T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/5779
Karar No : 2023/7641
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : Plan yapımı yeterlilik belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarihli, E-… sayılı Çevre Şehircilik Bakanlığının işlemi ile bu işlemin dayanağı 07/01/2006 tarih ve 26046 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 22/01/2019 tarih ve 30663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Görev sürelerinin hesabında fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır." düzenlemesinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı, Yönetmelik ile getirilen düzenlemenin belediyede çalışanları kapsamadığını, kadrolu çalışanlarla işçi statüsünde çalışanlar arasında böyle bir ayrım olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu, daha önce yeterlilik belgesi aldığı için Geçici 1. madde uyarınca kazanılmış hakkı olduğunu ileri sürmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davalı tarafından, davacının Beykoz Belediye Başkanlığında şehir plancısı olarak işçi statüsünde görev yaptığı, kamu sektörü plan yapımı yeterlilik belgesi verilebilmesi için kamu kurumlarında kadrolu olarak çalışması gerektiği, belediyelerin de kamu kurumu olduğu, dolayısıyla dava konusu düzenlemenin belediyeleri de kapsadığı, merkezi kurumlardan farklı olarak belediyenin planlama birimlerinde çalışan kişilerin ancak ilgili belediyenin haiz olduğu planlama alan grubuna kadar yükselebileceklerini belirterek grup yükselme haklarına sınırlama getirilmek amacıyla dava konusu düzenlemenin getirildiği, mekansal planlama işinin belediyenin asli görevlerinden olduğu, bu nedenle bu görevin memurlar eliyle yürütülmesi gerektiğinden kamu sektörü plan yapımı yeterlilik belgesinin ancak kamu çalışanlarına verileceği düzenlemesinin eşitlik ilkesine aykırı olmadığı, davacıya daha önce verilen yeterlilik belgesinin Yönetmeliğin 17.maddesi uyarınca verilen özel yeterlilik belgesi olması sebebiyle Yönetmeliğin Geçici 1.maddesi uyarınca kazanılmış hakkının olmadığı, dolayısıyla dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Bir kamu hizmeti olan planlama faaliyetinin asli ve sürekli görev yapan memur statüsünde çalışan şehir plancıları eliyle yürütülmesi gerekmektedir. Bu durumda, idarelerin planlama birimlerinde veya kamu kurum ve kuruluşlarında Yönetmelikte gösterilen sürelerle çalışan şehir plancılarının bir üst gruba yükselmeleri için "memur" kadrosunda "şehir plancısı" olmasını öngören dava konusu Yönetmelikte ve bu Yönetmelik doğrultusunda davacının grubunun yükseltilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddi yolundaki işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'IN DÜŞÜNCESİ : Dava, plan yapımı yeterlilik belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarihli, E-… sayılı Çevre Şehircilik Bakanlığının işlemi ile bu işlemin dayanağı 07/01/2006 tarih ve 26046 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 22/01/2019 tarih ve 30663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Görev sürelerinin hesabında fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır." düzenlemesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 128. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır." hükmüne, Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır."
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir."
....
D) İşçiler:
A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz." tanımlarına yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 36. maddesinin 1. fıkrasının II-bendinde, "Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 44. maddesine ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 107. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine dayanılarak yürürlüğe konulan Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "İdare: Kanun’da tanımlanan planların hazırlanması, onaylanması ile uygulanmasında görevli ve yetkili olan Bakanlık, Valilik, İl Özel İdaresi, Büyükşehir Belediyesi, Belediye ve diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarını ifade eder. Plânlama Birimi: İdarenin, Kanun’da tanımlanan planların hazırlanmasına, onaylanmasına, uygulanmasına ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yürüten birimini ifade eder." tanımlarına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde, "Planlama işlerini üstlenecek müelliflerde, yükseköğretim kurumlarının Şehir ve Bölge Plânlama Bölümlerinden lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak şartı aranır. Yurt dışında öğrenim görenlerin bu öğrenimlerinin ve aldıkları derecelerin, yurt içinde görülen öğrenim ve alınan derece ile eş değerde olduğunun yetkili makamlarca onaylanmış olması şarttır." düzenlenmesine, Yönetmeliğin 7. maddesinde, "Müelliflerin derecelendirilmesinde, 6 ncı maddede belirtilen öğrenim şartı yanında;
a) Planlama Biriminde belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya ..." düzenlemesine, Yönetmeliğin 8. maddesinde, "Plan yapımı işlerini üstlenecek müelliflerin 5 inci maddede belirtilen gruplardaki işleri yapabilmeleri, bu Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddelerinde yer alan şartları taşımaları yanında aşağıda belirtilen Müellif Gruplarında sayılan niteliklerden en az birine uygun olduklarının Bakanlıkça yapılan değerlendirmede tespit ve kabul edilmesine bağlıdır.
