T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5201
Karar No : 2022/5198
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…., K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Çatalca ilçesi, … Köyü, … pafta, … parsel sayılı taşınmazda, Terkos Gölü İçmesuyu Havzasının orta mesafeli koruma alanında bulunan akaryakıt istasyonunun, … Genel Müdürlüğü'nün, … günlü, … sayılı işlemi dayanak alınarak faaliyetten men edilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, …. sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; İstanbul Valiliğinden 21/12/1990 tarihinde aldığı ruhsatla faaliyetine başlayan, işlem tarihinde yürürlükte bulunan İçme Suyu Havzaları Yönetmeliğinin geçici maddesine göre faaliyette bulunabileceği idarece de kabul edilen, İSKİ'nin Gayrı Sıhhi Müessese Ruhsatı için olumlu görüşü bulunan, orta mesafeli koruma alanını tehit eden bir endüstriyel kirliliği tespit edilemeyen işyerinin, sonradan yürürlüğe giren yönetmelik hükümleri esas alınarak faaliyetten men edilmesine dair tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından ayrı ayrı sunulan dilekçelerle; orta mesafeli koruma alanlarında akaryakıt istasyonlarına izin verilemeyeceği, davacının birden fazla kez İSKİ uygunluk belgesini ve köy pompası niteliğine ilişkin belgeyi sunması için uyarıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülerek kararın bozulması istenilmiştir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesinin 11/04/2019 günlü, E:2013/7861, K:2019/3005 sayılı gönderme kararıyla Danıştay Onuncu Dairesine gönderilen ve anılan Daire tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY : İstanbul ili, Çatalca ilçesi, … Köyü, … pafta, … parsel sayılı taşınmazda, Terkos Gölü İçmesuyu Havzasının orta mesafeli koruma alanında bulunan davacıya ait akaryakıt istasyonu, … Genel Müdürlüğü'nün, … günlü, … sayılı işlemi dayanak alınarak, … Büyükşehir Belediye Başkanlığının … günlü, … sayılı işlemiyle faaliyetten men edilmiştir. Bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 4. maddesinde, 3. maddede belirtilen mercilerin, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde; a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak genel kriterlerine göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları kuralı yer almıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, "Açılma ruhsatı" başlıklı 21. maddesinde "Yer seçimi ve tesis kurma izni verilmiş veya deneme izni sonunda çalışmasında sakınca bulunmadığı anlaşılan birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin çalışabilmesi için müracaatı takip eden yedi gün içinde yetkili idarenin inceleme kurulu tarafından yerinde inceleme yapılır...
Birinci sınıf gayrisıhhî müessese başvuru ve beyan formunda yer alan bilgiler esas alınarak bir ay içinde yapılan denetimlerde, beyan edilen hususlara aykırı bir durumun tespiti halinde ilgililer hakkında gerekli kanunî işlem yapılır. Aykırılık ve noksanlıklar toplum ve çevre sağlığı açısından bir zarar doğurmuyorsa, tedbirlerin alınması ve noksanlıkların giderilmesi için bir yılı geçmemek üzere süre verilir. Verilen süre içinde aykırılık ve noksanlıklarını gidermeyen işletmelerin faaliyeti söz konusu aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar durdurulur....
Ruhsatın verilmesinden sonra yetkili idare tarafından yapılacak denetim sonucunda toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin faaliyeti, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulur." düzenlemesine;
"İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde ise, yetkili idarelerin, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapacağı beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alacağı; Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, bu kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde ise, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilerek, bu süre içinde noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi halinde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek, işyerinin kapatılacağı ve son fıkrasında 2. sınıf gayrisıhhî müesseselerden akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılmasının zorunlu olduğu; "Denetim" başlıklı 24. maddesinde ise, gayrisıhhî müesseselerin, çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından denetleneceği ve yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişinin gerekli tedbirleri almak veya aldırmakla sorumlu olduğu düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin, çevre kirliliğine yol açmaması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonra yapılacak denetimlerde ise mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespit edilmesi halinde; Yönetmeliğin 21. maddesiyle, 1. sınıf gayrisıhhi müesseseler yönünden; toplum ve çevre sağlığı açısından zararlı olan işletmelerin faaliyetinin, noksanlıklar ve aykırılıklar giderilinceye kadar derhal durdurulacağı düzenlemiş olmasına karşın; 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseler yönünden 23. maddesinde ise; işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilerek, bu süre içinde noksanlık ve aykırılıkların giderilmemesi halinde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek, işyerinin kapatılacağının düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda ise, davacının 21/12/1990 tarihinde düzenlenen "akaryakıt satış yeri" faaliyeti için 2. sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatının bulunduğu; dava konusu işlemin tesisinden önce davalı idare tarafından, davacıya ait işyerinin, yetkili Belediye tarafından, ruhsat mevzuatı uyarınca denetlendiğine ilişkin herhangi bir tespit tutanağı sunulmadığı gibi davacıya noksanlıkları gidermesi için süre verildiğine ve ruhsatının iptal edildiğine ilişkin bir belge de sunulmadığı; buna karşın, davacıya ait işyerinin süresiz olarak faaliyetten menine karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, geçerli bir işyeri açma ve çalışma ruhsatı olan davacıya ait işyeriyle ilgili olarak mevzuata aykırılıkların tespiti halinde öncelikle aykırılıkların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilmesi gerektiği, süre sonunda aykırılıkların devam etmesi halinde ruhsatı iptal edilerek, iş yerinin faaliyetten men edilmesi gerekirken, eksikliğin ne olduğunun tespitine ilişkin denetim yapılmaksızın ve süre verilmeksizin, davacıya ait işyerinin süresiz olarak faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen temyize konu Mahkeme kararında, sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARELERİN TEMYİZ İSTEMLERİNİN REDDİNE,
2. ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle GEREKÇESİ DEĞİŞTİRİLEREK ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idareler üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 19/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.