T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/4976
Karar No : 2023/8977
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR):
1) …
2) …'e velayeten, kendisine asaleten …
3) …
VEKİLLERİ: Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: 1. Hukuk Müşaviri Yrd. V. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine ilişkin kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'in Aydın İl Emniyet Müdürlüğüne ait Polisevinin zemin katında bulunan atış poligonunda 12/05/2010 tarihinde meydana gelen patlama ve yangın neticesinde hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek, müteveffanın eşi … için 50.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, kızı … için 25.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi, oğlu … için 20.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL manevi ve annesi … için 50.000,00 TL manevi tazminat ile dava konusu olaya ilişkin evrakların suretinin temini için yatırılan 530,00 TL fotokopi ücretinin olay tarihi olan 12/05/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince, Mahkemelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının Danıştay Onuncu Dairesi'nin 18/03/2016 tarih ve E:2013/1190, K:2016/1535 sayılı kararıyla manevi tazminatın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısımının onanması, maddi tazminatın kabulüne ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozma kararına uyularak davacıların maddi zararının belirlenmesine yönelik olarak dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda, davacılardan …'in 3.765,39 TL, …'in 1.882,53 TL, …'in 8.622,56 TL destekten yoksun kalma zararlarının bulunduğunun belirlendiği, bilirkişi raporunun hükme esas alınabilir nitelikte bulunduğu belirtilerek davcılardan …'in 3.765,39 TL, …'in 1.882,53 TL, …'in 8.622,56 TL maddi tazminat isteminin kabulüne, idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
Davacılar tarafından, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğu, müteveffanın prim karşılığında yaptığı ödemeler nedeniyle bağlanan aylığın yarar olarak düşülemeyeceği, destekten yoksun kalmaya ilişkin maddi zararlarının karşılanmadığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, dava konusu olayda idarelerinin hizmet kusuru bulunmadığı gibi kusursuz sorumluluğunu gerektiren bir durumun da bulunmadığı, davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI: Davalı idare tarafından davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmakta olup; davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Aydın İl Emniyet Müdürlüğüne ait Polisevinin zemin katında bulunan atış poligonunda 12/05/2010 tarihinde meydana gelen patlama ve yangın neticesinde polis memuru ...'in hayatını kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu davacılar tarafından ileri sürülerek, müteveffanın eşi … için 50.000,00 TL maddi, 200.000,00 TL manevi, kızı … için 25.000,00 maddi, 150.000,00 manevi, oğlu … için 20.000,00 maddi, 150.000,00 manevi ve annesi … için 50.000,00 TL manevi tazminat ile dava konusu olaya ilişkin evrakların suretinin temini için yatırılan 530,00 TL fotokopi ücretinin olay tarihi olan 12/05/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacılardan … için 50.000,00 TL, … için 40.000,00 TL, … için 40.000,00 TL, … için 20.000,00 TL manevi tazminatın kabulüne ilişkin kısmı Danıştay Onuncu Dairesi'nin 18/03/2016 tarih ve E:2013/1190, K:2016/1535 sayılı kararıyla onanarak kesinleşmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmü düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dosya kapsamında yer alan Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının … tarih ve … sayılı yazısında dava konusu olay nedeniyle davacılardan ve müteveffa polis memurunun eşi … ve kızı … için 15/05/2010 tarihinden, oğlu … için 01/11/2010 tarihinden, annesi … için 01/08/2013 tarihinden itibaren 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre 1. derece vazife malullüğü dul ve yetim aylığı bağlandığı bildirilmiştir.
Bakılan davada; İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan 01/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda, ilgilinin görev aylığı veya emsali polis memurunun görev aylığı dikkate alınarak aylar itibarıyla alacağı görev aylığı ile davacılara bağlanan dul ve yetim aylığı karşılaştırılarak, aradaki farkın zarar olduğunun kabul edildiği halde davacıların bilinen ve bilinmeyen dönemlerdeki yarar ve zarar tutarları toplamı dikkate alınarak nihai olarak maddi zararları belirlenmesi gerekirken bilinen ve bilinmeyen dönemlerin ayrı ayrı değerlendirilerek maddi zarar tutarlarının belirlenmesi ile dava konusu olay nedeniyle aylık bağlanan, olay tarihinde hayatta olan müteveffa polis memurunun annesi Vediha Başol için müteveffanın gelirinden ayıracağı pay gözetilmeksizin pay dağılımı ile yapılan hesaplamanın ve dolayısıyla bilirkişi raporunun, mahkeme kararına dayanak alınacak mahiyette olmadığı görülmektedir.
Tazminatın amacı uğranılan gerçek zararın tazmin edilmesini sağlamaktır. Bu nedenle tazminat, zarar görenin zenginleşmesi veya zarar verenin cezalandırılması sonucuna yol açmamalıdır. Dolayısıyla hesaplanacak tazminatın azami miktarı gerçek zarar ile sınırlıdır. Öte yandan dinamik bir yapıya sahip olan tazminat hukuku çerçevesinde zarar ve yarar kalemleri belirlenirken, tazminat tutarının hesaplanabilmesi yerleşik yargı uygulamasında da kabul edildiği üzere hukuk bilimi dışında özel bilgi gerektirmektedir. Bu sebeple aktüeryal yönden maddi tazminat hesaplanması gereken davalarda mahkemeler bilirkişinin görüşünün alınmasına ihtiyaç duymaktadır.
Davacıların zararlarının ortaya konulması için gereken hesaplamalarda gözetilmesi gereken ilke ve unsurlar, son dönem Dairemiz yerleşik içtihatları uyarınca aşağıda belirtilen şekilde olup, bu veriler ışığında bilirkişi tarafından yeniden hesaplanmalıdır.
Aktif dönemde işlemiş dönem zararı, desteğin ölüm tarihinden bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, desteğin emsali polis memurunun aylar itibariyle aldığı görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenen dul ve yetim aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan dul ve yetim aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır.
Aktif dönemde işleyecek dönem zararı, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihten desteğin yasal emeklilik yaşını dolduracağı tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde de, desteğin emsali polis memurunun aylar itibariyle alabileceği görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenecek dul ve yetim aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan dul ve yetim aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destekten yoksun kalma zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Pasif dönemdeki zararı, desteğin yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih ile muhtemel ömrünün sonuna (TRH 2010 tablosuna göre) kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, yasal emeklilik yaşını tamamladığı ve yasal emekli olma koşullarına sahip olduğu farz edilen desteğin alacağı emekli aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenecek dul ve yetim aylıkları dikkate alanarak, desteğin emekli aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malulüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerlerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Öte yandan, yapılacak hesaplamada, müteveffanın dava konusu olay tarihinde annesinin hayatta olması gözetilerek destek payları belirlenirken; müteveffanın kendisi için 2 pay, eşi için 2 pay, çocukları için ayrı ayrı 1 pay ve annesi için 1 pay ayıracağı ihtimali gözetilerek hesaplama yapılması gerektiği noktasında da duraksama bulunmamaktadır.
Buna göre İdare Mahkemesince, yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenecek rapora göre maddi tazminat istemi hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın maddi tazminata ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 26/12/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.