a) A Grubu Müelliflik için;
...
4) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında doçent veya profesör unvanı almış veya planlama birimlerinde iki yıl daire başkanlığı seviyesinde veya daha üst seviyede yönetici olarak görev yapmış veya en az 15 yıl çalışmış olmak,
b) B Grubu Müelliflik için;
...
4) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında doktor unvanı almış olmak ve bu unvanı aldıktan sonra en az dört yıl öğretim üyesi olarak çalışmış olmak veya öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak toplam en az 12 yıl çalışmış olmak veya planlama birimlerinde en az 12 yıl çalışmış olmak,
c) C Grubu Müelliflik için;
...
4) Kamu kurum ve kuruluşlarında en az dokuz yıl çalışmış olmak,
d) D Grubu Müelliflik için;
...
3) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya A, B veya C grubuna giren işleri yapan özel plânlama bürolarında en az altı yıl çalışmış olmak,
e) E Grubu Müelliflik için;
...
3) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan özel planlama bürolarında en az üç yıl çalışmış olmak,
f) F Grubu Müelliflik için; Yükseköğretim kurumlarının Şehir ve Bölge Plânlama Bölümlerinden Şehir Plâncısı veya Şehir ve Bölge Plâncısı unvanı ile lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak,
şartları aranır.
Yukarıdaki fıkrada yer alan “işi bitirmiş olmak” ifadesinden her tür ve ölçekteki plânlar anlaşılır.
Yukarıda belirtilen Müellif Gruplarında sayılan niteliklerden sadece birine tam olarak uygun bulunmak, o grup içinde değerlendirmeye alınmak için yeterlidir. Aynı grup başlığı altındaki niteliklerden birden fazlasına uygun olmak, müellif için ek bir hak sağlamaz." düzenlemesine, Yönetmeliğin 10. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde yer alan kamu kurum ve kuruluşu ile özel plânlama bürolarında çalışmaya esas olacak hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Kamu Kurum ve Kuruluşunda Çalışmış Olmak: Planlama Biriminde veya yükseköğretim kurumlarının planlama ile ilgili bilim dalında öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak çalışmış olmayı ifade eder. Görev sürelerinin hesabında fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır.
Belediyelerin planlama birimlerinde çalışanlar da bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerini tamamlamak kaydıyla, çalıştığı belediyenin dâhil olduğu planlama grubuna kadar yeterlilik belgesi alabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesi 22/01/2019 tarihli, 30663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle yürürlüğe konulmuştur.
