T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5443
Karar No : 2024/1428
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Cemiyeti
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : …'a velayeten …
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından; velisi bulunduğu ve ... Lisesi 11-F sınıfı, ... numaralı öğrencisi olan ...'un 2018-2019 eğitim-öğretim döneminde matematik dersinden aldığı puan ortalamasının 55,50 olması nedeniyle, Özel ... Lisesi Sınıf Geçme Yönetmeliğindeki şartları yerine getiremediğinden bahisle karşılıksız parasız yatılı olarak okula devam hakkını kaybettiğine ve öğrencinin E-Okul Nakil İşlemlerini başlatmasına ilişkin tesis edilen … tarih ve … sayılı ... Lisesi Müdürlüğü işlemi ile Özel Daruşşafaka Lisesi Sınıf Geçme Yönetmeliği'nin 6. maddesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin öğrenci başarısının tespitini düzenleyen 6. maddesi bakımından yapılan incelemede; söz konusu Yönetmeliğin bakılmakta olan davanın konusunu ilgilendiren kısmının 6. maddenin 2. ve 6. fıkraları olduğu, Yönetmeliğin 6. maddesinin 2. fıkrasında, 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci sınıf öğrencilerinin Özel ... Lisesinde bir üst sınıfa devam edebilmeleri için belirli bir not ortalaması tutturmaları gereken dersler bakımından bir ayırım yapılmadığı, öğrenimini gördükleri ve notla değerlendirilen tüm derslerin her birinin değerlendirmeye dahil edildiği, öğrenciler tarafından özel olarak tercih edilerek görülen seçimlik derslerin de zorunlu olarak görülmekte olan derslerle birlikte aynı statüye tabi tutulduğu, özel bir ilgi alanının geliştirilmesi amacıyla öğrenciler tarafından seçilerek görülmekte olan seçimlik derslerin zorunlu derslerle bir tutularak bu dersler bakımından da yüksek not alma zorunluluğu getirilmesinin, seçimlik derslerin konuluş amacına aykırılık teşkil ettiği, Yönetmeliğin 6. maddesinin 2. fıkrasının bu yönden açıkça hukuka aykırı olduğu, ayrıca, Yönetmeliğin 6. maddesinin 2. fıkrasının açıkça hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldığından, bu maddede belirtilen koşulları gerçekleştiremeyen öğrencilerin Özel ... Lisesi ile ilişkilerinin kesileceğini düzenleyen Yönetmeliğin 6. maddesinin 6. fıkrasının da hukuki dayanağının kalmadığı ve hukuka aykırı hale geldiği, Yönetmeliğin mezkur maddelerinden ayrı olarak iptali istenilen diğer işlem olan 31.05.2019 tarih ve 215 sayılı … Lisesi Müdürlüğü işlemi bakımından yapılan değerlendirmede iseİ; söz konusu işlemin dayanak aldığı Yönetmelik maddelerinin açıkça hukuka aykırı olduğu belirlendiğinden, bu işlemin de hukuka aykırı bir durum aldığı sonucuna varılarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinafa konu kararının, Özel ... Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin (dava konusu işlemde sehven 8.madde yazılması sebebiyle, dava dilekçesinde de 8.madde olarak gösterilen) 6. maddesinin 2. ve 6. fıkralarına yönelik kısımları yönünden; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği uyarınca, özel öğretim kurumlarının öğretim programları, ders çizelgeleri, başarının değerlendirilmesi ve başarısızlığın da yaptırıma bağlanması konusunda dengi resmî okullardan farklı uygulamalar belirleyebileceği açık olup, eğitim kalitesinin arttırılması hedeflenerek yapıldığı sonucuna varılan dava konusu düzenlemelerde hukuka, mevzuata ve kamu yararına aykırılık görülmeyerek mahkeme kararının, "Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin 6. maddesinin 2. ve 6. fıkralarının iptaline ilişkin kısımlarının kaldırılarak davanın reddine, istinafa konu kararının, davacı hakkında tesis edilen … tarih ve … sayılı işleme ilişkin kısmı yönünden; bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporuna davalı İstanbul Valiliği ve ... Cemiyeti tarafından yapılan itirazlar yerinde görülmemiş olup, bahsi geçen raporun incelenmesinden, davacı öğrencinin başarı durumunun değiştiği, yıl sonu ortalamasının 62 puan olduğu, hesaplanan notlar neticesinde öğrencinin not durumunun mevzuatta düzenlenen asgari not ortalamasının üzerine çıktığı anlaşılmakla, 11. sınıf öğrencisi olan davacının, matematik dersinden başarısız sayılarak, parasız yatılı olarak okula devam hakkını kaybettiğinden bahisle kaydının yenilenmemesine, e-okul nakil işlemlerinin başlatılmasına dair tesis edilen dava konusu işlemde eşitlik ilkesine, ölçme ve değerlendirme kurallarına ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak anılan işlemin iptaline ilişkin istinafa konu ilk derece mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmayarak istinaf istemlerinin belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
… Valiliği:
Davanın süreaşımı nedeniyle reddi gerektiği, davacı öğrenciye verilen notta hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı öğrencinin kendisine sunulan olanaklara rağmen başarısız olduğu ve kurum yönetmeliğinde belirtilen başarı şartını sağlamaması sebebiyle kurum ile ilişiğinin kesildiği belirtilerek işlemin iptaline dair istinaf kararının bozulması istenilmiştir.
