Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/5024 E. , 2021/14100 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/5024
Karar No : 2021/14100
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI): … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Muhtarlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN ÖZETİ : Kırklareli İli, Vize İlçesi, … Köyü mevkiinde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "… ve … No'lu Kalker Ocakları ve Kırma - Eleme Tesisi" projesi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce verilen ve … tarih ve E…. sayılı işlemin ekinde yer alan ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu'' kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : 88,56 hektarlık proje alanının tamamının ormanlık alanlardan oluştuğu, dolayısıyla projenin yapılması nedeniyle 51,384 ağaç kesileceği dikkate alındığında, çevresel etkilerin daha az düzeyde olacağı alternatif alanların değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu proje ile koruma kullanma dengesi bakımından çevre aleyhine aşırı kullanım, çok geniş bir alanda ormanın yok olmasına ve ekositemin geri döndürülemez şekilde bozulmasına neden olacağı gerekçesiyle Mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, 29/10/2021 günlü, 31643 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 85 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi uyarınca, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiğinden husumetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yöneltilmesine karar verilerek, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İdare ve vergi mahkemelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
… İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, fazladan yatırılan …-TL yürütmenin durdurulması harcının isteği halinde davalı yanında müdahile iadesine, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, karar düzeltme yolunun kapalı olduğunun duyurulmasına, 16/12/2021 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 4. maddesinde; ''Çevresel etki değerlendirmesi olumlu kararı: Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeler dikkate alınarak, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun belirlenmesi üzerine projenin gerçekleşmesinde çevre açısından sakınca görülmediğini belirten Bakanlık kararı olarak tanımlanmıştır. Aynı Yönetmeliğin 7. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin; a) Ek-1 listesinde yer alan projelere, b) "ÇED Gereklidir" kararı verilen projelere, c) Kapsam dışı değerlendirilen projelere ilişkin kapasite artırımı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, mevcut proje kapasitesi ve kapasite artışları toplamı ile birlikte projenin yeni kapasitesi ek-1 listesinde belirtilen eşik değer veya üzerinde olan projelere, ÇED Raporu hazırlanması zorunludur." kuralına yer verilmiş, Ek-III bölümünde; Çevresel Etki Değerlendirmesi Genel Formatının ihtiva etmesi gereken hususlar düzenlenmiş, Bölüm I: Projenin tanımı ve özellikleri; a) Proje konusu yatırımın tanımı, özellikleri, ömrü, hizmet maksatları, önem ve gerekliliği, b) Projenin yer ve teknoloji alternatifleri, proje için seçilen yerin koordinatları Bölüm II: Proje Yeri ve Etki Alanının Mevcut Çevresel Özellikleri; Proje alanının ve önerilen proje nedeniyle etkilenmesi muhtemel olan çevrenin; nüfus, fauna, flora, jeolojik ve hidrojeolojik özellikler, doğal afet durumu, toprak, su, hava, atmosferik koşullar, iklimsel faktörler, mülkiyet durumu, kültür varlığı ve sit özellikleri, peyzaj özellikleri, arazi kullanım durumu, hassasiyet derecesi (Ek-5’deki Duyarlı Yöreler Listesi de dikkate alınarak) benzeri özellikleri Bölüm III: Projenin İnşaat ve İşletme Aşamasında Çevresel Etkileri ve Alınacak Önlemler, Projenin; a) Çevreyi etkileyebilecek olası sorunların belirlenmesi, kirleticilerin miktarı, alıcı ortamla etkileşimi, kümülatif etkilerin belirlenmesi, b) Sera gazı emisyon miktarının belirlenmesi ve emisyonların azaltılması için alınacak önlemler, c) Projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin azaltılması için alınacak önlemler, ç) İzleme Planı (inşaat dönemi), Bölüm IV: Halkın Katılımı; a) Projeden etkilenmesi muhtemel ilgili halkın belirlenmesi ve halkın görüşlerinin çevresel etki değerlendirmesi çalışmasına yansıtılması için önerilen yöntemler, b) Görüşlerine başvurulması öngörülen diğer taraflar, Notlar ve Kaynaklar; Ekler: Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanmasında kullanılan bilgi ve belgeler ile raporda kullanılan tekniklerden rapor metninde sunulamayan belgeler, Proje için seçilen yerin koordinatları, Proje için belirlenen yer ve alternatiflerinin varsa; çevre düzeni, nazım, uygulama imar planı, vaziyet planı veya plan değişikliği teklifleri, Proje ile ilgili olarak daha önceden ilgili kurumlardan alınmış belgeler şeklinde düzenlemeler yer almıştır.
Uyuşmazlıkta; nihai ÇED raporunda 88,56 hektarlık proje alanının tamamının, ormanlık alanlardan oluştuğu, dolayısıyla projenin yapılması nedeniyle 51,384 ağaç kesileceğinin belirtildiği halde, bilirkişi raporunda, bu kadar sayıda ağaç kesilmesinin ekosisteme olan etkisinin, bu konudaki verilen taahhütlerin yeterli olup olmayacağının, dolayısıyla bu yönüyle yer seçiminin uygun olup olmadığının değerlendirilmediği görülmüş olup, bu hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla ek bilirkişi raporu alınarak yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, Mahkeme kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
Uyuşmazlıkta; bilirkişi raporu ile nihai ÇED raporunun birlikte değerlendirilmesinden, 88,56 hektarlık proje alanının tamamının ormanlık alanlardan oluştuğu, dolayısıyla projenin yapılması nedeniyle 51,384 ağaç kesileceği dikkate alındığında, proje alanının, büyük bir ekosistemin parçası olduğu, orman alanında kalıp yüzey alanı bu kadar geniş projelerin ortam canlı çeşitliliğini ve türlerini olumsuz ekileyeceği, her ne kadar kesilecek ağaç yerine 5 kat fazla ağaç dikilceği taahhüt edilse de, değişen ekosistemin yeniden yerine getirilemeyebileceği, tekrar aynı ekosistemin oluşmasının çok uzun yıllar alacağı, fakat süre sonunda da aynı ekosistemin oluşmasının mümkün olmayabileceği, bu durumda projenin çevreye (hava,toprak,su, orman) ve insan sağlığına muhtemel zararlarının kabul edilebilir sınırlarda olmadığı, bu kapsamda dava konusu yerin yer seçiminin hatalı olduğu, çevresel etkilerin daha az düzeyde olacağı alternatif alanların değerlendirilmesi gerektiği, söz konusu proje ile koruma kullanma dengesi bakımından çevre aleyhine aşırı kullanım, çok geniş bir alanda ormanın yok olmasına ve ekositemin geri döndürülemez şekilde bozulmasına neden olacağı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu "ÇED Olumlu" kararında hukuka uyarlık bulunmadığından, Mahkeme kararının bu gerekçe ile onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.