T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No: 2021/5459
Karar No: 2023/5294
DAVACI : … Yayınları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı - …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1- Davacı şirkete ait olan "İlkokul Hayat Bilgisi 2" isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline ilişkin … tarihli ve … sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı işlemi ile,
2- Bu işlemin dayanağı 12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 14/10/2015 tarihli ve 29502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değişik 35. maddesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Mevzuat hükümleri uyarınca taslak kitapların ders kitabı olarak kabul edilebilmesi için davalı idareye sunulduğu, kabul edilmesi halinde basılarak okullara dağıtıldığı, davalı idarenin 29/07/2015 tarihli kurul kararıyla belirlenen öğretim programı uyarınca … tarafından yazılan ve kendi yayımevlerine ait olan İlkokul Hayat Bilgisi 2 taslak kitabının 30/11/2016 tarihli kurul kararı ile beş yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edildiği, ardından 19/01/2018 tarihinde yapılan müfredat değişikliği neticesinde, … tarafından eski müfredata göre hazırlanan kitabın uygunluk süresinin Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca kendiliğinden sona erdiği, yazar …'ın taraflarına sunduğu dilekçe ile onay vermesi üzerine ... ile anlaşma yapılarak anılan kitapta müfredata uygun değişiklikler yapılmak suretiyle hazırlanan yeni taslak kitabın 28/05/2018 tarihli kurul kararıyla ders kitabı olarak kabul edildiği ve 2021-2022 eğitim öğretim yılı için kitabın basımı ve okullara dağıtımı yapıldıktan sonra davalı idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemle gelen şikayetler üzerine yapılan incelemede, iki kitap arasında büyük oranda benzerlikler ile birebir aynılıklar olduğu tespit edildiğinden, ilgili Yönetmeliğin 35. maddesi uyarınca ... tarafından yazılan "İlkokul Hayat Bilgisi 2" isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline karar verildiği; müfredat değişikliği neticesinde kitabın eski halinin uygunluk süresinin sona erdiği ve ders kitabı olma niteliğini yitirdiği, kitabın önceki yazarının bu hususta açık rızasının bulunduğu, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ve normlar hiyerarşisine aykırı bir biçimde Kanun'da yer almayan bir hususta Yönetmelik maddesi ile kısıtlayıcı hüküm getirilemeyeceği, uygunluk kararının iptali için Yönetmeliğin 38. maddesinde yer alan intihal ve mahkeme kararı ile sabit olma şartlarının gerçekleşmesi gerektiği, iki kitap arasında büyük farklılıklar olduğu, kaldı ki müfredatın tek olması nedeniyle ders kitaplarında bazı benzerliklerin görülebileceği; Anayasa'da yer alan hukuk devleti, idari işlemlerin belirliliği ve öngörülebilirliği ilkelerine aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemde ve dayanağı Yönetmelik hükmünde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI :
Davacı şirket tarafından yayımlanan ve … tarafından yazılan ders kitabının müfredat değişikliği nedeniyle uygunluk süresinin sona ermesi üzerine, yeni müfredat uyarınca … tarafından anılan kitapta değişiklikler yapılmak suretiyle ders kitabı olarak kabulü için başvuru yapıldığı ve 28/05/2018 tarihli kurul kararıyla kitabın ders kitabı olarak kabul edildiği, ancak gelen şikayetler üzerine oluşturulan komisyon tarafından hazırlanan raporda, iki kitap arasında büyük oranda benzerlikler ile birebir aynılıklar olduğunun tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği; Yönetmeliğin 35. maddesi uyarınca yazar değişikliğine dair kesinleşmiş Mahkeme kararının idareye sunulmadığı, Yönetmeliğin 4. maddesinin (e) bendi uyarınca önceki kitabın ders kitabı niteliğini yitirmediği, sadece uygunluk süresinin sona erdiği, davacı şirketin yalnızca ilgili alan ve sınıf düzeyi için başvurularının beş yıl süreyle kabul edilmeyeceği, idarenin 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca eserin niteliğine, yazarına veya yayınevine yönelik bir kısıtlama ve müdahale yetkisi bulunmayıp yalnızca ders kitabı olarak okullarda okutulmak üzere ihale yoluyla satın alınma kriterlerine uygun olup olmadığını denetlediği; daha önce açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesince Yönetmeliğin 35. maddesinin 2. fıkrası yönünden davanın reddine karar verildiği; ayrıca kamu zararına yol açılmaması, maliyetin düşürülmesi, hizmetin etkili bir biçimde sunulabilmesi ve zaman kaybının önlenmesi amacıyla basımı ve dağıtımı tamamlanan 917.078 adet İlkokul Hayat Bilgisi 2 ders kitabının 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrencilerin hizmetine sunulmasının Bakan oluru ile uygun bulunduğu, Kanun ve Yönetmelik hükümleri uyarınca idareye tanınan takdir yetkisine istinaden tesis edilen işlemde ve dayanağı Yönetmelik hükmünde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Düzenleyici işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; … Yayınları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından, şirketlerine ait olan "İlkokul Hayat Bilgisi 2 (Yazar: …) isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline ilişkin … tarih ve … sayılı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı işlemi ile dayanağı 12/09/2012 tarih ve 28409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 35. maddesinin iptali istemiyle açılmıştır.