... Cemiyeti:
Davacı tarafından, velisi olduğu öğrenciye verilen nota karşı herhangi bir itirazda bulunulmadığından ders notunun kesinleştiği, kesin nitelikli bir işlemin bilirkişi incelemesine tabi tutulmasının mümkün olmadığı, kesinleşen sınav notlarına ilişkin olarak mahkemece inceleme yapılamayacağı, bunun idarenin yargısal denetiminin sınırı olan hukukilik denetimini aşmakta olup hukuka aykırılık teşkil ettiği, diğer taraftan bilirkişi raporunda verilen puanlandırmanın ne şekilde yapıldığının belli olmadığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunun objektif ve denetlenebilir olmaktan uzak olduğu belirtilerek istinaf kararının bireysel işlem yönünden bozulması istenilmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının velisi olduğu ...'un 2018-2019 eğitim öğretim yılında Özel … Lisesi 11. sınıf öğrencisi iken aynı eğitim-öğretim yılı sonunda matematik dersinde (55,50) yıl sonu puanı ile başarısız olduğu ve Milli Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin öğrenci başarısının tespitini düzenleyen 6. maddesinin 2. fıkrasın koşullarının öğrenci yönünden oluştuğu ve aynı maddenin 4. fıkrası uyarınca sınıf tekrarı da olmadığı gerekçesiyle 2018-2019 eğitim öğretim yılı sonu olan 11.06.2019 tarihi itibarıyla öğrencinin 2019-2020 eğitim öğretim yılı için okula devam hakkını kaybettiğine ve öğrencinin E-Okul Nakil İşlemlerini başlatmasına ilişkin işlem tesis edilmiştir.
Bunun üzerine, davacı öğrencinin okul ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem ile işleme dayanak olarak gösterilen Özel ... Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin 6. maddesinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nun "Eğitim-öğretim ve kurumların yönetimi" başlıklı 6. maddesinde; kurumlarda uygulanacak öğretim programı ve haftalık ders çizelgesinin, resmi kurumlarda uygulanan usul ve esaslar çerçevesinde belirleneceği, Bakanlıkça uygun bulunması durumunda farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesinin de uygulanabileceği düzenlenmiştir.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "öğretim programları, ders çizelgeleri ve başarının değerlendirilmesi" başlıklı 46. maddesinde;" Dengi resmî okullarda uygulanan haftalık ders çizelgesi ve öğretim programlarından farklı uygulama yapacak okullar yapacakları farklı uygulamalara kurum yönetmeliklerinde yer vererek Bakanlığın izninden sonra uygularlar.(Ek cümle:RG-5/8/2023-32270) Kurumlar her sekiz yılda bir kurum yönetmeliklerini Bakanlığın onayına sunarlar. (Ek cümleler:RG-16/2/2024-32462) Kurum yönetmeliklerinde başarı notu, devam-devamsızlık ve Bakanlıkça uygun görülmeyen diğer hususlar bulunamaz. Farklı yönetmelik uygulayan kurumların bilgileri MEBBİS Modülüne işlenir. Öğrenci okulda öğrenimine başladığı eğitim öğretim yılında geçerli olan kurum yönetmeliğine göre okuldan mezun olur. Milletlerarası okullar için Bakanlıkça onaylanan ilgili ülke ders programları ve haftalık ders çizelgeleri, Genel Müdürlüğün uygun görmesi durumunda aynı ülkenin yetkili kurumundan (Değişik ibare:RG-16/2/2024-32462) program uygulama izni almış olan yeni açılacak milletlerarası okullar tarafından da kullanılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Milli Eğitim Bakanlığınca 20.05.2015 tarihinde onaylanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin "Öğrenci Başarısının Tespiti" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında; " 9 uncu, 10 uncu ve 11 inci sınıf öğrencilerinin Özel ... Lisesinde bir üst sınıfa devam edebilmeleri için; öğrenimini gördükleri ve notla değerlendirilen tüm derslerin her birinin ikinci dönem puanının en az 50 puan ve iki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 60 puan olması ya da öğrenimini gördükleri ve notla değerlendirilen tüm derslerin her birinin birinci dönem puanına ve iki dönem puanının aritmetik ortalamasına bakılmaksızın ikinci dönem puanının en az 75 puan olması gerekir." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta temyize konu istinaf kararının davanın reddine yönelik kısmına davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmadığı, dolayısıyla bu kısmın kesinleştiği anlaşılmakla, yalnızca temyize konu edilen kısım itibariyle dava dosyasının incelenmesi gerekmektedir.
