T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/565
Karar No:2023/4548
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :… Fonu (Fon)
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idarece, 4.500.241,55.-TL Fon alacağının tahsili amacıyla, … Ltd.'nin kanuni temsilcisi sıfatıyla davacı adına düzenlenen …. tarih ve E…. sayılı ödemeye çağrı mektubunun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …. İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; …A.Ş.'nin Fon'a devri üzerine … Ltd. mudilerinin bankaya yatırmış oldukları mevduatları çekmek üzere … A.Ş. şubelerine başvurmaları sonrasında … A.Ş. Merkez Şube nezdinde … Ltd. adına açılmış olan hesapta yeterli miktarda bakiye bulunmadığından …. mudilerine yeterli miktarda ödeme yapılamadığı, … hesapları tasarruf mevduatı sigortası kapsamında da bulunmadığından mudilerin alacaklarının Fon tarafından karşılanmadığı, bunun üzerine … A.Ş.'nin Fon'a devri sonrasında .. Ltd.'den mevduatlarını alamayan mudiler tarafından alacak davaları açıldığı, söz konusu davaların kabul edilerek mudilere ödeme yapılmasına karar verildiği, Mahkeme kararları doğrultusunda yapılan bu ödemelerin ise dava konusu ödemeye çağrı mektubunun konusunu oluşturduğu;
… A.Ş. hakim ortağının … kurulu başka bir off-shore bankası mevcut iken söz konusu bankanın yeterli mevduat toplayamaması nedeniyle … ismiyle yeni bir off-shore bankası kurmak amacıyla gösterilen yoğun çaba, … Off-Shore Ltd.'in … A.Ş.'nin iştiraki olmadığı hâlde iştirakiymiş gibi gösterilmeye çalışılması suretiyle …. Hükümetine gönderilen yazılar, … Off Shore Ltd.'in adına toplanan mevduatların … A.Ş. Merkez Şubesinde açılan bir hesapta toplanması, mevduatın toplanması sürecinde … A.Ş. şubelerinin ve çalışanlarının seferber edilmesi, çeşitli toplantılar düzenlenerek off-shore mevduatı toplayanlara teşvik verileceği, toplayamayanlar ile yolların ayrılacağı belirtilerek çalışanlara yönelik baskılar uygulanması, off-shore mevduatı yatıranlara verilen hesap cüzdanları ile … A.Ş.'nin hesap cüzdanlarının benzer olması, söz konusu faaliyetlerin dolandırıcılık faaliyeti olduğunu tespit eden ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı, … Off Shore Ltd.'in bir tabela şirketi olduğu yönünde düzenlenen raporlar ve faaliyetlerinin tamamının Türkiye'de ve … A.Ş. şubeleri ve olanakları kullanılarak gerçekleştirildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu faaliyetlerin bir off-shore faaliyeti olmadığı, Türk bankacılık sisteminin denetimi dışına çıkılmak amacıyla planlanmış bir dolandırıcılık faaliyeti olduğu;
Davacının … Off-Shore Ltd.'in, mevduatların toplanması amacıyla faaliyette bulunduğu aktif dönem içerisinde … Off-Shore Ltd'in kanuni temsilcisi olarak görev yaptığı, 14/01/2000 tarihinde ...Off-Shore Ltd. tarafından … Bankası N.V.'ye 210.000 USD havale edilmesi işleminde davacının talimatının bulunduğu, yine … ...Off-Shore Ltd. Şirketi Onay Belgesinde davacının direktörler kurulu üyesi olarak isminin geçtiği hususları dikkate alındığında, dolanlı işlem ve eylemlerde bulunmak amacıyla gerçekleştirilen bu organizasyon kapsamında meydana gelen tüm banka zararlarından davacının sorumlu olduğundan bahisle tesis edilen dava konusu ödemeye çağrı mektubunda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:… Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'nce verilen kararda; 01/07/2017-31/12/2017 tarihleri arasında ...Off-Shore Ltd. Şti. mudileri tarafından açılan davalar sonunda ödendiği öne sürülen 4.271.812,34-TL'nin, hesaplanan gecikme zammıyla birlikte 4.500.241,55-TL olarak davacıdan istenilmesine ait dava konusu ödemeye çağrı mektubunun düzenlendiği, davacının 16/12/1999 tarihinden itibaren ...Off-Shore