Dosyanın incelenmesinden ,davacının Beykoz Belediye Başkanlığında işçi statüsünde şehir plancısı olarak görev yaptığı , Beykoz Belediyesi tarafından yapılan 06/01/2021 tarihli başvuru ile davacıya ait plan yapımı yeterlilik belgesinin yenilenmesinin talep edildiği, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve E-… sayılı işlemi ile davacının işçi statüsünde görev yapması nedeniyle Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 22/01/2019 tarih ve 30663 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca başvurunun reddedildiği davacı tarafından Yönetmelik ile getirilen düzenlemenin belediyede çalışanları kapsamadığı, kadrolu çalışanlarla işçi statüsünde çalışanlar arasında böyle bir ayrım olmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, daha önce yeterlilik belgesi aldığı için Geçici 1. madde uyarınca kazanılmış hakkı olduğu iddialarıyla bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen Anayasa ve kanun hükümleri uyarınca, idarece, genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerekmektedir. Hukukumuzda "genel idare esasları"ndan anlaşılması gerekenin kamu hukuku rejimi olduğu kabul edilmektedir. Devlet Memurları Kanunununda gerek memur ve gerekse diğer kamu görevlilerinin (sözleşmeli ve geçici personel) kimler olduğu düzenlenmiş ve işçilerin bu Kanun'a tabi olmadıkları öngörülmüş, yani işçiler kamu görevlilerinden sayılmamıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçiler, her ne kadar kamu kesiminde çalışıyor olsalar da; idare adına kamu gücü ayrıcalıklarını kullanma yetkileri bulunmamaktadır. Bunlar kamu hukukuna değil özel hukuka tabi olarak istihdam edilirler.
Planlama faaliyetinin kamu gücü ayrıcalıkları kullanılarak ve münhasıran kamu kurum ve kuruluşları tarafından genel idare esaslarına göre yürütülen bir kamu hizmeti olduğu açıktır. Bu nedenle, planlama hizmeti yapmakla yükümlü idarelerin bu hizmetin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri memurlar eliyle yürütmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla idarelerin planlama faaliyeti kapsamında, imar planını hazırlayacak, imzalayacak ve fenni mesuliyetini üstlenecek olan şehir plancılarının, ilgili idare bünyesinde memur kadrosunda istihdam edilmeleri gerekmektedir. Devlet Memurları Kanununun 36. maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan şehir plancılarının, teknik hizmetler sınıfına dahil memurlar olduklarını öngören hüküm de varılan bu sonucu teyit etmektedir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik maddelerine göre planlama hizmeti yürüten idarelerin planlama birimlerinde veya kamu kurum ve kuruluşlarında belli süreler çalışan şehir plancılarının bir üst imar planı yapımı yeterlilik belgesi grubuna yükselebilecekleri öngörülmüştür. Bir kamu hizmeti olan planlama faaliyetinin, asli ve sürekli görev yapan memur statüsünde çalışan şehir plancıları eliyle yürütülmesi gerekmektedir.
Bu durumda, idarelerin planlama birimlerinde veya kamu kurum ve kuruluşlarında Yönetmelikte gösterilen sürelerle çalışan şehir plancılarının bir üst gruba yükselmeleri için "memur" kadrosunda çalışan "şehir plancısı" olması gerektiğini öngören dava konusu Yönetmelikte ve bu Yönetmelik doğrultusunda davacının grubunun yükseltilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddi yolundaki işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Davacı Beykoz Belediye Başkanlığında işçi statüsünde şehir plancısı olarak görev yapmaktadır. Beykoz Belediyesi tarafından yapılan 06/01/2021 tarihli başvuru ile davacı tarafından plan yapımı yeterlilik belgesinin yenilenmesi talep edilmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve E-… sayılı işlemi ile davacının işçi statüsünde görev yapması nedeniyle Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 22/01/2019 tarih ve 30663 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca başvuru reddedilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 128. maddesinin 1. fıkrasında, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür." hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır." hükmüne, Kanunun 4. maddesinin 1. fıkrasında, "Kamu hizmetleri; memurlar, sözleşmeli personel, geçici personel ve işçiler eliyle gördürülür.
A) Memur:
Mevcut kuruluş biçimine bakılmaksızın, Devlet ve diğer kamu tüzel kişiliklerince genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli kamu hizmetlerini ifa ile görevlendirilenler, bu Kanunun uygulanmasında memur sayılır.
Yukarıdaki tanımlananlar dışındaki kurumlarda genel politika tespiti, araştırma, planlama, programlama, yönetim ve denetim gibi işlerde görevli ve yetkili olanlar da memur sayılır."
