuğuna iyi bir vatandaş olmak için gerekli temel bilgi, beceri, davranış ve alışkanlıkları kazandırmak; onu milli ahlak anlayışına uygun olarak yetiştirmek;
2. Her Türk çocuğunu ilgi, istidat ve kabiliyetleri yönünden yetiştirerek hayata ve üst öğrenime hazırlamaktır.
3. (Ek bend: 16.08.1997 - 4306 S.Kanun/Madde 4) İlköğretimin son ders yılının ikinci yarısında öğrencilere, ortaöğretimde devam edilebilecek okul ve programların hangi mesleklerin yolunu açabileceği ve bu mesleklerin kendilerine sağlayacağı yaşam standardı konusunda tanıtıcı bilgiler vermek üzere rehberlik servislerince gerekli çalışmalar yapılır." hükmü yer almaktadır.
Yine anılan Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde, eğitim ve öğretim hizmetinin, bu Kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir.
222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu'nun "Genel Hükümler" başlıklı 1. ve 2. maddelerinde, ilköğretimin, kadın erkek bütün Türklerin milli gayelere uygun olarak bedeni, zihni ve ahlaki gelişmelerine ve yetişmelerine hizmet eden temel eğitim ve öğretim olduğu ve ilköğretimin, ilköğrenim kurumlarında verileceği, öğrenim çağında bulunan kız ve erkek çocuklar için mecburi, Devlet okullarında parasız olduğu kuralı yer almakta olup; 3. maddesinde; "Mecburi ilköğretim çağı, 6-14 yaş grubundaki çocukları kapsar. İlkokulların birinci sınıflarına o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır. Ancak çocuğun gelişim durumuna bağlı olarak okula erken başlaması veya kaydının ertelenmesi ile ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir."; "Kayıt ve Kabul" başlıklı 46. maddesinde; "Her çocuk, mecburi ilköğrenim çağına girdiği öğretim yılı başında 3 üncü madde gereğince ilköğretim okuluna kayıt ve kabul edilir. Her veli yahut vasi veya aile başkanı, çocuğunu zamanında ilköğretim okuluna yazdırmakla yükümlüdür. Bu kanunda sözü geçen “aile başkanı” deyiminden maksat, veli veya vasi durumunda bulunmadığı halde ilköğretime devama mecbur olan çocukları sürekli olarak yanında bulunduran veya barındıran, yahut da çalıştırandır." düzenlemeleri yer almaktadır.
26/07/2014 tarihli ve 29072 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kayıt zamanı ve yaşı" başlıklı 11. maddesinde; " (...) (5) Okul öncesi eğitim kurumlarında okula kayıt:
a) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. md.) Anaokulu, ana sınıfı ve uygulama sınıflarına, kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 57-68 aylık çocukların kaydı yapılır. Okulun kayıt alanında ikamet eden ve bir sonraki eğitim ve öğretim yılında ilkokula başlayacak çocukların kaydı yapıldıktan sonra fiziki imkânları yeterli olan anaokulu ve uygulama sınıflarına 36-56 aylık, ana sınıflarına ise 45-56 aylık çocuklar da kaydedilebilir.
b) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. md.) Bir grup oluşturabilecek kadar çocuk bulunmayan okullarda 36-68 aylık çocuklar aynı ana sınıfına kaydedilebilir.
c) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. Md.) İlkokula kaydı bir yıl ertelenen ve bir önceki yıl okul öncesi eğitim almamış olan 69-71 aylık çocuklara, okul öncesi eğitim kurumlarına kayıtta öncelik tanınır.
ç) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. md.) Eğitimlerine tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla devam eden öğrencilerden okul öncesi eğitimde bir sınıfta bulunacak özel eğitim ihtiyacı olan öğrenci sayısı 7/7/2018 tarihli ve 30471 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri doğrultusunda düzenlenir.
d) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. Md.) Eğitimlerini tam zamanlı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla sürdüremeyecek durumda olan ağır düzeyde yetersizliği bulunanlar ile birden çok yetersizliği olan çocuklar, bu kurumlarda fiziki mekânın uygun olması ve özel eğitim öğretmeni istihdam edilmesi kaydıyla açılan özel eğitim sınıflarına kaydedilir.
e) Çocuğun aday kaydı e-Okul sistemi üzerinden alınır. Kesin kaydı yapılan çocukların velilerine Acil Durumlarda Başvuru Formu EK-1doldurtularak Sözleşme EK-2 imzalanır.
f) Kayıtlarda bir sonraki eğitim ve öğretim yılında zorunlu eğitime başlayacak çocuklar ile okulun bulunduğu kayıt alanındaki çocuklara öncelik tanınır. Başvurunun kontenjandan fazla olması durumunda veliler huzurunda kura çekimi yapılır.
g) (Değişik bent: 25.06.2015 - 29397 s. R.G. Yön./3. md.) Özel okul öncesi eğitim kurumlarına kayıt kabul işlemleri, öğrenci kontenjanları, okul ücretleri, sınıf mevcutları, personel seçimi ve atanmaları gibi iş ve işlemler, özel öğretim kurumları mevzuatında belirtilen esaslara göre yapılır.