12/09/2012 tarih ve 28409 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan dava konusu Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği; 14/10/2021 tarih ve 31628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan aynı adlı Yönetmeliğin 34. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Hukuk devletinin özünü; devletin hukuka bağlılığı, devlet organlarının hukukun içinde kalarak işlem ve eylemler yapabilmesi oluşturmaktadır. Anayasal bir ilke olarak, devletin tüm faaliyetlerinin yargısal denetime açık olması hukuk devletinin vazgeçilmez bir niteliği olup; yargı denetimi, hukuk devleti ilkesinin en önemli unsurlarından biridir. Şu kadar ki, yargısal denetim resen yapılan bir denetim olmayıp, usulüne uygun bir başvuru koşuluna bağlıdır. Bir idari işlemden dolayı iptal davası açılabilmesi için, iptali istenilen idari işlem ile davacının bir menfaat ilişkisinin bulunması yeterli görülmekte olup; gerek doktrin, gerekse içtihatlar, dava açmaya yetecek bir menfaat ilişkisinden söz edilebilmesi için bu ilişkinin meşru, davacıyı etkileyecek bir biçimde kişisel ve güncel olması gerektiğinde birleşmektedirler.
Bu açıklamalar ışığında; dava konusu bireysel işlemin,12/09/2012 tarih ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 35. maddesine dayanılarak tesis edildiği görülmektedir.
Bu itibarla; dava konusu Yönetmeliğe dayalı olarak davacı hakkında tesis edilmiş bireysel işlem bulunması ve bakılan davada anılan bireysel işlemin de dava konusu yapılması karşısında, dava konusu bireysel işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Yönetmelik hükmü yönünden hukuki irdeleme yapmak gerekmektedir.
Öte yandan; 14/10/2021 tarih ve 31628 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan aynı adlı Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 31. maddesinde de aynı yönde hükümler düzenlenmiştir.
1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 52. maddesinde, eğitim araç ve gereçlerinin, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, millî eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsadığı; 53. maddesinde, Millî Eğitim Bakanlığının, kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevli olduğu; 54. maddesinde, Millî Eğitim Bakanlığı'nın, eğitim araç ve gereçlerini, hazırlamak, imal etmek ve satın almak, kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak, özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53. maddede belirtilen görevini yerine getireceği; 55. maddesinin son fıkrasında, ders kitaplarının kabulü, uygunluk süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar, inceleme işlemleri ve alınacak inceleme ücreti miktarı, Millî Eğitim Bakanlığınca incelettirilecek eserler için ödenecek ücret miktarı, ders kitaplarının hazırlanması ve incelenmesinde aranacak kriterler ile ders kitabı üreten yayın evlerinde aranacak kriterler, ders kitabı dışındaki diğer kitap ve eğitim araçlarının kullanımı ve bunlardan hangileri için inceleme ücreti alınacağı ve ödeneceği ile ilgili esas ve usullerin Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 319. maddesinde, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organı olduğu ve evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla, a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak, b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak, c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak, ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapmak, görevlerini yerine getireceği düzenlenmiştir.