B) Sözleşmeli personel:
Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir."
....
D) İşçiler:
A), (B) ve (C) fıkralarında belirtilenler dışında kalan ve ilgili mevzuatı gereğince tahsis edilen sürekli işçi kadrolarında belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan sürekli işçiler ile mevsimlik veya kampanya işlerinde ya da orman yangınıyla mücadele hizmetlerinde ilgili mevzuatına göre geçici iş pozisyonlarında altı aydan az olmak üzere belirli süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılan geçici işçilerdir. Bunlar hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz." tanımlarına yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 36. maddesinin 1. fıkrasının II-bendinde, "Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 44. maddesine ve 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 107. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendine dayanılarak yürürlüğe konulan Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "İdare: Kanun’da tanımlanan planların hazırlanması, onaylanması ile uygulanmasında görevli ve yetkili olan Bakanlık, Valilik, İl Özel İdaresi, Büyükşehir Belediyesi, Belediye ve diğer ilgili kamu kurum ve kuruluşlarını ifade eder. Plânlama Birimi: İdarenin, Kanun’da tanımlanan planların hazırlanmasına, onaylanmasına, uygulanmasına ve denetlenmesine ilişkin iş ve işlemleri yürüten birimini ifade eder." tanımlarına yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin 6. maddesinde, "Planlama işlerini üstlenecek müelliflerde, yükseköğretim kurumlarının Şehir ve Bölge Plânlama Bölümlerinden lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak şartı aranır. Yurt dışında öğrenim görenlerin bu öğrenimlerinin ve aldıkları derecelerin, yurt içinde görülen öğrenim ve alınan derece ile eş değerde olduğunun yetkili makamlarca onaylanmış olması şarttır." düzenlenmesine, Yönetmeliğin 7. maddesinde, "Müelliflerin derecelendirilmesinde, 6 ncı maddede belirtilen öğrenim şartı yanında;
a) Planlama Biriminde belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya ..." düzenlemesine, Yönetmeliğin 8. maddesinde, "Plan yapımı işlerini üstlenecek müelliflerin 5 inci maddede belirtilen gruplardaki işleri yapabilmeleri, bu Yönetmeliğin 6 ncı ve 7 nci maddelerinde yer alan şartları taşımaları yanında aşağıda belirtilen Müellif Gruplarında sayılan niteliklerden en az birine uygun olduklarının Bakanlıkça yapılan değerlendirmede tespit ve kabul edilmesine bağlıdır.
a) A Grubu Müelliflik için;
...
4) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında doçent veya profesör unvanı almış veya planlama birimlerinde iki yıl daire başkanlığı seviyesinde veya daha üst seviyede yönetici olarak görev yapmış veya en az 15 yıl çalışmış olmak,
b) B Grubu Müelliflik için;
...
4) Yükseköğretim kurumlarının plânlama ile ilgili bilim dalında doktor unvanı almış olmak ve bu unvanı aldıktan sonra en az dört yıl öğretim üyesi olarak çalışmış olmak veya öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak toplam en az 12 yıl çalışmış olmak veya planlama birimlerinde en az 12 yıl çalışmış olmak,
c) C Grubu Müelliflik için;
...
4) Kamu kurum ve kuruluşlarında en az dokuz yıl çalışmış olmak,
d) D Grubu Müelliflik için;
...
3) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya A, B veya C grubuna giren işleri yapan özel plânlama bürolarında en az altı yıl çalışmış olmak,
e) E Grubu Müelliflik için;
...
3) Kamu kurum ve kuruluşlarında veya A, B, C veya D gruplarına giren işleri yapan özel planlama bürolarında en az üç yıl çalışmış olmak,
f) F Grubu Müelliflik için; Yükseköğretim kurumlarının Şehir ve Bölge Plânlama Bölümlerinden Şehir Plâncısı veya Şehir ve Bölge Plâncısı unvanı ile lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak,
şartları aranır.
