T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5493
Karar No : 2023/1110
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Sitesi Yönetimi adına Yönetici
…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, … Mahallesinde bulunan … ada, … parsel sayılı tamamı Hazineye ait taşınmazın 315 m²'sinin otopark olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 17/08/2012-22/05/2017 tarihleri arası dönem için 220.909,75-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:… , K:… sayılı kararıyla; uyuşmazlık konusu ecrisimil ihbarnamesinin 25.084,61-TL ecrimisile ait kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 195.825,14-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 195.825,14-TL'lik kısmı yönünden iptaline, 25.084,61 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Anılan İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; takdir edilen bedelin hak ve nesafete uygun olduğunun bilirkişi raporuyla ortaya konulduğu, her türlü objektif ölçünün dikkate alındığı, idarenin takdir yetkisini kaldıracak nitelikte yargı kararı verilemeyeceği, işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Davacı tarafından; bilirkişi raporu eksik incelemeyle hatalı olarak düzenlendiğinden hükme esas alınmamasının doğru olduğu, işgali kabul anlamına gelmemekle birlikte İdare Mahkemesince yargı kararıyla kesinleşen bedel dikkate alınarak hesap yapılmasının ve bu doğrultuda karar verilmesinin doğru olduğu, bu nedenle davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, … Mahallesinde bulunan … ada, … parsel sayılı tamamı Hazineye ait taşınmazın 315 m²'sinin otopark olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 17/08/2012-22/05/2017 tarihleri arası dönem için 220.909,75-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "...ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir..." hükmüne; 5. fıkrasında; "Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 ve Geçici 3'üncü maddeleri ile 19/06/2007 günlü, 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2007 tarihinde yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanılarak hazırlanan, 20/08/2011 günlü, 28031 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında; Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği; 5. fıkrasında, emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan yerler için, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değerinin dikkate alınacağı; 10. fıkrasında, ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi hususların göz önünde bulundurulacağı; 11. fıkrasında, ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; imar durumu, yüzölçümü, niteliği, verimi (tarım arazilerinde), alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, konumu, taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütlerin dikkate alınacağı; 12. fıkrasında da; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından, ecrimisil kıymet takdir kararında söz konusu taşınmazın bulunduğu yerdeki Ömürtepe Yokuşu Sokağın emlak vergi değerlerinin %3'ü belirlendikten sonra bu bedel üzerinden ecrimisil birim değeri tespit edilerek kıymet takdirinin yapıldığı; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 12/02/2019 günlü bilirkişi raporunda taşınmazın Ömürtepe Yokuşu Sokak ve Rasathane Caddesine cepheli olduğunun tespit edildiği, anılan yerlerin emlak vergisine esas asgari değerlerinin %3'ü üzerinden hesaplanan m² birim değerlerinin göz önüne alındığı, kiralık olan taşınmazların kiralık ilan bedelleri değerlendirilmek suretiyle ve taşınmazın değerini etkileyen diğer faktörler ve kullanım durumu dikkate alınarak 2018 yılı m² birim değerinin bulunduğu ve önceki yıl m² birim değerlerinin yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle tespit edildiği, sonuç olarak ecrimisile konu alanın dava konusu dönemde 229.646,68-TL ecrimisil getirisi olabileceğinin hesaplandığı; İdare Mahkemesince ise, aynı taşınmazın 01/05/2010-01/11/2010 arası dönemde fuzulen işgali nedeniyle tahakkuk ettirilen ecrimisil bedeline karşı açılan ve … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında görülen davada, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak 28/05/2013 günlü bilirkişi raporunun oluşturulduğu, anılan raporun İstanbul 6. İdare Mahkemesince karara dayanak alındığı, bu nedenle bu davada belirlenen 2010 yılı m² birim değerlerine yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle hesap yapılmasının daha uygun olacağı kanaatine varıldığı ve mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 12/02/2019 günlü bilirkişi raporuna itibar edilmediği, … İdare Mahkemesinde karara bağlanan davada 2010 yılı için belirlenen m² birim değeri esas alınarak ve yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle diğer yılların bedellerinin tespiti sonucu dava konusu dönem için 25.084,61-TL ecrimisil bedelinin hesaplandığı, bu doğrultuda dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen de davanın reddine karar verildiği görülmektedir.
İdare Mahkemesince, 2010 yılındaki bilirkişi raporuna istinaden verilen karar esas almış ise de; 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe girdiği, bu uyuşmazlıktaki ecrimisil döneminde yürürlükte olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasına ilişkin yeni esaslar getiren bu Tebliğe göre karar verilmesi gerektiği açıktır.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın ecrimisil bedeli, işgal dönemindeki mevzuat dikkate alınarak, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenmesi gerektiğinden, bu hususlar gözetilmeksizin verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:… , K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 09/03/2023 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.