12/09/2012 tarih ve 28409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (e) bendinde, ''Ders kitabı: Kurulca, örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarında okutulması uygun bulunan kitap'' olarak tanımlanmış; 20. maddesinde,Kurulca kabul edilen ders kitaplarının yayımlanmasının ne şekilde yapılacağı düzenlenmiş; 21. maddesinde, ''Ders kitaplarının uygunluk süresi, Kurul kararında belirtilen öğretim yılından itibaren beş öğretim yılıdır. Uygunluk süresi sona eren ders kitaplarının süreleri uzatılmaz...' hükmüne; 22. maddesinin 2. fıkrasında, ''Ders kitabının yeniden yazımını gerektiren eğitim ve öğretim programı değişikliklerinde; a) Başvurusu yapılmış, inceleme ve değerlendirme işlemleri sonuçlandırılmamış taslak ders kitapları ilgili hizmet birimi veya yayınevine iade edilir. b) Ders kitaplarının uygunluk süresi sona erer.'' kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 34. maddesinde, ''Taslak ders kitabının hazırlanmasında yararlanılan kaynaklar kaynakçada belirtilir. Başka bir ders kitabından alıntı yapılamaz ve bir ders kitabı diğerine kaynak gösterilemez. Bu hükme aykırı bir durumun tespiti ve bu tespitin Kurulca yerinde bulunması hâlinde taslak ders kitabı, ilgili hizmet birimi veya yayınevine iade edilir. Yayınevi iade edilen taslak ders kitabının ait olduğu alanın ilgili kitap seviyesinde bir yıl süreyle ders kitabı başvurusunda bulunamaz. Alıntılarla ilgili doğabilecek ihtilaflardan ilgili kişi, hizmet birimi veya yayınevi sorumludur.'" hükmüne, "Yazar veya yayınevi değişikliği'' başlığını taşıyan 35. maddesinde; ''(1) Kurul kararına göre ders kitabının üzerinde bulunan yazar ya da yazarların isimleri esasa ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı, yayınevinin adı ise tarafların rızalarına dair noter sözleşmesi olmadan değiştirilemez. Değişiklik istenmesi veya ihtilaf durumunda konu belgeleri ile birlikte Kurula sunulur ve Kurulun vereceği karar doğrultusunda işlem yapılır. (2) Kurulca kabul edilmiş bir ders kitabı veya incelenmek ve değerlendirilmek üzere başvurusu yapılmış bir taslak ders kitabının, aynı adla veya farklı bir adla esasta bir değişiklik olmadan veya standart olarak kabul edilen tanımlar, şekiller ve işlemleri içeren bilgiler haricinde belirli bir bölümünde ya da kısmında değişiklik olmadan aynı yayınevi veya başka bir yayınevi tarafından sunulması hâlinde, söz konusu kitap için daha önce yapılmış başvurular ve varsa onaylar dâhil olmak üzere, iki farklı yayınevi adına başvuru yapılmış ise her iki başvuru da iptal edilir. Beş yıl süre ile yayınevlerinin taslak kitabının alan ve sınıf düzeyi için başvuruları kabul edilmez. Onayı veya başvurusu iptal edilen kitaplar beş yıl süre tamamlanmadan başka bir yayınevi adına, aynı yazar veya başka bir yazar adına inceleme ve değerlendirme için Başkanlığa sunulamaz. Bu fıkra hükümleri kapsamında onayı veya başvurusu iptal edilen kitabın veya taslak kitabın yazarının beş yıl süre ile yazarı veya yazarlarından biri olduğu hiçbir taslak ders kitabı veya eğitim aracı inceleme ve değerlendirmeye alınmaz.'' kuralına, 38. maddesinde ise, ''Ders kitaplarında, ders kitabı olarak kabul edildiğine dair Kurul kararı olmadığı hâlde, bu karar varmış gibi yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunan veya intihal yapan yayınevi hakkında suç duyurusunda bulunulur. Suçu mahkeme kararı ile sabitlenen yayınevinin suç ile ilgili ders kitabına ait Kurul kararı iptal edilir ve diğer taslak ders kitapları ile ilgili başvuruları 3 yıl süreyle kabul edilmez.'' hükmüne yer verilmiştir.
Düzenleyici işlem yönünden;
Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin bütün olarak değerlendirilmesinden; ders kitabını hazırlayan hizmet biriminin veya yayınevinin başvuru sahibi olarak taslak ders kitabını elektronik ortamda, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığına teslim edeceği; taslak ders kitabı ile diğer eğitim araç- gereçlerini incelemek ve değerlendirmek üzere panelist adı verilen, alan eğitimcisi/uzmanı, görsel tasarım uzmanı veya dil uzmanlarından oluşan panellerin belirleneceği, panelistler tarafından hazırlanan raporların panellerde müzakere edilerek, oylama yapılacağı ve oylama sonrası Talim Terbiye Kuruluna sunulmak üzere tüm panelistler ve moderatör tarafından imzalanan panel raporu hazırlanacağı; panel raporunda puanlamaya esas teşkil eden gerekçelerin somut olarak ifade edileceği ve Kurulun panel raporu ile puanlama sonuçlarını karara bağlayacağı, son aşamada Kurulca kabul edilen ders kitaplarının yayımlanacağı anlaşılmıştır.