Yukarıdaki fıkrada yer alan “işi bitirmiş olmak” ifadesinden her tür ve ölçekteki plânlar anlaşılır.
Yukarıda belirtilen Müellif Gruplarında sayılan niteliklerden sadece birine tam olarak uygun bulunmak, o grup içinde değerlendirmeye alınmak için yeterlidir. Aynı grup başlığı altındaki niteliklerden birden fazlasına uygun olmak, müellif için ek bir hak sağlamaz." düzenlemesine, Yönetmeliğin 10. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde yer alan kamu kurum ve kuruluşu ile özel plânlama bürolarında çalışmaya esas olacak hususlar aşağıda belirtilmiştir.
a) Kamu Kurum ve Kuruluşunda Çalışmış Olmak: Planlama Biriminde veya yükseköğretim kurumlarının planlama ile ilgili bilim dalında öğretim üyesi, öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi olarak çalışmış olmayı ifade eder. Görev sürelerinin hesabında fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır.
Belediyelerin planlama birimlerinde çalışanlar da bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerini tamamlamak kaydıyla, çalıştığı belediyenin dâhil olduğu planlama grubuna kadar yeterlilik belgesi alabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yönetmeliğin 10. maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesi 22/01/2019 tarihli, 30663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan değişiklikle yürürlüğe konulmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen Anayasa ve kanun hükümleri uyarınca, idarece, genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütülmesi gerekmektedir. Hukukumuzda "genel idare esasları"ndan anlaşılması gerekenin kamu hukuku rejimi olduğu kabul edilmektedir. Devlet Memurları Kanunununda gerek memur ve gerekse diğer kamu görevlilerinin (sözleşmeli ve geçici personel) kimler olduğu düzenlenmiş ve işçilerin bu Kanun'a tabi olmadıkları öngörülmüş, yani işçiler kamu görevlilerinden sayılmamıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan işçiler, her ne kadar kamu kesiminde çalışıyor olsalar da; idare adına kamu gücü ayrıcalıklarını kullanma yetkileri bulunmamaktadır. Bunlar kamu hukukuna değil özel hukuka tabi olarak istihdam edilirler.
Planlama faaliyetinin kamu gücü ayrıcalıkları kullanılarak ve münhasıran kamu kurum ve kuruluşları tarafından genel idare esaslarına göre yürütülen bir kamu hizmeti olduğu açıktır. Bu nedenle, planlama hizmeti yapmakla yükümlü idarelerin bu hizmetin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri memurlar eliyle yürütmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla idarelerin planlama faaliyeti kapsamında, imar planını hazırlayacak, imzalayacak ve fenni mesuliyetini üstlenecek olan şehir plancılarının, ilgili idare bünyesinde memur kadrosunda istihdam edilmeleri gerekmektedir. Devlet Memurları Kanununun 36. maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan şehir plancılarının, teknik hizmetler sınıfına dahil memurlar olduklarını öngören hüküm de varılan bu sonucu teyit etmektedir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik maddelerine göre planlama hizmeti yürüten idarelerin planlama birimlerinde veya kamu kurum ve kuruluşlarında belli süreler çalışan şehir plancılarının bir üst imar planı yapımı yeterlilik belgesi grubuna yükselebilecekleri öngörülmüştür. Bir kamu hizmeti olan planlama faaliyetinin, asli ve sürekli görev yapan memur statüsünde çalışan şehir plancıları eliyle yürütülmesi gerekmektedir.
