T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5318
Karar No : 2023/3278
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : … mirasçıları
1- …
2- …
3- …
4- …
5- …
6- …
7- …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın, iptale ilişkin kısmının dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, … Mahallesinde bulunan Hazine adına kayıtlı … ada, … parsel numaralı taşınmazın 1.200 m²'si üzerinde çay bahçesi (Konteynır-Kamelya) yapılmak suretiyle davacılar tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 27/07/2012-13/06/2017 tarihleri arası dönem için 811.426,88-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile yapılan itirazın reddine dair … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:… , K:… sayılı kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, dava konusu Maliye Hazinesine ait 5626,29 m² (sehven 5629,29 m² olarak yazılmıştır.) büyüklüğündeki parselin 1.200,00 m²'sinin davacı tarafından 'çay bahçesi' olarak kullanıldığı, davaya konu alanın bölgedeki emsal taşınmazlara ve emsal mahkeme dosyalarına göre m² birim bedelinin 2012 yılı için 40,00-TL olarak hesaplandığı, taşınmazın işgal edildiği 27/07/2012 - 13/06/2017 tarihleri arasındaki 4 yıl, 10 ay, 18 günlük süre için taşınmazın ÜFE rakamları ile güncellenen tutar üzerinden 273.457,16-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin belirtildiği, fazla tespit edilen miktarın fahiş ecrimisil tespitinden ve endeks uygulamasından kaynaklanan fark olduğu sonuç ve kanaatine varıldığının ifade edildiği, bu durumda dosyadaki bilgi ve belgelerle bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu işlemlerin 537.969,72-TL'lik kısmının iptaline, 273.457,16-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : Tarafların istinaf başvuruları üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; uyuşmazlıkta idare mahkemesince yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda, TÜİK-ÜFE artış oranları uygulanmak suretiyle 1.200,00-m² işgal alanı üzerinden 273.457,16-TL ecrimisil hesaplandığı, ecrimisilin hesaplanmasında "yeniden değerleme oranı" dikkate alınarak güncelleme yapılarak hesaplama yapılması gerektiğinden, bilirkişilerce belirlenen 2012 yılı için yıllık 40,00-TL/m² birim değer uygun görülerek bu birim değer ve 1.200,00-m² işgal alanı üzerinden "yeniden değerleme oranı" dikkate alınarak 27/07/2012-13/06/2017 tarihleri arası dönem için yeniden yapılan hesaplama sonucunda ecrimisil getirisinin 277.312,48 TL olduğu, öte yandan davacı tarafından avukatlık ücretinin iptal olunan miktar üzerinden hesaplanması gerektiği ileri sürülmüş ise de, iptal davası niteliğinde olan ve tazminat niteliğinde bulunmayan bu davada, avukatlık ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle, davacıların istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddine, kısmen kabulüne ve İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin 534.114,40-TL kısmının iptaline, 277.312,48-TL kısmı yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; işgalin sabit olduğu, ecrimisil tutarının dava konusu taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olamayacağı , dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek, kararın iptale ilişkin kısmının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale yönelik kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul İli, Sarıyer İlçesi, … Mahallesinde bulunan Hazine adına kayıtlı … ada, … parsel numaralı taşınmazın 1.200 m²'si üzerinde çay bahçesi (Konteynır-Kamelya) yapılmak suretiyle davacılar tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 27/07/2012-13/06/2017 tarihleri arası dönem için 811.426,88-TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile yapılan itirazın reddine dair … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. bendinde ise, ''Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.'' düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden; davalı idare tarafından, işgalin ticari amaçlı olması dikkate alınarak ecrimisil kıymet takdir kararında söz konusu taşınmazın bulunduğu yer emlak vergi değerlerinin %4'ü belirlendikten sonra bu bedel üzerinden ecrimisil birim değeri tespit edilerek kıymet takdirinin yapıldığı, Mahkeme kararında ise; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporuyla, 2012 yılı m² birim değeri 40,00 TL takdir edilerek TÜİK-ÜFE artış oranları uygulanmak suretiyle belirlenen ecrimisil tutarı doğrultusunda dava konusu işlemlerin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine hükmedilmiş olup, taraflarca yapılan istinaf başvuları üzerine Bölge İdare Mahkemesince; bilirkişilerce belirlenen 2012 yılı için yıllık 40,00-TL/m² birim değer uygun görülerek, bu birim değer ve 1.200,00 m² işgal alanı üzerinden "Yeniden Değerleme Oranı" uygulanarak güncellenmesi suretiyle yeniden yapılan hesaplama sonucunda davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen reddi, kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verildiği görülmüştür.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta; Bölge İdare Mahkemesince, bilirkişilerce belirlenen 2012 yılı için yıllık 40,00-TL/m² birim değer uygun görülerek bu birim değer ve 1.200,00 m² işgal alanı üzerinden "Yeniden Değerleme Oranı" uygulanarak güncellenmesi suretiyle tespit edilen m² birim bedellerinin taşınmazın emlak vergi değerinin % 3'ü üzerinden hesaplanan m² birim bedellerinin altında kaldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın ecrimisil bedelinin, emsal kira bedellerinin yanında, davacıların ticari faaliyetlerine kattığı değer de dikkate alınarak emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğinden, Mahkeme kararına yönelik taraflar istinaf başvurularının kısmen reddi, kısmen kabulü yönündeki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi kararının iptale yönelik kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın, iptale yönelik kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Anılan Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. madde uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 07/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.