T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5764
Karar No : 2023/3422
KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR :
1- (DAVACI) : … San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Dava; İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, ...-... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 2.750,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 1.750,00 m²'lik kısmı üzerinde cafe ve bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 04/03/2015-05/09/2017 dönemi için 221.191,81-TL ecrimisil tahakkukuna dair … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu taşınmazın cafe ve bahçe olarak kullanıldığı sabit olduğundan davacı şirketin fuzuli şagil sayılacağı, ilgili yasa ve yönetmelik hükümleri uyarınca bu kullanım nedeniyle davacıdan ecrimisil istenebileceği, bilirkişilerce yapılan değerlendirmelerin bilimsel olarak makul olduğu göz önüne alınarak, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 96.671,08-TL'ye ilişkin kısmının iptaline, davanın 124.520,73-TL'ye yönelik kısmının ise reddine hükmedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; Mahkeme kararı usul ve hukuka uygun olup kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığından tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; fuzuli şagil sayılamayacaklarından ecrimisil tahakkuk ettirilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN CEVABI : Taraflarca cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Büyükçekmece ilçesi, …-… Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 2.750,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 1.750,00 m²'lik kısmı üzerinde cafe ve bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 04/03/2015-05/09/2017 dönemi için 221.191,81-TL ecrimisil tahakkukuna dair … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece taşınmaz bir bütün olarak değerlendirilmek suretiyle ... tarih ve ... sayılı Ecrimisil Kıymet Takdir Kararıyla, 2015 yılı için 79,38-TL/m², 2016 yılı için 83,57-TL/m² ve 2017 yılı için 87,16-TL/m² bedel üzerinden, 04/03/2015-05/09/2017 tarihleri arasındaki dönem için toplam 221.191,81-TL ecrimisil takdir edildiği anlaşılmıştır.
Ecrimisilin işgal nedeniyle kira bedeli kadar alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın, mevkii, kullanım şekli, altyapı, ulaşım kolaylığı, elde edilen gelir ve taşınmazın kullanıcısına katkısı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının dikkate alınması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen ve hükme esas alınan 06/03/2019 günlü bilirkişi raporunda, taşınmazın 2017 yılına ait ecrimisil m² birim değerinin dava konusu (cafe) kapalı alan için 43,54-TL, (bahçe) açık alan için ise 25,23-TL olarak takdir edildiği, ancak dava konusu taşınmazın 2.550,00 m²'sinin önceki ecrimisil dönemi olan 15/08/2008-17/06/2009 tarihleri arasında fuzulen işgal edildiğinden bahisle 229.930,42-TL ecrimisil tahakkukuna ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin … esas sayılı dosyasında açılan davada; mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 06/11/2018 havale tarihli bilirkişi raporunda, bilirkişi heyetince 2009 yılına ait ecrimisil m² birim değeri 50,00-TL olarak takdir edilmiş, bu rapor doğrultusunda dava konusu işlemin kısmen iptali, kısmen davanın reddi yolunda adı geçen mahkemece verilen … günlü, E:…, K:… sayılı karar, taraflarca temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 13/06/2023 günlü, E:2021/12646, K:2023/3412 sayılı kararıyla onanmıştır.
Bu durumda; İdare Mahkemesince, dava konusu taşınmazın önceki dönem olan ve yargı kararıyla 2009 yılı ecrimisil m² birim değerinin 50,00-TL olarak ortaya konulduğu göz önünde bulundurulmak suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu bölge idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, aleyhe hüküm verme yasağı kapsamında idarenin belirlediği m² birim bedellerinin de aşılamayacağı açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. TARAFLARIN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 13/06/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.