Bu durumda, idarelerin planlama birimlerinde veya kamu kurum ve kuruluşlarında Yönetmelikte gösterilen sürelerle çalışan şehir plancılarının bir üst gruba yükselmeleri için "memur" kadrosunda çalışan "şehir plancısı" olması gerektiğini öngeören dava konusu Yönetmelikte ve bu Yönetmelik doğrultusunda davacının grubunun yükseltilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun reddi yolundaki işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacının, dava konusu Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Belediyelerin plânlama birimlerinde çalışanlar da bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerini tamamlamak kaydıyla, çalıştığı belediyenin dâhil olduğu plânlama grubuna kadar yeterlilik belgesi alabilir." düzenlemesinin, dava konusu düzenlemeden sonra getirilerek, belediyelerin planlama birimlerinde çalışanların bu kuraldan muaf tutulduğu iddiasına ilişkin olarak; belediyelerin de kamu kurumu olduğu ve bu düzenlemede belediyelerin planlama birimlerinde çalışanların yine bu Yönetmelikte belirtilen çalışma sürelerini tamamlaması gerektiğinin vurgulandığı, bu kişilerin ancak çalıştıkları belediyenin planlama grubuna kadar yeterlilik belgesi alabileceklerinin belirtilmesi karşısında, bu düzenlemenin belediyelerde çalışanların grup yükselme haklarına sınırlama getirilmek amacıyla getirildiği anlaşıldığından, davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutar ile davacı tarafından fazla yattırılan harcın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 19/10/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X)KARŞI OY :
Dava, Beykoz Belediye Başkanlığında şehir plancısı olarak çalışan davacının İmar Planı Yapımı Yeterlilik Belgesi grubunun yükseltilmesi istemiyle Beykoz Belediye Başkanlığı tarafından 06/01/2021 tarihinde yapılan başvurunun reddi yolundaki Çevre ve Şehircilik Bakanlığı işleminin, bu işlemin dayanağı olan Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 22/01/2019 tarih ve 30663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Görev sürelerinin hesabında fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır" düzenlemesinin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 44. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde, "Halihazır harita alımı ve imar planlarının yapımını yükümlenecek müellif ve müellif kuruluşların ehliyet durumlarının yeniden düzenlenmesine ait esaslar bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan ve karar içeriğinde yer verilen Yönetmelik maddelerinin değerlendirilmesinden, planlama işlerini üstlenecek müelliflerden, yükseköğretim kurumlarının şehir ve bölge plânlama bölümlerinden lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak şartının yanında planlama biriminde belirlenen sürelerde fiilen çalışmış veya belirli şartları taşıyan ve işleri yürüten özel planlama bürolarında fiilen çalışmış olmalarının göz önünde bulundurulacağı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, yükseköğretim kurumlarının şehir ve bölge plânlama bölümlerinden şehir plâncısı veya şehir ve bölge plâncısı unvanı ile lisans eğitimini tamamlayarak mezun olmak F Grubu müelliflik için tek şart olarak sayılmış, A,B,C,D ve E grubu müelliflerin şartları belirlenirken de kamu kurum ve kuruluşlarında veya belirli nitelikteki özel plânlama bürolarında belirli süre çalışmış olmak koşulu aranmıştır.
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan kanuni düzenlemede planlama işini yürütecek plan müelliflerinin niteliklerinin belirlenmesinde memur ya da işçi ayrımı yapılmadığı, şehir plancısı olarak çalışacak kişiler için kadro şartı getirilmediği dikkate alındığında, kamu kurumlarında aynı birimde aynı işi yapan şehir plancıları arasında ayrım yapılarak çalışma sürelerinin belirlenmesinde fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet sürelerinin esas alınacağına dair getirilen dava konusu düzenlemede dayanağı Kanun'a ve eşitlik ilkesine uyarlık bulunmamaktadır.
Dava konusu işleme gelince: şehir plancısı sıfatıyla planlama biriminde fiilen çalışan davacının başvurusunun Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre müellif gruplarında sayılan niteliklere sahip olup olmadığı değerlendirilmek suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, planlama biriminde işçi kadrosunda çalışması nedeniyle fiili çalışmasının değerlendirilemeyeceğinden bahisle reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, … tarihli, E-… sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın işlemi ile bu işlemin dayanağı 07/01/2006 tarih ve 26046 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Plan Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmeliğin 22/01/2019 tarih ve 30663 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değişik 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan "Görev sürelerinin hesabında fiilen memur veya sözleşmeli statüde kamuda geçen ve kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır" düzenlemesinin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.