T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5471
Karar No : 2022/3180
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: … Belediye Başkanlığında bilgisayar işletmeni olarak görev yapan davacı tarafından, … Belediyesi ile Belediye ve … Birliği Sendikası arasında 24/12/2015 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016 - 31/12/2017 tarihleri arasında geçerli Sosyal Denge Sözleşmesi'nin 7. maddesinin (l) bendi ile bu sözleşmeyi tadil eden 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (l) bendinin iptali ve bu maddeler nedeniyle uğradığı tüm maddi zararların (19.200,00TL) 01/01/2016 tarihinden itibaren başlamak üzere her ay ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 24/12/2015 tarihinde imzalanan 01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasında geçerli Sosyal Denge Sözleşmesi'nin 7. maddesinin (l) bendi açısından inceleme yapıldığında; emekliliği hak etmesine karşılık çalışmasını sürdüren Sözleşmenin 15. maddesinin A- (a) ve (b) bentlerindeki personel ile, fiilen müdür yardımcısı olarak görev yapan personel yönüyle sosyal denge tazminatı ödenmeye devam ederken diğer personel yönüyle bu ödemelerin yapılmamasının Anayasa'nın benimsediği ayrımcılık yasağı ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil edeceği, diğer taraftan, belediyeler ve bağlı kuruluşlar ile il özel idarelerinin kadrolarında istihdam edilen kamu görevlilerine ödenecek olan sosyal denge tazminatına herhangi bir kısıtlama kriteri öngörmediği açık iken mevzuatta yer verilmeyen kriterler getirilmesi hukuka aykırı olacağından, …-SEN ve … Belediye Başkanlığı arasında 24/12/2015 tarihinde imzalanan ve 01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasında geçerli Sözleşmenin 7. maddesinin (l) bendindeki "15. maddesinin A- (a) ve (b) bentlerindeki personel ile fiilen müdür yardımcısı olarak görev yapan personel haricindeki emekli aylığı almaya hak kazanan personele sosyal yardım verilmemesine ilişkin" getirilen düzenlemede hukuka uygunluk bulunmadığı; 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (l) bendi açısından inceleme yapıldığında; ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, iptali istenen söz konusu Protokolün 3. maddesinin (l) bendinin iptal edildiği, istinaf talebi üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal hükmüne ilişkin istinaf taleplerinin de reddedildiği; dolayısıyla sözkonusu Protokol hükmünün geçerli olmadığı, Mahkemece iptal edildiği anlaşıldığından bu talep açısından incelenecek bir işlem bulunmadığından "incelenmeksizin red" kararı verilmesi gerektiği; öte yandan, Mahkemelerince yapılan araştırmada iptali istenen söz konusu iki sözleşme maddesi nedeniyle davacıya ödenmesi gereken (sosyal denge ödemesi) miktarın 18.232,16 TL olduğu anlaşıldığından, tazminat miktarının bu kısmının kabulüne, arta kalan kısmın ise reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle; 24/12/2015 tarihli (01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasında geçerli) Sosyal Denge Sözleşmesinin 7. maddesinin (l) bendinin iptaline, 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (l) bendi açısından davanın incelenmeksizin reddine, istenilen 19.200,00 TL tazminatın kısmen kabulü ile, 18.232,16 TL'nin, idareye başvuru tarihi olan 30/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte (ödemelerin 2016 ve 2017 yıllarına ait olması nedeniyle) davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan 697,84 TL yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının istinaf başvurusuna konu edilen iptal kabule ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu, davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, dava konusu Sözleşme ve Protokolün yürürlükte olmadığı, düzenlemelerin mevzuata uygun olduğu, davacının tüm alacaklarını alarak Belediyeyi ibra ettiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile dava konusu Sözleşme maddesi yönünden süresinde açılmayan davanın reddi gerektiği düşünülerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
… Belediye Başkanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında memur olarak görev yapan davacı tarafından, ödenmeyen sosyal denge yardımı ve sosyal denge bayram yardımlarının ödenmesi istemiyle davalı idareye yapılan 30/03/2018 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine, davalı idare ile Belediye ve … Sendikası arasında 24/12/2015 tarihinde imzalanan 01/01/2016 - 31/12/2017 tarihleri arasında geçerli Sosyal Denge Sözleşmesinin 7. maddesinin (l) bendi ile bu sözleşmeyi tadil eden 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (l) bendinin iptali ve bu maddeler nedeniyle mahrum kalınan 2016 - 2017 yıllarına ilişkin sosyal denge tazminat tutarının ve sosyal denge sözleşmesine bağlı diğer ek ödemeler tutarının (19.200 TL) 01/01/2016 tarihinden itibaren başlamak üzere her ay ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde; Danıştayda ve idare mahkemelerinde dava açma süresinin, kural olarak yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gün olduğu belirtilmiş, 11. maddesinde; "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır..." kuralına yer verilmiştir.
