Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/5582 E. , 2022/4195 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5582
Karar No : 2022/4195
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR:
1- (DAVALI) : … Valiliği
2-(DAVACI) : … Holding A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, … Mahallesinde bulunan ve tamamı Hazineye ait 19.648,56 m² yüzölçümlü taşınmazın, 14.974,00 m2 'si üzerinde turistik tesis yapılmak suretiyle 01/09/2016 - 07/08/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 265.401,36 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile davacı tarafından yapılan itiraz üzerine düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirilmek suretiyle dava konusu işlemin 21.656,33 TL’lik kısmının iptaline, 243.745,03’lık kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek tarafların istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşınmaza yüksek masraflar yapıldığı, işgalden önceki durumu dikkate alınarak ecrimisil bedelinin belirlenmesi gerektiği, tespit edilen ecrimisil bedelinin fahiş olduğu ve bilirkişi raporunda hatalı tespitler yer aldığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, hukuki, fiili, teknik ve bilimsel verilerle desteklenmeyen hatta bunlara aykırı olan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Davacı tarafından, davalı idarenin temyizi dilekçesinde yeterli açıklama yer almadığı ve hukuki dayanaktan yoksun olduğu belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Tarafların temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, … Mahallesinde bulunan ve tamamı hazineye ait 19.648,56 m² yüzölçümlü taşınmazın, 14.974,00 m2 'sinin üzerinde turistik tesis yapılmak suretiyle 01/09/2016 - 07/08/2017 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı adına … günlü, … sayılı, 265.401,36 TL bedelli ecrimisil ihbarnamesi düzenlenerek davacıya gönderildiği, davacının bu ecrimisil ihbarnamesine karşı yaptığı itirazın Ecrimisil Tespit ve Takdir Komisyonunca incelenerek reddedilmesi üzerine … günlü, .. sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesi düzenlendiği, bunun üzerine anılan ecrimisil ihbarnamesi ile ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "fuzuli şagil", kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmış, 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava dosyasının incelenmesinden, mahkeme kararına dayanak alınan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporuna göre yapılan hesaplamada, 01/09/2016-07/08/2017 tarihleri arasındaki ecrimisil dönemini kapsayan işgal edilen kısımlar yönünden, 14.943,00 m²'lik işgal alanı için 112.475,55 TL, 4,450,00 m²'lik sezonluk kullanımlı işgal alanı için 17.868,11 TL, 7.533,00 m²'lik alan için 113,401,37 TL ecrimisil hesaplandığı görülmüştür. Bilirkişi raporuna göre toplam 26.926,00 m²'lik alanın işgalli olduğu sonucu çıkmakta olup, işgal alanı ve kullanım biçimiyle ilgili bilirkişi raporunda bir açıklamaya veya tespite yer verilmemiştir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde ve ecrimisil düzeltme ihbarnamesinde taşınmazın davacı tarafından turistik tesis yapılmak suretiyle işgali nedeniyle ecrimisil tahakkuk ettirildiği belirtilmekle birlikte, dosyada taşınmaz tespit tutanağının yer almaması ve dava konusu ihbarnamelerde taşınmazın işgal şeklinin belirtilmemesi (şezlong, restaurant, havuz gibi) nedeniyle davalı idareden bilgi ve belge istenilmesi için yapılan ara karara verilen 14/06/2011 günlü kayıtlı cevap ekinde yer alan 07/08/2017 günlü tespit tutanağına göre toplam 14.974,00 m² yüzölçümlü alanın 01/09/2016 tarihinden itibaren işgalli olduğu, işgal şekli ve alanı olarak, 4.325,00 m²'lik alanın şezlong, şemsiye, gölgelik, kumsal; 8.832,00 m²'lik alanın diğer sabit olmayan yapılar (yürüyüş yolu, yeşil alan, futbol sahası); 1.817,00 m²'lik alanın ise sabit yapılar (sahil restaurant, su kanalı gibi) olduğu tespitlerine yer verildiği anlaşılmıştır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise ecrimisil bedelinin; 20/09/2016-07/07/2017 dönemi için 14.943,00 m², 4.450,00 m² ve 20/09/2016-31/12/2016 dönemi için 7.533,00 m² işgal alanı üzerinden hesaplama yapıldığı görülmektedir.
Öte yandan, dava konusu taşınmazın 14.974,00 m²'lik kısmının fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 01/08/2015-31/08/2016 tarihleri arası dönem için toplam 260.054,57 TL ecrimisil istenilmesine yönelik … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile itiraz üzerine düzenlenen … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali için açılan davada, dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla reddedildiği ve temyiz başvurusunun ise Danıştay İkinci Dairesinin 18/10/2021 günlü, E:2021/179, K:2021/3521 sayılı kararıyla davadan feragat edilmesi nedeniyle ek bir karar verilmesi için dosyanın bölge idare mahkemesine gönderilmesi yolunda karar verildiği; yine dava konusu taşınmazın 14.974,00 m²'sinin, 08/08/2017-24/07/2018 tarihleri arası dönemde, davacı şirket tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 252.541,65 TL ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu ihbarnamenin düzeltilmesi istemiyle yapılan itirazın reddine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemin kısmen iptali, davanın kısmen reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararına yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin 01/10/2020 günlü, E:…., K:… sayılı kararıyla reddedildiği ve temyiz başvurusunun ise Danıştay İkinci Dairesinin 20/12/2021 günlü, E:2021/14031, K:2021/5047 sayılı kararıyla davadan feragat edilmesi nedeniyle ek bir karar verilmesi için dosyanın bölge idare mahkemesine gönderilmesi yolunda karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, taşınmazın dava konusu işgal dönemine ilişkin olarak, taşınmaz tespit tutanağına göre işgal alanı ve kullanım biçimleri ile mahkeme kararına dayanak alınan bilirkişi raporundaki işgal alanları ve kullanım biçimlerinin birbirinden farklı olduğu, bunun yanında bilirkişinin tespit ettiği işgal alanı ile taşınmazın bir önceki ve bir sonraki işgal dönemlerinde yer alan işgal alanının uyuşmadığı, bilirkişi raporunda idarece tespit edilen ve ecrimisil ihbarnamesine konu alanın üzerine çıkmak suretiyle hesaplama yapıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının önceki ve sonraki dönem kullanımlarına ilişkin yargı kararları dikkate alınarak ve taşınmazın işgal alanı ile kullanım biçimleri göz önünde bulundurularak, bu hususlarda gerekirse bilirkişilerden ek rapor alınmak suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden; hatalı tespitlere dayalı bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen de davanın reddi yolunda verilen verilen mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 15/09/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.