(6) İlkokula kayıt:
a) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. md.) İlkokulların birinci sınıfına, kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 69 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır. Ayrıca 66, 67 ve 68 aylık çocuklardan velisinin yazılı isteği bulunanlar da ilkokul birinci sınıfa kaydedilir.
b) (Değişik bent: 10.07.2019 - 30827 s. R.G. Yön./7. md.) Okul müdürlükleri, yaşça kayıt hakkını elde eden çocuklardan 69, 70 ve 71 aylık olanları velisinin yazılı talebi bulunması halinde okul öncesi eğitime yönlendirir veya kayıtlarını bir yıl erteler.
c) Nüfusa gerçek yaşından büyük veya küçük yazılmış olanların yaşlarının düzeltilmesi okul yönetimince velilerinden istenir. Bu öğrencilerden velisi üç ay içinde girişimde bulunmadığı veya bu işleri yapmadığı takdirde gereği yapılmak üzere il/ilçe milli eğitim müdürlüğüne bildirilir.
ç) Mecburi ilköğretim çağında olup herhangi bir sebeple okula kaydı yapılmamış okuma yazma bilmeyen çocukların kayıtları birinci sınıfa yapılır.
d) (Ek bent: 14.10.2023 - 32339 s. R.G. Yön./6. md.) İlkokula kaydı yapılan öğrencilerin şubeleri ve öğretmenleri kura yöntemi ile e-Okul sistemi üzerinden Bakanlıkça belirlenir. İlkokulda şube değişikliği, velinin yazılı talebi üzerine rehberlik servisinin hazırlayacağı gerekçeli görüş raporu alınarak okul yönetimince o ders yılı içinde bir defaya mahsus olmak üzere yapılabilir.(...) " kuralı yer almaktadır.
07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; Türk Milli Eğitiminin genel amaçları ve temel ilkeleri doğrultusunda, özel eğitim ihtiyacı olan bireylerin eğitim haklarından yararlanmalarını sağlamaya yönelik usul ve esasları düzenlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; özel eğitim ihtiyacı olan bireylere sunulacak eğitim ve öğretim hizmetlerinin yürütülmesine yönelik hükümleri kapsar."; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde; "Bu Yönetmelik; 5/1/1961 tarihli ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun, 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 30/5/1997 tarihli ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmü yer almaktadır.
Anılan Yönetmeliğin "Kayıt kabul ve nakil işlemleri" başlıklı 34. maddesinin 5. fıkrasında; "Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerden kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 66, 67 ve 68 aylık olanların velisinin yazılı talebiyle; eylül ayı sonu itibarıyla 68 ayını tamamlamış,79 aydan gün almamış olan ve ilkokula başlamaya hazır olmadıklarını Durum Bildirir Tek Hekim Sağlık Raporu ile belgeleyen öğrencilerin Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu doğrultusunda okul öncesi eğitime 1 yıl daha devamları sağlanır. e-Okul Sistemi üzerinden ilkokula kaydı yapılan ve okul öncesi eğitim süresi uzatılan çocuklar il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu kararı ile okul öncesi eğitim kurumunda eğitimlerini sürdürürler." hükmü yer almaktadır.
Dava devam ederken 24/10/2022 tarih ve 31993 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesiyle 34. maddenin 5. Fıkrasında değişikliğe gidilerek; "özel eğitim ihtiyacı olan bireylerden kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 69, 70 ve 71 aylık olanların velisinin yazılı talebiyle; 71 ayını tamamlamış, 79 aydan gün almamış olanların velisinin yazılı talebi ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu doğrultusunda ilkokula başlamaya hazır olmadığı değerlendirilen öğrencilerin okul öncesi eğitime 1 yıl daha devamları sağlanır. e-Okul Sistemi üzerinden ilkokula kaydı yapılan ve okul öncesi eğitim süresi uzatılan çocuklar il veya ilçe özel eğitim hizmetleri kurulu kararı ile okul öncesi eğitim kurumunda eğitimlerini sürdürürler." kuralı benimsenmiştir.
