T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5454
Karar No : 2024/2422
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi gereğince 65.735,56 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına yönelik Sivas İl Özel İdaresi Encümeni'nin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; olayda, 15.11.2019 tarihli tutanak ile Kızılırmak yatağının Sivas İli, … İlçesi, … Mahallesi kesiminden 515,5 metreküp kum-çakıl malzemesinin alındığı buna ilişkin düzenlenen 15.11.2019 tarihli tutanakla tespit edilmiş ise de, bu eylemin davacı tarafından ne şekilde gerçekleştirildiğinin belli olmadığı, söz konusu tutanağın altında davacı şirketi temsile yetkili herhangi birisinin veya tespit esnasında tespit yerinde bulunan başka birisinin imzasının bulunmadığı, dosya içerisinde tutanakla tespit edilen ve idari para cezası uygulanmasına yönelik eylemin davacı tarafından gerçekleştirildiğine dair başkaca herhangi bir bilgi ve belgenin bulunmadığı varsayımsal değerlendirmelerle şahıslara ceza verilmesinin mümkün olmadığı ve böyle bir yaklaşımın ceza hukuku ve Anayasa'da öngörülen cezaların şahsiliği ilkesi ile de bağdaşmayacağından eylemi gerçekleştirdiği mevcut dosya kapsamına göre sabit olmayan davacı şirkete idari para cezası uygulanmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığını, davalı idarenin yapılan şikayetler üzerine mahallinde denetim yaptığını, çalışanların beyanı ile ruhsatsız alanda kum- çakıl çıkaranın davacı firma çalışanları olduğunu, olay yerinde çalışma yapan araçların davacı adına çalıştığının tespit edildiğini, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğunu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Sivas ili, … Mah. … yatağından izinsiz olarak kum alındığı yönünde ihbarlar nedeniyle davalı idare tarafından 15.11.2019 tarihinde mahallinde denetim yapılmıştır.
Sivas İl Özel İdaresi Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü tarafından 15/11/2019 tarihinde davacı tarafından ırmak yatağından izinsiz olarak 515,5 metreküp kum-çakıl malzeme alındığı yönündeki aynı tarihli tutanağın düzenlenmiştir. Bu nedenle Sivas İl Özel İdaresi İl Encümeni'nin dava konusu … tarih ve … sayılı işlemi ile davacı şirkete 3213 sayılı Kanun'un 12. maddesi gereğince 65.735,56-TL idari para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6592 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.
28 Şubat 2019 tarih ve 30700 Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 54. maddesinde "Ruhsatı olmadan, başkasına ait ruhsat alanı içerisinde, ruhsata konu olmayan maden üretimi veya grubu dışında üretim yapıldığının Genel Müdürlükçe, il özel idaresince veya mülki amirlerin yetkilendirdiği kişiler tarafından tespit edilmesi halinde, durum bir tutanak ile tespit edilir. Bu tutanakta üretimin yapıldığı yer, üretimi yapanın adı ve adresi, maden cinsi ve miktarı gibi bilgiler yer alır. Üretilen madene mülki idare amirliğince el konulur. Bu kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli büyükşehir olan illerde ilgili muhasebe birimi hesabına, diğer illerde il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin beş katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu taşınmazdan ruhsatsız olarak malzeme alındığının idare tarafından yapılan denetimde tespit edildiği, 15/11/2019 tarihli tutanakta ise malzemenin davacı tarafından alındığının belirtilmiştir. Dava dosyasına sunulan fotoğraflarda, …, … plakalı iki (2) adet aracın olay yerinde bulunduğu görülmektedir.
Davalı idareye ait 26/02/2020 tarihli savunma dilekçesinde, davacı firma çalışanlarının ırmak yatağından davacı firma adına kum çıkarıldığını beyan ettiklerini belirtmekle birlikte dosya kapsamında çalışanlara ait ifade tutanağı sunulmadığı görülmüştür.
Mahkemece dava konusu taşınmaz üzerinde maden ruhsatı olmadan üretimin davacı tarafından yapılıp yapılmadığı hususunun ortaya konulabilmesi için, davacı şirket çalışanlarının ifade tutanaklarının bulunup bulunmadığı, mahallinde tetkik sırasında fotoğraflanan araçların kim adanı tescilli olduğu konusunda bilgi/belge istenilmesi, davanın çözümü için gerekli tüm bilgi ve belgeler getirildikten sonra karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen dava konusu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.