Bu durumda; davaya konu düzenlemede, Talim Terbiye Kurulunca kabul edilmiş bir ders kitabı veya incelenmek ve değerlendirilmek üzere başvurusu yapılmış taslak ders kitabında esasta değişiklik olmadan yeniden Talim Terbiye Kurulunun incelemesine sunulmasının engellenmesi, ders kitaplarının hazırlanmasında, tekrarların meydana gelmemesi ve intihal yapılmasının önlenmesi amacının bulunduğu anlaşılmış olup; üst hukuk normlarına ve akademik hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Talim ve Terbiye Kurulunun … tarih ve … sayılı işlemi yönünden;
Olayda; davalı idarenin 29/07/2015 tarihli Kurul kararıyla belirlenen öğretim programı uyarınca … tarafından yazılan ve davacı şirekete ait olan İlkokul Hayat Bilgisi 2 taslak kitabının 30/11/2016 tarihli kurul kararı ile beş yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edildiği, ardından 19/01/2018 tarihinde yapılan müfredat değişikliği neticesinde … tarafından eski müfredata göre hazırlanan kitabın uygunluk süresinin Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca kendiliğinden sona erdiği, yazar …'ın davacı şirkete sunduğu dilekçe ile onay vermesi üzerine ... ile anlaşma yapılarak, anılan kitapta müfredata uygun değişiklikler yapılmak suretiyle hazırlanan yeni taslak kitabın 28/05/2018 tarihli kurul kararıyla ders kitabı olarak kabul edildiği ve son olarak 02/07/2021 tarihinde davalı idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemle; gelen şikayetler üzerine inceleme yapıldığı belirtilerek, iki kitap arasında büyük oranda benzerlikler ile birebir aynılıklar olduğunun tespit edildiğinden bahisle, Yönetmeliğin 35. maddesi uyarınca … tarafından yazılan İlkokul Hayat Bilgisi-2 isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline ve davacı şirketin bu alan ve sınıf düzeyi için başvurusunun beş yıl süreyle kabul edilmemesine karar verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta, her ne kadar davalı idare tarafından; davacı şirkete ait 6816 kodlu ''İlkokul Hayat Bilgisi 2 (yazar …)'' isimli ders kitabının, 2018 yılında değişen öğretim programının yansıtılmış bölümleri haricinde, esasında bir değişiklik yapılmadan yazar ismi değiştirilerek 7859 kodlu ''İlkokul Hayat Bilgisi 2 (yazar …)'' ismiyle ders kitabı olarak kabulü için başvuru yapıldığının gelen şikayetler üzerine kurulan komisyon tarafından yapılan inceleme neticesinde tespit edildiği belirtilmekte ise de; savunmada bahse konu kitap hakkında şikayet mevcut olmayıp başka kitaplar hakkındaki şikayet kapsamının genişletilerek inceleme yapıldığının belirtildiği gibi yazar … tarafından davacı şirkete sunulan dilekçe ile, kitapta değişiklik yapılması hususunda rıza beyanında bulunulduğu, anılan kitapta … tarafından müfredata uygun değişiklikler yapılarak hazırlanan taslak kitabın 28/05/2018 tarihli kurul kararıyla ders kitabı olarak kabul edildiği ve kitabın 2021-2022 eğitim öğretim yılında da öğrencilerin hizmetine sunulmasının Bakan Oluru ile uygun bulunduğu; bunun yanı sıra dava konusu işlemin dayanağı komisyon raporunda, Yönetmeliğin 35. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kitabın esasında bir değişiklik yapılmadığının açık, net ve somut verilerle ortaya konulamadığı görüldüğünden, eksik inceleme neticesinde hazırlanan rapor esas alınmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davacı şirket hakkındaki dava konusu bireysel işlemin iptali; Yönetmelik hükmü yönünden ise davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete ait olan "İlkokul Hayat Bilgisi 2 (Yazar: …)" taslak ders kitabının 5 yıl süre ile ders kitabı olarak okutulmasının uygun bulunmasına dair kararın, … tarihli ve … sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı işlemi ile iptaline ve davacı şirketin bu alan ve sınıf düzeyi için başvurusunun beş yıl süreyle kabul edilmemesine karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 52. maddesinde, eğitim araç ve gereçlerinin, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, millî eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsadığı; 53. maddesinde, Millî Eğitim Bakanlığının, kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevli olduğu; 54. maddesinde, Millî Eğitim Bakanlığı'nın, eğitim araç ve gereçlerini, hazırlamak, imal etmek ve satın almak, kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak, özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53. maddede belirtilen görevini yerine getireceği; 55. maddesinin son fıkrasında, ders kitaplarının kabulü, uygunluk süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar, inceleme işlemleri ve alınacak inceleme ücreti miktarı, Millî Eğitim Bakanlığınca incelettirilecek eserler için ödenecek ücret miktarı, ders kitaplarının hazırlanması ve incelenmesinde aranacak kriterler ile ders kitabı üreten yayın evlerinde aranacak kriterler, ders kitabı dışındaki diğer kitap ve eğitim araçlarının kullanımı ve bunlardan hangileri için inceleme ücreti alınacağı ve ödeneceği ile ilgili esas ve usullerin Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 319. maddesinde, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organı olduğu ve evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla, (a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunma, (b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunma, (c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunma, (ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapma görevlerini yerine getireceği düzenlenmiştir.