Uyuşmazlıkta dava konusu Yönetmeliğin 34. maddesinin 5. fıkrasında yer alan; "79 aydan gün almamış olmamak" kuralı doğrultusunda davacının yaptığı başvuru reddedilmiş olup; her ne kadar dava devam ederken anılan düzenlemede değişiklik yapılmış olsa da "79 aydan gün almamış olmamak" kuralı aynen korunduğundan düzenlemenin hukuki denetiminin yapılması gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
07/07/2018 tarih ve 30471 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Kayıt kabul ve nakil işlemleri" başlıklı 34. maddesinin 5. Fıkrası yönünden yapılan inceleme:
Kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup, bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
222 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre, mecburi ilköğrenim çağında bulundukları halde zihnen, bedenen, ruhen ve sosyal bakımdan engelli olan çocukların özel eğitim ve öğretim görmeleri sağlanır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden de görüldüğü üzere; okul öncesi eğitimi, mecburi ilköğrenim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsar. Bu eğitim isteğe bağlıdır. Mecburi ilköğretim çağı ise , 6-14 yaş grubundaki çocukları kapsar. İlkokulların birinci sınıflarına o yılın 31 Aralık tarihinde 72 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır. Ancak çocuğun gelişim durumuna bağlı olarak okula erken başlaması veya kaydının ertelenmesi ile ilgili hususlar yönetmelikle düzenlenir.
Bu bağlamda; gerek Milli Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinde gerekse Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinde mecburi ilköğretim çağına başlama zamanı ve yaşı açısından usul esaslar ile bu esasların istisnaları ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Buna göre; İlkokulların birinci sınıfına, kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 69 ayını dolduran çocukların kaydı yapılır. Ayrıca 66, 67 ve 68 aylık çocuklardan velisinin yazılı isteği bulunanlar da ilkokul birinci sınıfa kaydedilir. Okul müdürlükleri, yaşça kayıt hakkını elde eden çocuklardan 69, 70 ve 71 aylık olanları velisinin yazılı talebi bulunması halinde okul öncesi eğitime yönlendirir veya kayıtlarını bir yıl erteler. Özel eğitim ihtiyacı olan bireylerden kayıtların yapıldığı yılın eylül ayı sonu itibarıyla 69, 70 ve 71 aylık olanların velisinin yazılı talebiyle; 71 ayını tamamlamış, 79 aydan gün almamış olanların velisinin yazılı talebi ve Özel Eğitim Değerlendirme Kurulu Raporu doğrultusunda ilkokula başlamaya hazır olmadığı değerlendirilen öğrencilerin okul öncesi eğitime 1 yıl daha devamları sağlanır.
Burada; davalı idarece eğitim öğretim hizmetinin sunumuna yönelik olarak; makul, ölçülü ve orantılı bir şekilde, öğrencilerin fiziksel, duygusal, ruhsal, sosyal, akademik ve pedagojik açıdan gelişimleri de dikkate alınarak mecburi ilköğretim çağının başlangıç yaşının belirlendiği ve özel durumlar açısından istisna gözetilerek veli talebi ve gerekli durumlarda sağlık raporu da dikkate alınarak mecburi ilköğretime başlangıcın bir yıl ertelenebileceği görülmekte olup; davalı idarece takdir hakkı çerçevesinde, tüm bu hususlar gözetilmek suretiyle dava konusu düzenlemenin yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; kamu yararı ve hizmet gerekleri dikkate alınarak tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
... tarih ve ... sayılı ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi işlemi yönünden yapılan inceleme:
Uyuşmazlığa konu somut olayda, davacı tarafından oğlu B.G.‘nin eğitim alması amacıyla 2019-2020 eğitim öğretim dönemi için Ankara’da bulunan bir anaokuluna kaydını yaptırdığı, ancak; pandemi nedeniyle okulların kapatılması ve online eğitime geçilmesi nedeniyle okula gidemediği, okulun kapalı olmasından ötürü evde bakımının sağlandığı ve okuldaki gibi bir eğitim almadığı, öğrenme güçlüğü yaşadığı, 5 yaşında olan ve temel eğitim alması gereken oğlunun yaşanan bu olağanüstü dönem nedeniyle yeterli okulöncesi eğitim alamadığı için bir kez daha anaokuluna kaydettirmek istediği, bunun için ... Rehberlik ve Araştırma Merkezi’ne başvurduğu ancak; Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’nin 34. maddesinin 5. fıkrasında yer alan; "79 aydan gün almamış olmamak" kuralı gerekçe gösterilerek davacının başvurusunun reddedildiği görülmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında; bireysel işlem ile dayanağı düzenleyici işlem bir bütün olarak irdelendiğinde; hukuka ve mevzuata uygun olduğu tespit edilen düzenleme uyarınca tesis edilen işlemde de hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/10/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.