Ltd.'de kanuni temsilci olduğundan bahisle sorumluluğuna gidildiği, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Bankalar Yeminli Murakıpları Kurulu Başkanlığı tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı raporda, kendisine veya başkasına menfaat temin etmek amacıyla hile ve desiselerle tasarruf sahiplerinin mevduatlarının …'ta kurulmuş olan ...Off-Shore Ltd.'ye aktarılmasının sağlandığı, daha sonra bu mevduatların yurt dışında kurdurulmuş olunan firmalara kredi olarak verilmesini sağlayan kişilerin belirlendiği, off-shore mevduatı toplamak için ...A.Ş.'nin adının kullanıldığı, ...A.Ş. yönetimi tarafından şubelere baskılar yapıldığı, toplantılar ve eğitim çalışmaları düzenlenerek ve prim sistemi getirilerek yoğun şekilde off-shore'a mevduat toplanması yoluna gidildiği, yapılan baskılar sonucu off-shore mevduatının 80 milyon USD'yi aştığı, bu suretle gerçekleştirilen fiillerin Türk Ceza Kanunu'nun 503. ve 504. maddeleri ile 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanunu'na aykırılık oluşturduğu tespit ve değerlendirmesinin yapıldığı, dolayısıyla ...Off-Shore Ltd. ismiyle kurulan off-shore bankası banka kaynaklarını kısa bir süre içerisinde bankanın hakim ortaklarına edindirmek amacıyla kurulduğundan, bu hususlara ilişkin yargı kararları, soruşturma raporları ve diğer tüm bilgi ve belgeler değerlendirilerek davacının sorumluluğunun kapsamının dolanlı işlem ve eylemlere katkısı bakımından ele alınması gerektiği, ancak davacı tarafından, borçlarından sorumlu tutulduğu şirkette hiç görev yapmadığı, bu gruba ait şirketlere iş başvurusu amacıyla verdiği birtakım belgelerin bilgisi dışında kanuni temsilci yapılmak amacıyla kullanıldığı, kendi imzasını taşıdığı söylenen belgelerdeki imzaların sahte olduğu iddia edildiğinden, öncelikle bu iddiaların gerçekliğinin değerlendirilmesi gerektiği;
Dairelerinin E:…. sayılı dosyasındaki … tarihli ara kararı ile, söz konusu belgelerde yer alan imzaların davacıya ait olup olmadığının Adli Tıp Kurumu nezdinde incelenmesine esas ve elverişli olmak üzere, davacının ...Off-Shore Ltd.'in kanuni temsilcisi olarak şirket adına yaptığı tüm işlemlerin ıslak imzalı asılları, bu bağlamda, davacının ıslak imzasının bulunduğuyla sınırlı olmak üzere, söz konusu şirketin ilân edilen ve edilmeyen tüm yönetim kurulu kararları ile genel kurul kararları, yönetim kurulu karar defterleri, imza sirküleri, şirketin ve kanuni temsilcinin sorumluluğuna neden olarak gösterilebilecek talimat, kaşe, kayıt, özellikle "...Off-Shore Ltd. tarafından … Bank (…) N.V.'ye 14/01/2000 tarihinde, 210.000-USD havale yapılması"na ilişkin faks talimatının aslının davalı idareden istenildiği, ara kararına yanıt dilekçesinde, şirketle ilgili … makamları nezdinde …'de kurulmasına ait izin belgeleri dışında hiçbir bilgi ve belge olmadığı, asıl nitelikte bir belge teslim edilmediği, temin edilen birtakım fotokopi belgeler bulunduğu, gerekli görülmesi hâlinde asıl belgelerin … makamlarından istenilmesi gerektiği hususlarının belirtildiği, bunun üzerine 09/03/2018 ve 22/05/2018 tarihli ara kararları ile 09/05/2019, 20/11/2019 ve 14/07/2020 tarihli yazılarla imza tetkiki için gerekli olan belgelerin Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü aracılığıyla … makamlarından istenildiği, ara kararına yanıt verilmediği gibi, belge de temin edilemediği, daha sonra, 24/01/2020 tarihli ara kararla, davalı idare tarafından dosyaya sunulan ve tamamı fotokopi olan belgeler dava konusu işleme esas alındığına göre, gelinen aşama itibarıyla bekleme ve makul yargılama süresinin aşıldığı gözetilip, işlemin dayanağı olarak davalı idarece kabul edilen davacının imzası bulunan fotokopi belgelerden "...Off-Shore Ltd. tarafından … Bank (…) N.V.'ye 14/01/2000 tarihinde 210.000 USD tutarında havale yapılmasına ilişkin faks talimatı" ile davacıdan temin edilen imza aslının karşılaştırılıp, özdeş ve davacının el ürünü olup olmadığının incelenmesi suretiyle hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu düzenlenmesinin Emniyet Genel Müdürlüğü Kriminal Daire Başkanlığı … Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü'nden istenildiği, düzenlenen 12/10/2020 tarihli Uzmanlık Raporu'nda, inceleme konusu belgenin asıl olmayıp fotokopi olduğu, davacıya ait imza hatlarının fotokopiden kaynaklı kısmen görünür olduğu, ancak imza detay unsurlarının tespite ve teşhise elverişli nitelikte net ve belirgin vaziyette bulunmadığı, oysa grafolojik incelemelerin belge asılları üzerinden yapılmasının esas olduğu, çünkü yazı/imza incelemesine esas alınan işleklik, baskı, presyon gibi karakteristik unsurların tespitinin fotokopi belgelerden mümkün olamayacağı, fotokopi belgelerde muhtemel montaj ve ilave gibi tahrifatları belirlemenin mümkün olmayacağı, o nedenle konu ile ilgili bir kanaate varılamadığı şeklinde görüşe yer verildiği;
Yapılan bu değerlendirmeler ile belirtilen maddi ve hukukî durum karşısında, davacının ...Off-Shore Ltd.'in kanuni temsilcisi olduğunun hukuken geçerli somut bilgi ve belgelerle ortaya konulamaması, dosyaya sunulan ve davacının olduğu öne sürülen imzayı taşıyan faks talimatı üzerinden gerekli incelemenin yapılamaması, ayrıca banka kaynaklarının ...Off-Shore Ltd. ve akabinde banka hâkim ortağı ve ilişkili şirketlere aktarılmasında/edindirilmesinde davacının rol oynadığının ve buna ilişkin işlemlere katıldığının, Banka çalışanlarını müşterilerini off-shore hesabı açtırmaları konusunda ikna etmeleri dışında, usulsüz işlemler yapmaya sevk edecek talimat ve telkinde bulunduğunun veya yol gösterdiğinin de açıkça ortaya konulması gerekmesine karşın, davacının kusurunun tespit edildiği belirtilen … tarih ve … sayılı murakıp raporunda davacının adının yer almaması, …. Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:… sayılı dava dosyasında davacının sanık olmaması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, resmi senetteki sahtelik iddiasının görülmekte olan bir davada ön sorun olarak incelenemeyeceği, davacının ...Off-Shore Ltd.'de kanuni temsilci olduğunu gösterir belgelerin sahteliğinin davacı tarafından ispatı hâlinde imza sahteliği iddiasının dinlenebileceği, usuli müktesep hak ilkesine aykırı olarak karar verildiği, davacının 16/12/1999 tarihinde ...Off-Shore Ltd. direktörlüğünden istifa eden Pembe Jale Oktay'ın yerine direktör olarak atandığı, buna ilişkin olarak … Başbakan Yardımcılığı Ekonomi, Turizm, Kültür ve Spor Bakanlığı Resmi Kabz Memurluğu ve Mukayyitlik Dairesi'nin … tarih ve … sayılı, … tarih ve … sayılı yazılarının bulunduğu, davacının … grubu şirketlerinde üst düzey yönetici olarak görev aldığı, denetim otoriteleri tarafından düzenlenen raporların davacının ya da ...Off-Shore Ltd.'in diğer kanuni temsilcilerinin sorumluluklarının tespiti amacıyla düzenlenmediği, kanuni temsilcinin sorumluluğunun objektif sorumluluk olduğu ve bu sorumluluğun ortaya konması için murakıp raporu vs. bir gereksinimin bulunmadığı, Fon'un … Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyasından bağımsız olarak Off-shore ödemelerinden kaynaklı Fon alacağının tahsili amacıyla 5411 ve 6183 sayılı Kanunlardan kaynaklanan yetkilerini kullandığı, Danıştay'ın içtihat değişikliği ile ...Off-shore işlemlerinin dolandırıcılık faaliyeti olduğunu hüküm altına aldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın …. İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi'ne, 07/11/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.