12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (e) bendinde, ''Ders kitabı: Kurulca, örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarında okutulması uygun bulunan kitap'' olarak tanımlanmış; 20. maddesinde Kurulca kabul edilen ders kitaplarının yayımlanmasının ne şekilde yapılacağı düzenlenmiş; 21. maddesinde, ''Ders kitaplarının uygunluk süresi, Kurul kararında belirtilen öğretim yılından itibaren beş öğretim yılıdır. Uygunluk süresi sona eren ders kitaplarının süreleri uzatılmaz. Ancak alanında ders kitabı bulunmayan veya bir kitap bulunan ders kitaplarının bir yıl süreyle uzatılıp uzatılmamasına, ilgili hizmet biriminin veya başvuru sahiplerinin Başkanlığa başvurusu sonucunda Kurulca karar verilir. Bu durumdaki kitaplar için süre uzatımı, en fazla iki defa yapılabilir. Alanda tek ders kitabı olması hâlinde, rekabet şartları oluşmadığından, ikinci bir kitap onay alıncaya kadar Kurul görüşü ve Bakan onayı ile ilgili hizmet birimince hazırlanan eğitim aracı okutulabilir.'' hükmüne; 22. maddesinin 2. fıkrasında, ''Ders kitabının yeniden yazımını gerektiren eğitim ve öğretim programı değişikliklerinde; a) Başvurusu yapılmış, inceleme ve değerlendirme işlemleri sonuçlandırılmamış taslak ders kitapları ilgili hizmet birimi veya yayınevine iade edilir. b) Ders kitaplarının uygunluk süresi sona erer.'' kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 34. maddesinde ''Taslak ders kitabının hazırlanmasında yararlanılan kaynaklar kaynakçada belirtilir. Başka bir ders kitabından alıntı yapılamaz ve bir ders kitabı diğerine kaynak gösterilemez. Bu hükme aykırı bir durumun tespiti ve bu tespitin Kurulca yerinde bulunması hâlinde taslak ders kitabı, ilgili hizmet birimi veya yayınevine iade edilir. Yayınevi iade edilen taslak ders kitabının ait olduğu alanın ilgili kitap seviyesinde bir yıl süreyle ders kitabı başvurusunda bulunamaz. Alıntılarla ilgili doğabilecek ihtilaflardan ilgili kişi, hizmet birimi veya yayınevi sorumludur.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 35. maddesi yönünden;
12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin ''Yazar veya yayınevi değişikliği'' başlığını taşıyan 14/10/2015 tarihli ve 29502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değişik 35. maddesinde; ''(1) Kurul kararına göre ders kitabının üzerinde bulunan yazar ya da yazarların isimleri esasa ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı, yayınevinin adı ise tarafların rızalarına dair noter sözleşmesi olmadan değiştirilemez. Değişiklik istenmesi veya ihtilaf durumunda konu belgeleri ile birlikte Kurula sunulur ve Kurulun vereceği karar doğrultusunda işlem yapılır. (2) Kurulca kabul edilmiş bir ders kitabı veya incelenmek ve değerlendirilmek üzere başvurusu yapılmış bir taslak ders kitabının, aynı adla veya farklı bir adla esasta bir değişiklik olmadan veya standart olarak kabul edilen tanımlar, şekiller ve işlemleri içeren bilgiler haricinde belirli bir bölümünde ya da kısmında değişiklik olmadan aynı yayınevi veya başka bir yayınevi tarafından sunulması hâlinde, söz konusu kitap için daha önce yapılmış başvurular ve varsa onaylar dâhil olmak üzere, iki farklı yayınevi adına başvuru yapılmış ise her iki başvuru da iptal edilir. Beş yıl süre ile yayınevlerinin taslak kitabının alan ve sınıf düzeyi için başvuruları kabul edilmez. Onayı veya başvurusu iptal edilen kitaplar beş yıl süre tamamlanmadan başka bir yayınevi adına, aynı yazar veya başka bir yazar adına inceleme ve değerlendirme için Başkanlığa sunulamaz. Bu fıkra hükümleri kapsamında onayı veya başvurusu iptal edilen kitabın veya taslak kitabın yazarının beş yıl süre ile yazarı veya yazarlarından biri olduğu hiçbir taslak ders kitabı veya eğitim aracı inceleme ve değerlendirmeye alınmaz.'' kuralına, 38. maddesinde ise, ''Ders kitaplarında, ders kitabı olarak kabul edildiğine dair Kurul kararı olmadığı hâlde, bu karar varmış gibi yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunan veya intihal yapan yayınevi hakkında suç duyurusunda bulunulur. Suçu mahkeme kararı ile sabitlenen yayınevinin suç ile ilgili ders kitabına ait Kurul kararı iptal edilir ve diğer taslak ders kitapları ile ilgili başvuruları 3 yıl süreyle kabul edilmez.'' hükmüne yer verilmiştir.