Hukuk düzenimizde var olan normlar [Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler (genel tebliğler, tebliğler, genelgeler vs.)] belli bir sıralamaya ve hiyerarşiye, yani astlık-üstlük ilişkisine tabi tutularak düzenlenmiştir. Bu hiyerarşi gereği, her norm kendisinden bir üstteki norma uygun olarak düzenlenmek ve bu normlara aykırı hükümler taşımamak; başka bir anlatımla, üst normun kendisine verdiği hukuksal sınırın içinde kalmak zorunda olup, kendisinden üst bir norma aykırı veya bu normu değiştirici ya da üst normda olmayan nitelikte bir hüküm içermesi durumunda hukuka aykırı olacağı tabiidir.
Yukarıda alıntısına yer verilen 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nun 6. maddesinde, Bakanlıkça uygun bulunması durumunda kurumlarca belirlenecek farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesinin uygulanacağı hüküm altına alınmış, benzer düzenlemenin 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 46. maddesinde de tekrar edildiği görülmektedir. Kanun ve Yönetmeliğin ilgili maddelerinden sadece haftalık ders çizelgesi ve öğretim programlarından farklı uygulamanın Kurum Yönetmelikleri'nde yer verilebileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Özel ... Lisesi'ne ait Kurum Yönetmeliği'nin onaylanması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'ne … tarih ve … sayılı yazı ile gönderilmesi üzerine Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı "Kurum Yönetmeliği" konulu yazısı ile cevap verilmiş ve şu ifadeler kullanılmıştır: "yapılan inceleme sonucunda, söz konusu kurum yönetmeliği taslağının 'öğrenci başarısının tespiti' başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasında yer alan başarı kriterlerinin Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurum Yönetmeliği'nin 58. maddesine aykırı olduğu ve öğrenci mağduriyetine sebebiyet verebileceği değerlendirilmektedir. Öğrenci başarısının resmi okullardan farklı not ile değerlendirilmesi yerine başarı kriterlerinin kayıt ve nakillerde uygulanabileceği, kurum yönetmeliği taslaklarında, öğretim programları, haftalık ders çizelgesi, çalışma takvimi, kayıt ve nakil işlemlerine ilişkin hususlara yer verilebileceği ve diğer hususların Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve resmi kurum mevzuatına uygun düzenlenmesi gerektiği mütalaa edilmektedir." Yine Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğü'nün … tarih ve … sayılı yazıda da aynı ifadelerin tekrar edildiği görülmektedir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği birlikte değerlendirildiğinde; sadece farklı öğretim programları ve haftalık ders çizelgesinin Kurum Yönetmeliğinde düzenlenebileceği, öğrenci başarısına yönelik not değerlendirilmesinin ise resmi okullardan farklı olarak düzenlenemeyeceği, dolayısıyla not değerlendirilmelerinde, tüm okullarda birliği sağlamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği'ndeki düzenlemenin uygulanması gerektiği anlaşılmaktadır. Aynı şekilde yukarıda alıntısına yer verilen Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün yazılarında da not değerlendirmesine ilişkin hükümlerin resmi okullardan farklı belirlenmesinin öğrenciler açısından mağduriyet oluşturduğunun ifade edildiği görülmektedir. Kaldı ki 20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "öğretim programları, ders çizelgeleri ve başarının değerlendirilmesi" başlıklı 46. maddesinde de 16/02/2024 tarihinde yapılan değişiklikle kurum yönetmeliklerinde başarı notu, devam-devamsızlığa ilişkin hususların bulunamayacağı açıkça düzenlenmiştir.
Bu durumda, her ne kadar davacı küçüğün okul ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin işleme gerekçe olarak gösterilen ve Milli Eğitim Bakanlığınca 20.05.2015 tarihinde onaylanan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin "Öğrenci Başarısının Tespiti" başlıklı 6. maddesinde resmi okullardan farklı olarak not değerlendirilmesine ilişkin hükümler bulunsa da, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda gerek 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu'nda gerekse de Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nde, sadece öğretim programları ve haftalık ders çizelgesine ilişkin farklı hususların Kurum yönetmeliğinde bulunabileceği ancak not değerlendirilmesine ilişkin hükümlerin düzenleneceğine dair açık bir ifadenin bulunmadığı görüldüğünden, 5580 sayılı Özel Öğretim Kanunu ile Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'ne aykırı şekilde çıkarılan ve bu haliyle hukuka aykırı bulunan Millî Eğitim Bakanlığı Özel Daruşşafaka Lisesi Kurum Yönetmeliği'nin "öğrenci başarısının tespiti" başlıklı 6. maddesine dayanılarak davacı küçüğün okul ile ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bu bakımdan, sonucu itibarıyla hukuka uygun olduğu anlaşılan temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, yukarıda aktarılan gerekçe ile onanması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 14/03/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bu nedenle, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.