11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6289 sayılı Kanun'un 33. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen Ek 15. maddede; "Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 28. maddesinde; toplu sözleşmenin, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsadığı, toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı, 32. maddesinde; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 15. maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabileceği, bu sözleşmenin bu Kanun'un uygulanması bakımından toplu sözleşme sayılmayacağı ve bu kapsamda Kamu Görevlileri Hakem Kuruluna başvurulamayacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarede görevli bir kişinin davalı idare ile Belediye ve Özel İdare Çalışanları Birliği Sendikası arasında 24/12/2015 tarihinde imzalanan Sosyal Denge Sözleşmesini değiştiren 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (j) ve (l) bentlerinin iptali ve tazminat talebiyle dava açtığı, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla ek Protokolün 3 (j) ve (l) bentlerinin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği ve anılan karara karşı temyiz isteminde bulunulmaması üzerine kararın kesinleştiği, davacının ise 30/03/2018 tarihli başvurusuyla yargı kararlarından söz ederek sosyal denge ödemelerini talep ettiği anlaşılmıştır.
Davacıya 24/12/2015 tarihli Sözleşmenin 25/12/2015 tarihinde tebliğ edildiği, anılan Sözleşmenin davaya konu 7. maddesinin (l) bendinin, 01/02/2017 tarihli Ek Protokol ile değiştirildiği ve anılan madde nedeniyle davacıya son uygulamanın da 01/02/2017 tarihinde yapıldığı, bu tarihten sonra bu Sözleşme maddesi doğrultusunda bir işlem tesis edilmediği, davacı tarafından gerek Sözleşmenin tebliğ tarihinden gerekse Sözleşme gereği kendisine yapılan son uygulama tarihinden itibaren dava konusu Sözleşme maddesinin iptali talebiyle dava açma süresi içinde dava açılmadığı gibi, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesine göre başvuruda da bulunulmadığı, dolayısıyla iptali istenen Sözleşmenin 7. maddesinin (l) bendi ve bu maddeye dayalı mahrum kalınan parasal hakların ödenmesi talebi açısından açılan iş bu davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı görüldüğünden, İdare Mahkemesi kararının, "dava konusu 24/12/2015 tarihli (01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasında geçerli) Sosyal Denge Sözleşmesinin 7. maddesinin (l) bendinin iptali, istenilen 19.200,00 TL tazminatın kısmen kabulü ile, 18.232,16 TL'nin, idareye başvuru tarihi olan 30/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (ödemelerin 2016 ve 2017 yıllarına ait olması nedeniyle) davalı idareden alınarak davacıya verilmesi" kısmına yönelik davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (l) bendi, ... İdare Mahkemesinin kesinleşmiş olan … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptal edilmiş olduğundan ve düzenleyici işleme ilişkin iptal kararları bu düzenleyici işlemden etkilenen üçüncü kişiler yönünden de sonuç doğurduğundan davacının 01/02/2017-31/12/2017 tarihleri arasında yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi gerektiği açık olup, hükmedilen tazminat miktarının yeniden hesaplanarak karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2 24/12/2015 tarihli (01/01/2016-31/12/2017 tarihleri arasında geçerli) Sosyal Denge Sözleşmesinin 7. maddesinin (l) bendinin iptaline, 01/02/2017 tarihli Protokolün 3. maddesinin (l) bendi açısından davanın incelenmeksizin reddine, istenilen 19.200,00 TL tazminatın kısmen kabulü ile, 18.232,16 TL'nin, idareye başvuru tarihi olan 30/03/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte (ödemelerin 2016 ve 2017 yıllarına ait olması nedeniyle) davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan 697,84 TL yönünden ise davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının aleyhine olan kısımlarına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosya hakkında yeniden bir karar verilmek üzere … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 31/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.