14/10/2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 34. maddesi ile 12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldığından, dava konusu düzenleyici işlem hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bununla birlikte; dayanağı düzenleyici işlem ile bireysel işleme karşı birlikte dava açılması ve düzenleyici işlemin yürürlükten kaldırılması nedeniyle düzenleyici işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi durumunda, bireysel işlem hakkında hüküm kurulurken, düzenleyici işlem yönünden de işin esasına girilerek hukukilik denetiminin yapılması gerektiği noktasında duraksama bulunmamakta olup iş bu uyuşmazlıkta, bireysel işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilebilmesi için, bu işlemin dayanağı olan dava konusu Yönetmelik hükümlerinin hukukiliğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede; dava tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik bütün olarak değerlendirildiğinde, ders kitabını hazırlayan hizmet biriminin veya yayınevinin başvuru sahibi olarak taslak ders kitabını elektronik ortamda, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı'na teslim edeceği; taslak ders kitabı ile diğer eğitim araç ve gereçlerini incelemek ve değerlendirmek üzere panelist adı verilen, alan eğitimcisi/uzmanı, görsel tasarım uzmanı veya dil uzmanlarından oluşan panellerin belirleneceği, panelistler tarafından hazırlanan raporların panellerde müzakere edilerek oylama yapılacağı ve oylama sonrası Talim Terbiye Kurulu'na sunulmak üzere tüm panelistler ve moderatör tarafından imzalanan panel raporu hazırlanacağı; panel raporunda puanlamaya esas teşkil eden gerekçelerin somut olarak ifade edileceği ve Kurul'un panel raporu ile puanlama sonuçlarını karara bağlayacağı, son aşamada Kurul'ca kabul edilen ders kitaplarının yayımlanacağı anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasında ders kitabının üzerinde bulunan yazar ya da yazarların isimleri esasa ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı, yayınevinin adı ise tarafların rızalarına dair noter sözleşmesi olmadan değiştirilemeyeceği kurala bağlanmış, değişiklik talebi veya ihtilaf durumunda ise konu hakkındaki belgelerin Kurul'a sunulması sonrası Kurul'ca verilecek karar doğrultusunda işlem yapılması öngörülmüş olup 2. fıkra gereği, Talim Terbiye Kurulu'nca kabul edilmiş bir ders kitabı veya incelenmek ve değerlendirilmek üzere başvurusu yapılmış taslak ders kitabının, aynı adla veya farklı bir adla esasta bir değişiklik olmadan veya standart olarak kabul edilen tanımlar, şekiller ve işlemleri içeren bilgiler haricinde belirli bir bölümünde ya da kısmında değişiklik olmadan aynı yayınevi veya başka bir yayınevi tarafından sunulması hâlinde, söz konusu kitap için daha önce yapılmış başvurular ve varsa onaylar dâhil olmak üzere, iki farklı yayınevi adına başvuru yapılmış ise her iki başvurunun da iptal edileceği ve bu kapsamda onayı veya başvurusu iptal edilen kitabın veya taslak kitabın yazarının beş yıl süre ile yazarı veya yazarlarından biri olduğu hiçbir taslak ders kitabı veya eğitim aracının inceleme ve değerlendirmeye alınmayacağı açıktır.
Bu haliyle; dava konusu düzenlemede hukukun genel ilkelerine herhangi bir aykırılık bulunmadığı gibi Talim Terbiye Kurulu'nca kabul edilmiş bir ders kitabı veya incelenmek ve değerlendirilmek üzere başvurusu yapılmış taslak ders kitabında esasta değişiklik olmadan yeniden Talim Terbiye Kurulu'nun incelemesine sunulmasının engellenmesi, ders kitaplarının hazırlanmasında tekrarların meydana gelmemesi ve intihal yapılmasının önlenmesi amacının bulunduğu anlaşıldığından düzenlemenin üst hukuk normlarına ve akademik hizmet gereklerine uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın … tarihli ve … sayılı işlemi yönünden;
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait olan "İlkokul Hayat Bilgisi 2 (Yazar: …)" isimli taslak ders kitabının, 30/11/2016 tarihli Kurul kararı ile beş yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edildikten sonra, 19/01/2018 tarihinde yapılan müfredat değişikliği nedeniyle bu kitabın uygunluk süresinin Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca kendiliğinden sona erdiği; Yazar …'ın davacı şirkete sunduğu dilekçe ile onay vermesi üzerine, şirket ile anlaşma yapan Burçak Kaya tarafından anılan kitapta müfredata uygun değişiklikler yapılmak suretiyle yeni bir taslak ders kitabının hazırlandığı ve … tarihli ve … sayılı Kurul kararıyla "İlkokul Hayat Bilgisi 2 (Yazar: …)" taslak ders kitabının 5 yıl süre ile ders kitabı olarak okutulmasının uygun bulunduğu; bilahare, kitap hakkında gelen şikayetler üzerine uzman öğretmenlerden oluşturulan komisyon marifetiyle yapılan incelemede, söz konusu iki kitap arasında büyük oranda benzerlikler ile birebir aynılıklar olduğunun tespit edilmesi üzerine dava konusu işlemle Yönetmeliğin 35. maddesi uyarınca "İlkokul Hayat Bilgisi 2 (Yazar: …)" isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair Kurul kararının iptaline ve davacı şirketin bu alan ve sınıf düzeyi için başvurusunun beş yıl süreyle kabul edilmemesine karar verildiği görülmektedir.
