T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/568
Karar No : 2023/1964
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...,
Av. ...
2- (DAVACI) : ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A. Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davalı Belediyenin hissedar olduğu Tepebaşı ilçesi ... Mahallesi ... pafta, ... ada, ... nolu taşınmazın 75,00 m²'lik kısmının işgal edildiğinden bahisle 15/08/2008-15/08/2013 dönemi için 81.571,00 TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile düzeltme talebinin reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu işlemin 28.707,00 TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 52.864,00-TL'ye yönelik kısmı yönünden ise davanın reddine hükmedilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda 2008 ve 2009 yılları için belirlenen ecrimisil birim değerinin idarenin belirlediği birim değerinden fazla olduğu, ecrimisil bedelinin fahiş hesaplandığı, ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; ecrimisil tutarının, dava konusu taşınmazın emlak vergi değeri dikkate alınarak belirlendiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVAPLARI :
Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davalı Belediyenin hissedar olduğu Tepebaşı ilçesi ... Mahallesi ... pafta, ... ada, ... nolu taşınmazın 75,00 m²'lik kısmını işgal ettiğinden bahisle davacı adına 15/08/2008 - 15/08/2013 dönemi için 81.571,00 TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin Eskişehir Tepebaşı Belediyesi Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi ile bu işlemin düzeltilmesi talebinin reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin, işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle, birinci fıkrasında; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların gerçek veya tüzel kişilerce işgali üzerine işgal edenlerden bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilerek ecrimisilin isteneceği öngörülmüş, 9. maddesinde de; tahmin edilen bedelin idarelerce tespit edileceği veya ettirileceği, işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedelin veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatların belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulacağı, bedelin, dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterileceği, gerektiğinde bedelin ihale komisyonlarınca da tahkik ettirileceği hükmüne yer verilmiştir.
19/06/2007 tarih ve 26557 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin, işlem tarihinde yürürlükteki şekliyle, “Tespit” başlıklı 84. maddesinde; “(1) Hazine taşınmazlarından kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilenlerin dışında kalanların fiilî durumları, İdarece hazırlanan program dâhilinde mahallinde tespit edilir. Tespitten önceki sürelere ait işgal ve tasarruflar sebebiyle ecrimisil takip ve tahsilatı yapılarak bu taşınmazlar denetim ve idare altına alınır. (2) Taşınmazın mahallinde düzenlenecek Taşınmaz Tespit Tutanağında (Ek-8); işgalin başlangıç tarihi, taşınmazın işgale veya kullanıma konu olan yüzölçümü, işgalcileri, kullanım amacı, ecrimisil takdirinde yararlanılabilecek bilgiler ile bilinmesinde yarar görülen diğer bilgilere yer verilir.” hükmü; “Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi” başlıklı 85. maddesinde ise; “(1) Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na (Ek-8) dayanılarak ecrimisil İdarece tespit edilir ve Yönetmelikte belirtilen komisyonca karara bağlanır. (2) Ecrimisilin tespit ve takdirinde, İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına, işgalcinin kusurlu olup olmadığına ve taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekline bakılmaksızın İdarenin bu taşınmazdan işgalden önceki hâliyle elde edebileceği muhtemel gelir esas alınır. Ecrimisilin tespitinde; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, gerektiğinde ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. (3) Kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılır. Aksi takdirde işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılır. (4) Hazinenin paydaşı olduğu taşınmazların işgali hâlinde, Hazine payına tekabül eden miktar esas alınarak ecrimisil takip ve tahsilatı yapılır. (5) Bakanlık, uygulamada birliği sağlamak amacıyla, ecrimisilin tespit ve takdirine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davaya konu hisseli taşınmazın, davalı Tepebaşı Belediyesine ait 215,40 m²'sinin 75,00 m²'lik kısmının işgal edildiğinden bahisle 15/08/2008-15/08/2013 tarihleri arasındaki dönem için 81.571,00 TL ecrimisil istenilmesi üzerine açılan davada... İdare Mahkemesince; hükme esas alınan bilirkişi raporunda, emsal taşınmazlar için belirlenen kira bedelleri, taşınmazın davacı şirkete ekonomik yönden sağladığı fayda, civarda yapılan araştırmaların birlikte değerlendirilmesi sonucunda, 2013 yılı arsa m2 birim değerinin yaklaşık 1.750,00 TL olduğu, dava konusu taşınmazın ecrimisil bedelinin ise bu değerin %10'u kadar olabileceği kanaatine varılarak 2008 yılı için 108,66 TL/m², 2009 yılı için 119,52 TL/m², 2010 yılı için 131,48 TL/m², 2011 yılı için 144,62 TL/m², 2012 yılı için 159,09 TL/m², 2013 yılı için 175,00 TL/m² üzerinden hesaplanması sonucunda ecrimisil bedelinin 28.707,00 TL'lik kısmının iptali, 52.864,00-TL'lik kısmı yönünden davanın reddi yolunda karar verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından, 2008 yılı için 68,89 TL/m², 2009 yılı için 73,02 TL/m², 2010 yılı için 250,00 TL/m², 2011 yılı için 259,62 TL/m², 2012 yılı için 286,26 TL/m², 2013 yılı için 308,59 TL/m² olarak tespit edilmiş, ancak yukarıda aktarılan ve İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda 2008 yılı için 108,66 TL/m², 2009 yılı için 119,52 TL/m² birim değeri uygun görülmüştür. Davacının menfaatinin dava konusu işlemle belirlenen hukuki durumundan daha ağır bir biçimde ihlaline yol açacak şekilde aleyhe karar verilmesine olanak bulunmadığı gözönünde bulundurulduğunda; taşınmazın 2008 ve 2009 yılları için birim bedellerinin, idarece belirlenen bedelden daha fazla olacak şekilde tespit edilemeyeceği dikkate alınarak hesaplanması gerektiği açıktır.
Bu durumda, mahkemece, idarenin belirlediği ecrimisil birim bedelinden daha yüksek bir ecrimisil birim bedeli belirlenemeyeceğinden, bilirkişilerce idarenin takdir ettiği metrekare birim bedellerini aşmayacak tutarda gerekirse ek bilirkişi raporu alınarak ecrimisil bedelinin belirlenmesi suretiyle karar verilmesi gerekirken; 2008 ve 2009 yılları yönünden bu birim bedelini aşacak şekilde tespitin yapıldığı bilirkişi raporu hükme esas alınarak verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 11/04/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu ...İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın dayandığı gerekçe, hukuka ve usule uygun bulunduğundan, anılan kararın onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.