T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5572
Karar No : 2022/4794
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; Muğla ili, ... ilçesi, …, … Mevkii, … pafta, … parsel sayılı ve mülkiyeti hazineye ait 1.718,13 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının 23/07/2011 – 21/07/2016 tarihleri arasında yat limanı yapılmak suretiyle fuzulen işgalinden dolayı 337.247,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ihbarnameye yapılan düzeltme başvurusunun reddine dair … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dava dosyasındaki bilgi-belgeler ile hükme esas alınan bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden; Muğla İli, ... İlçesi, …, … Mevkii, … pafta, … parsel sayılı ve mülkiyeti hazineye ait 1.718,13 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının, davacı şirket tarafından 23/07/2011 – 21/07/2016 tarihleri arasında yat limanı yapılmak suretiyle üstün bir hakka dayanmaksızın işgal edildiği anlaşıldığından; taşınmazın bulunduğu Marmaris İlçesi'nde emsal teşkil edecek liman bulunmaması, buna karşın Muğla ili bazındaki diğer limanlar ve aynı yere ilişkin olarak daha önce uyuşmazlık konusu edilen ecrimisil tahakkukları gibi unsurlar gözetilerek oluşturulan emsaller, işgale konu yerin konumu, fiziksel özellikleri, altyapı hizmetlerinden yararlanma durumu ve dava konusu taşınmazın, fuzuli şagil tarafından işletilen tesise, kiralama yapılmaksızın kullanımından ticari amaçlı gelir elde etmesi, katma değer yaratması ve tesisle bütünlük arz etmesi dikkate alınarak, her ne kadar bilirkişi raporunda 336.730,36-TL ecrimisil salınmasının uygun olacağı belirtilmişse de, dava konusu işlemde salınan 337.247,00-TL'lik ecrimisil bedeli arasındaki farkın, davalı idare işlemini kusurlandırması düşünülemeyeceğinden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, davanın reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkemece verilen istinafa konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, bilirkişilerce rapora dayanak alınan yargı kararının Danıştay tarafından bozulduğu, Mahkemece bu itirazlarının dikkate alınmadığı, belirlenen m² birim bedelinin fahiş olduğu, fuzuli şagil sayılamayacakları ve ecrimisil isteme yetkisinin de zamanaşımına uğradığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Muğla ili, Marmaris ilçesi, …, … Mevkii, … pafta, … parsel sayılı ve mülkiyeti hazineye ait 1.718,13 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamının 23/07/2011 – 21/07/2016 tarihleri arasında yat limanı yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiği hususunun 21/07/2016 tarihli tutanakla tespit edilmesi neticesinde, 2886 sayılı Yasanın 75. maddesi ve Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesi uyarınca … günlü, … sayılı komisyon kararına istinaden tahakkuk ettirilen 337.247,00-TL ecrimisil ihbarnamesine yapılan itiraz başvurusunun reddine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun, 75. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, ecrimisil idarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır." hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın idarenin bu taşınmazdan işgalden önceki haliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." hükmü yer almaktadır.
20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 336 sıra numaralı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinde, "(11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği, gibi her türlü ölçütler dikkate alınır. (12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur..." düzenlemesine yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde; hakimin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği öngörülmüştür.
Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuz olup; bilirkişi veya bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket tarafından, Muğla ili, ... ilçesi, …, Ilıca mevkiinde bulunan ... pafta, … parsel sayılı ve mülkiyeti hazineye ait 1.718,13 m² yüzölçümlü taşınmazın tamamı üzerinde 23/07/2011 - 21/07/2016 tarihleri arasında yat limanı yapılmak suretiyle fuzulen işgalinden dolayı 337.247,00 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesi yolundaki ihbarnameye ilişkin olarak davalı idarece düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin tesis edilmesi üzerine açılan işbu davada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, daha önce … ... İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu belirlenen ve hükme esas alınan m² birim fiyatı baz alınmak ve yeniden değerleme oranı uygulanarak arttırılmak suretiyle ecrimisil tutarı hesaplandığı, bu tutarın İdare Mahkemesi'nce hükme esas alındığı anlaşılmıştır.
Olayda; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda dayanak olarak yer alan ve emsal amacıyla atıf yapılan önceki dönem ecrimisil tahakkukuna karşı açılan dava sonucunda, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca temyiz edilmekle Danıştay Onuncu Dairesinin 22/05/2017 günlü, E:2016/6246, K:2017/2522 sayılı kararı ile bozulduğu, davacı tarafından yapılan karar düzeltme isteminin, yine aynı Dairenin 16/05/2019 günlü, E:2017/3937, K:2019/4116 sayılı kararıyla, açıklamalı olarak reddedildiği, ... İdare Mahkemesince, anılan bozma kararına uyularak verilen … günlü, E:…, K:… sayılı karar ile, dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddine hükmedildiği, davalı idarenin temyiz istemi üzerine Dairemizin 05/10/2022 günlü, E:2021/14409, K:2022/4798 sayılı kararıyla, mahkeme kararının iptale ilişkin kısmının onandığı görülmüştür.
Bu durumda, dava konusu ecrimisil tutarının hesabında esas alınan önceki dönem ecrimisil tahakukuna karşı açılan davada verilen mahkeme kararının bozulduğu ve bozma kararı üzerine yeniden bir karar verildiği anlaşıldığından, Mahkemece anılan dosyada bozma kararı doğrultusunda verilen karar sonrası belirlenen 2011 yılı m² birim bedeli dikkate alınarak uyuşmazlık konusu ecrimisil dönemi için 2011 yılı m² birim bedeli üzerinden 2012, 2013, 2014, 2015 ve 2016 yılları için yeniden değerleme oranında artış yapılarak ecrimisil miktarının belirlenmesi suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 05/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.