Bu çerçevede, müfredat uyarınca hazırlanan ders kitaplarında bazı benzerlikler olması mümkün görülmekle birlikte, Burçak Kaya tarafından hazırlanan taslak kitabın yeni bir kitap olmadığı, … tarafından yazılan kitabın müfredata uyarlanmış hâli olduğu, iki kitap arasında büyük oranda benzerlikler ile birebir aynılıklar olduğunun oluşturulan komisyon tarafından da ortaya konulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Yönetmeliğin 35. maddesinin 1. fıkrasındaki, ders kitabının üzerinde bulunan yazar ya da yazarların isimlerinin esasa ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı olmadan değiştirilemeyeceği, değişiklik istenmesi durumunda konunun belgeleri ile birlikte Kurul'a sunulacağı ve Kurul'un vereceği karar doğrultusunda işlem yapılacağı yolundaki düzenleme de gözetildiğinde, davaya konu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 14/10/2015 tarihli ve 29502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değişik 35. maddesi yönünden oybirliği ile KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Davacı şirkete ait olan "İlkokul Hayat Bilgisi 2" isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline ilişkin … tarihli ve … sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı işlemi yönünden oyçokluğu ile DAVANIN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin 6100 sayılı Kanun'un 331. maddesi hükmü gereğince davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde taraflara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,
31/10/2023 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY:
(X)- Dava; 12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 14/10/2015 tarihli ve 29502 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik'le değişik 35. maddesi ile bu madde kapsamında davacı şirkete ait İlkokul Hayat Bilgisi 2 isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline ilişkin … tarihli ve … sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 52. maddesinde, eğitim araç ve gereçlerinin, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, millî eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsadığı; 53. maddesinde, Millî Eğitim Bakanlığının, kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevli olduğu; 54. maddesinde, Millî Eğitim Bakanlığı'nın, eğitim araç ve gereçlerini, hazırlamak, imal etmek ve satın almak, kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak, özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53. maddede belirtilen görevini yerine getireceği; 55. maddesinin son fıkrasında, ders kitaplarının kabulü, uygunluk süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar, inceleme işlemleri ve alınacak inceleme ücreti miktarı, Millî Eğitim Bakanlığınca incelettirilecek eserler için ödenecek ücret miktarı, ders kitaplarının hazırlanması ve incelenmesinde aranacak kriterler ile ders kitabı üreten yayın evlerinde aranacak kriterler, ders kitabı dışındaki diğer kitap ve eğitim araçlarının kullanımı ve bunlardan hangileri için inceleme ücreti alınacağı ve ödeneceği ile ilgili esas ve usullerin Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 319. maddesinde; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organı olduğu ve evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla, a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak, b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak, c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak, ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapmak, görevlerini yerine getireceği düzenlenmiştir.
12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 4. maddesinin (e) bendinde, ''Ders kitabı: Kurulca, örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarında okutulması uygun bulunan kitap'' olarak tanımlanmış; 20. maddesinde,Kurulca kabul edilen ders kitaplarının yayımlanmasının ne şekilde yapılacağı düzenlenmiş; 21. maddesinde, ''Ders kitaplarının uygunluk süresi, Kurul kararında belirtilen öğretim yılından itibaren beş öğretim yılıdır. Uygunluk süresi sona eren ders kitaplarının süreleri uzatılmaz...' hükmüne; 22. maddesinin 2. fıkrasında, ''Ders kitabının yeniden yazımını gerektiren eğitim ve öğretim programı değişikliklerinde; a) Başvurusu yapılmış, inceleme ve değerlendirme işlemleri sonuçlandırılmamış taslak ders kitapları ilgili hizmet birimi veya yayınevine iade edilir. b) Ders kitaplarının uygunluk süresi sona erer.'' kuralına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 34. maddesinde, ''Taslak ders kitabının hazırlanmasında yararlanılan kaynaklar kaynakçada belirtilir. Başka bir ders kitabından alıntı yapılamaz ve bir ders kitabı diğerine kaynak gösterilemez. Bu hükme aykırı bir durumun tespiti ve bu tespitin Kurulca yerinde bulunması