T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5514
Karar No : 2023/2759
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av…
KARŞI TARAF (DAVACI) : … Gemi İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … mevkii sınırları içerisinde bulunan, … pafta, … parsel sayılı Hazineye ait taşınmazın ön kısmında bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 3657,00 m²lik alanın tersane alanı olarak kullanılmak suretiyle davacı tarafından işgal edildiğinden bahisle 01/03/2007-03/02/2012 tarihleri arası dönem için 216.433,28-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davalı idare tarafından, davacıyla Maliye Bakanlığı ve Ulaştırma Bakanlığı arasında imzalanan sözleşme ile bu sözleşme uyarınca kabul edilen proje kapsamındaki yapılar haricinde bir kullanımın bulunup bulunmadığı ortaya konulmadan işlem tesis edildiği; öte yandan, idarece sunulan krokide, ,,, sayılı parsel önündeki iskele ve kızak yerlerinin işgal edildiği belirtilmiş ise de, davacı tarafından sunulan onaylı projede bu iskele ve kızak yerlerinin mevcut olduğu; bu durumda, … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii sınırlarında bulunan ve tersane olarak kullanılmak üzere davacı şirkete tahsis edilen … pafta, … parselin ön kısmında yer alan mülkiyeti Hazineye ait alan üzerinde kurulu bulunan iskele ve kızak yerlerinin; onaylı projesi kapsamında yer aldığının açık olduğu; anılan kısmın kullanılması nedeniyle davacının fuzuli şagil olarak kabulüne imkan bulunmadığı, ayrıca söz konusu proje esas alınarak işgal edilen alanın belirlenmesi gerekirken davalı idarece bu hususa da riayet edilmemesi nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Anılan karara karşı davalı idarenin yapmış olduğu temyiz başvurusu üzerine, aynı Mahkemenin … günlü, E:… sayılı kararıyla temyiz isteminin süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş olup; Danıştay Onuncu Dairesinin 12/03/2019 günlü, E:2016/3911, K:2019/2015 sayılı kararıyla, İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve asıl karara yönelik temyiz isteminin tekemmülü sağlanmak üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinden sonra, Mahkeme tarafından bozma kararı doğrultusunda işin esasına yönelik temyiz başvurusu yönünden tekemmül işlemleri tamamlanarak dosya Danıştaya gönderilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; irtifak hakkının ,,, sayılı parsel için tesis edildiği, davacı tarafından kullanılan ve 3792 sayılı parsel önüne isabet eden alanın herhangi bir hukuki dayanağı olmadan kullanıldığı, bu alanın idare ve tasarruf yetkisinin kendilerinde bulunduğu, onaylı projede iskele ve kızak yerlerinin bulunmasının bu alanlardaki kullanım nedeniyle bedel alınmayacağı anlamına gelmediği, önceki dönemlerde istenilen ecrimisillerin tahsil edildiği ve açılan davalarda davacının işgalci olduğunun kabul edildiği, ilerleyen süreçte işgal yüz ölçümünün arttığı, Ulaştırma Bakanlığının kullanma izni sözleşmesi bulunan şirketlere kesin işletme izni vereceği, ecrimisile konu alanın proje alanında kaldığına ilişkin kendilerinde bir bilgi bulunmadığı, bu alanın onaylı olup olmadığı hususunda Ulaştırma Bakanlığından bilgi alınması gerektiği, Mahkeme kararının uygulanması durumunda idarenin işleyişinin bozulacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
… ili, … ilçesi, … Mahallesi, … mevkii sınırları içerisinde bulunan, … pafta, … parsel sayılı Hazineye ait taşınmazın ön kısmında bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 3657,00 m²lik alanın tersane alanı olarak kullanılmak suretiyle davacı tarafından işgal edildiğinden bahisle 01/03/2007-03/02/2012 tarihleri arası dönem için 216.433,28-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinin 1. fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyası ile Dairemizin E:2021/4829 sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; Maliye Bakanlığı ile davacı şirket arasında düzenlenen … günlü, … yevmiye no'lu Noter Taahhütnamesi ile … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Mevkii sınırlarında bulunan, … pafta, … parsel sayılı mülkiyeti Hazineye ait toplam 14.984 m² yüzölçümlü taşınmaz üzerinde 49 yıl süreyle davacı şirkete irtifak hakkı verildiği ve bu hakkın tapu kaydına işlendiği, Maliye Bakanlığı ile davacı şirket arasında imzalanan sözleşmenin 8. maddesinde; projede bulunan havuz, kızak, rıhtım ve iskele dışında ilave bir tesisin yapılması için Ulaştırma Bakanlığının izninin aranacağı, irtifak hakkı kurulan alan sınırları çevresindeki Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde inşaat yapılması, arazi ve doğanın görünüşünün ve doğal yapısının değiştirilmesi halinde bu hakkın iptal edileceğinin belirtildiği; Kartal 12. Noterliğinin ,,, günlü, ,,, yevmiye numarası ile suret tasdiki yapılan (05/11/2007 tarihinde çizim ve tasarımı yapılan) ve davalı idare tarafından kendilerinde bulunmadığı beyan edilmekle birlikte davacı tarafından dava dosyasına sunulan Torgem Tersanesi İnşaat Ruhsatına Esas Genel Yerleşim Planının, Başbakanlık Denizcilik Müsteşarlığı Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü tarafından onaylandığı, davalı idare memurları tarafından 03/02/2012 tarihinde mahallinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen ecrimisil tespit tutanağında; 20/1 pafta, 3792 parselin önüne isabet eden 3657,00 m² yüzölçümlü yerin tersane ve kullanım alanı olarak kullanıldığının tespit edilmesi üzerine 01/03/2007-03/02/2012 tarihleri arası dönem için 27/06/2013 günlü, 304.062,78-TL tutarlı, ,,, sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından anılan ihbarnameye karşı dava açıldığı ve bu davanın ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında görüldüğü, anılan davada verilen … günlü, K:… sayılı kararla davacının fuzuli şagil olduğu kabul edilerek mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporundaki miktar doğrultusunda kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen davanın reddine karar verildiği, anılan karar henüz tebliğ edilmeden davalı idare tarafından 27/06/2013 günlü, 304.062,78-TL tutarlı, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptal edildiği, aynı dönem ve aynı m² alanı üzerinden 216.433,28-TL tutarlı, … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edilmesi üzerine anılan ihbarnamenin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda; ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 30/05/2014 havale tarihli bilirkişi raporunda, ecrimisil istenilmesine neden olarak gösterilen davanın, iskele ve kullanım alanının irtifak hakkı tesis edilen ,,, parselin sınırları dışında deniz tarafında kaldığı, 3.657,00 m²'lik bu alanın, deniz tarafında irtifak hakkı tesis edilmiş olan ,,, parsel önünde; oluşturulan dolgu alanı ve kazıklar üzerindeki iskele sahası olduğu; projede 14, 24 ve 26 numaralar ile gösterilmiş deniz içi kızak ve iskele alanları bulunduğu, projede parsel sınırından sonra 196,00 m boyunda 14 m eninde iskele belirtildiği halde açıklama yapılacak yatırımın donatılar cetvelinde iskele ebatları 215,00 m x 14,00 m olarak belirtildiği, fiili zeminde de iskele 178,00 m x 14,00 m olarak gerçekleştirildiği, projenin parsel dışında denizde 3.657,00 m² alandan daha fazla bir alanda kullanım ve yapılanma önerdiği, bu durumda dava konusu edilen 3.657,00 m² lik alanın da söz konusu proje kapsamında kaldığı ve projeye göre daha küçük gerçekleştirildiği tespitlerine yer verildiği, temyizen incelenmekte olan Mahkeme kararıyla ise mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmadan taraflarca ara kararına verilen cevaplara dayanılarak ,,, parselin ön kısmındaki alan üzerinde kurulu bulunan iskele ve kızak yerlerinin onaylı projesi kapsamında yer aldığının açık olduğu, anılan kısmın kullanılması nedeniyle davacının fuzuli şagil olarak kabulüne imkan bulunmadığı, ayrıca söz konusu proje esas alınarak işgal edilen alanın belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından kullanılan alanın Denizcilik Müsteşarlığı Gemi İnşa ve Tersaneler Genel Müdürlüğü tarafından onaylanan proje kapsamında kalmakla birlikte, irtifak hakkı tesis edilen 3792 sayılı parselin dışında kaldığının bilirkişi raporuyla da ortaya konulduğu, irtifak hakkı sözleşmesinde; projede bulunan havuz, kızak, rıhtım ve iskele dışında ilave bir tesisin yapılması için Ulaştırma Bakanlığının izninin aranacağı belirtilmiş ise de, irtifak hakkı kurulan alan sınırları çevresindeki Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde inşaat yapılması, arazi ve doğanın görünüşünün ve doğal yapısının değiştirilmesi durumunda bu hakkın iptal edileceğinin belirtildiği; davacı şirketin projelerine yönelik olarak Ulaştırma Bakanlığı tarafından verilecek izinlerin, sadece projeye yönelik olduğu, projenin gerçekleştirileceği alanın irtifak hakkının tesis edildiği sınırları aştığında, ilgili idarenin ecrimisil isteyeceğinde ise kuşku bulunmadığı açıktır.
Bu durumda, fuzulen işgal edilen alan nedeniyle istenilen ecrimisil bedelinin hukuka uygunluğu konusunda bir karar verilmesi gerekirken, davacının fuzuli şagil olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.