hâlinde taslak ders kitabı, ilgili hizmet birimi veya yayınevine iade edilir. Yayınevi iade edilen taslak ders kitabının ait olduğu alanın ilgili kitap seviyesinde bir yıl süreyle ders kitabı başvurusunda bulunamaz. Alıntılarla ilgili doğabilecek ihtilaflardan ilgili kişi, hizmet birimi veya yayınevi sorumludur." hükmüne, "Yazar veya yayınevi değişikliği'' başlığını taşıyan 35. maddesinde; ''(1) Kurul kararına göre ders kitabının üzerinde bulunan yazar ya da yazarların isimleri esasa ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı, yayınevinin adı ise tarafların rızalarına dair noter sözleşmesi olmadan değiştirilemez. Değişiklik istenmesi veya ihtilaf durumunda konu belgeleri ile birlikte Kurula sunulur ve Kurulun vereceği karar doğrultusunda işlem yapılır. (2) Kurulca kabul edilmiş bir ders kitabı veya incelenmek ve değerlendirilmek üzere başvurusu yapılmış bir taslak ders kitabının, aynı adla veya farklı bir adla esasta bir değişiklik olmadan veya standart olarak kabul edilen tanımlar, şekiller ve işlemleri içeren bilgiler haricinde belirli bir bölümünde ya da kısmında değişiklik olmadan aynı yayınevi veya başka bir yayınevi tarafından sunulması hâlinde, söz konusu kitap için daha önce yapılmış başvurular ve varsa onaylar dâhil olmak üzere, iki farklı yayınevi adına başvuru yapılmış ise her iki başvuru da iptal edilir. Beş yıl süre ile yayınevlerinin taslak kitabının alan ve sınıf düzeyi için başvuruları kabul edilmez. Onayı veya başvurusu iptal edilen kitaplar beş yıl süre tamamlanmadan başka bir yayınevi adına, aynı yazar veya başka bir yazar adına inceleme ve değerlendirme için Başkanlığa sunulamaz. Bu fıkra hükümleri kapsamında onayı veya başvurusu iptal edilen kitabın veya taslak kitabın yazarının beş yıl süre ile yazarı veya yazarlarından biri olduğu hiçbir taslak ders kitabı veya eğitim aracı inceleme ve değerlendirmeye alınmaz.'' kuralına, 38. maddesinde ise, ''Ders kitaplarında, ders kitabı olarak kabul edildiğine dair Kurul kararı olmadığı hâlde, bu karar varmış gibi yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunan veya intihal yapan yayınevi hakkında suç duyurusunda bulunulur. Suçu mahkeme kararı ile sabitlenen yayınevinin suç ile ilgili ders kitabına ait Kurul kararı iptal edilir ve diğer taslak ders kitapları ile ilgili başvuruları 3 yıl süreyle kabul edilmez.'' hükmüne yer verilmiştir.
14/10/2021 tarihli ve 31628 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği'nin 34. maddesi ile 12/09/2012 tarihli ve 28409 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldığından, dava konusu düzenleyici işlem hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, dava dosyası bireysel işlem yönünden incelendiğinde; davalı idarenin 29/07/2015 tarihli kurul kararıyla belirlenen öğretim programı uyarınca … tarafından yazılan ve davacı şirkete ait olan "İlkokul Hayat Bilgisi 2" taslak kitabının 30/11/2016 tarihli kurul kararı ile beş yıl süreyle ders kitabı olarak kabul edildiği, 19/01/2018 tarihinde yapılan müfredat değişikliği neticesinde … tarafından eski müfredata göre hazırlanan kitabın uygunluk süresinin Yönetmeliğin 22. maddesi uyarınca kendiliğinden sona erdiği, yazar …'ın davacı şirkete sunduğu dilekçe ile onay vermesi üzerine Burçak Kaya ile anlaşma yapılarak anılan kitapta müfredata uygun değişiklikler yapılmak suretiyle hazırlanan yeni taslak kitabın 28/05/2018 tarihli kurul kararıyla ders kitabı olarak kabul edildiği ve son olarak 02/07/2021 tarihinde davalı idare tarafından tesis edilen dava konusu işlemle iki kitap arasında büyük oranda benzerlikler ile birebir aynılıklar olduğu tespit edildiğinden bahisle Yönetmeliğin 35. maddesi uyarınca … tarafından yazılan "İlkokul Hayat Bilgisi-2" isimli kitabın ders kitabı olarak kabulüne dair kararın iptaline ve davacı şirketin bu alan ve sınıf düzeyi için başvurusunun beş yıl süreyle kabul edilmemesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince kitabın uygunluk kararının iptali için Yönetmeliğin 38. maddesinde yer alan "intihal" ve "mahkeme kararı" ile sabit olma şartlarının gerçekleşmesi gerekmekte iken iş bu uyuşmazlıkta bu şartlar gerçekleşmediği gibi "Yazar veya yayınevi değişikliği" başlıklı 35. maddeye göre işlem tesis edilmekle davacıya isnat edilen eylem ile yaptırım öngören mevzuat hükmündeki fiilin örtüşmesi anlamına gelen "tipiklik" koşulunun da sağlanmadığı, zira müfredat değişikliğine göre Burçak Kaya tarafından hazırlanan taslak kitabın …'ın onayı ve bilgisi dahilinde hazırlandığı açık olup davaya konu … tarihli ve … sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı kararında hukuka uygunluk bulunmadığından kararın iptaline karar verilmesi gerektiği görüşü ile Daire kararının davanın reddine ilişkin kısmına katılmıyorum.