Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/5839 E. , 2024/2910 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/5839
Karar No : 2024/2910
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF :... mirasçıları;
1- ...
2- ...
3- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılması ile ilgili olarak uzlaşma komisyonuna davet edilmesine ilişkin Osmangazi Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararının ve dayanağı olan 1/1000 ölçekli Çekirge Sıcaksu Koruma Alanları ile Kentsel Sit ve Doğal Sit Alanları Koruma Geliştirme-Uygulama İmar Planı değişikliğinin kabulüne ilişkin Osmangazi Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile yerinde yapılan keşif incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; ''belediye hizmet alanı'' tanımı altında hangi işlevin geliştirileceği hususunda belirsizlik içeren ve plan hiyerarşisi yönünden 1/5000 ölçekli nazım imar planına ve kamu yararı ile şehircilik, planlama esaslarına uygun olmayan dava konusu uygulama imar planı değişikliğinde hukuka uygunluk bulunmadığı; dava konusu ... tarih ve ... sayılı Osmangazi Belediye Encümen kararının ise, imar programına alınan taşınmazın kamulaştırılması amacıyla davacının uzlaşma komisyonuna davet edilmesine ilişkin hazırlık işlemi niteliğinde olduğu, davacı bakımından tek başına hukuki bir sonuç doğurmadığı, dolayısıyla idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı gerekçesiyle, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Osmangazi Belediye Encümen kararı yönünden davanın incelenmeksizin reddine, uygulama imar planı değişikliğinin davacının taşınmazına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davalı dare tarafından yapılan istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 04/09/2021 tarihinde vefat eden davacı... yerine mirasçıları..., ... ve ...davacı olarak alınarak işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının mülkiyetinde olan Bursa ili, Osmangazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli Çekirge Sıcaksu Koruma Alanları ile Kentsel Sit ve Doğal Sit Alanları Koruma Geliştirme - Uygulama İmar Planı değişikliği Bursa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun 10/12/2016 tarihli, 6506 sayılı kararıyla "Yapılaşma şartları Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca uygun bulunacak avan proje ile belirlenecektir.'' lejantı eklenmek suretiyle düzeltilerek uygun bulunmuş, Osmangazi Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilmiş, Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanmıştır.
21/06/2017 - 20/07/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan dava konusu imar planı değişikliğiyle; davacının parseli "belediye hizmet alanı ve otopark alanı" olarak belirlenmiş olup 5 yıllık kamulaştırma programına alınmasına karar verilmiştir.
Osmangazi Belediye Encümeninin 09/08/2018 tarihli kararıyla; dava konusu imar planında 2016-2020 yılları arasındaki 5 yıllık imar programına alındıklarından bahisle davacının taşınmazı da dahil olmak üzere belediye hizmet alanı, kısmen imar yolu, kısmen de konut alanında kalan toplam 6 adet taşınmazın kıymet takdiri yapılarak taşınmaz maliklerinin uzlaşma komisyonuna davet edilmesine karar verilmiş; Osmangazi Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısıyla da anılan belediye encümen kararı gereğince belirlenen gün ve saatte teşekkül edecek uzlaşma komisyonuna katılması hususu bildirilmiştir.
Söz konusu yazının davacıya 12/09/2018 tarihinde tebliği üzerine 08/11/2018 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun işlem tarihinden yürürlükte olan "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda metnine yer verilen maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde yahut düzenleyici işlem niteliğindeki imar planının, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı gibi birel işlemler ile tatbik edilmesi halinde imar planına karşı, uygulama işleminin tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde uygulama işlemi ile birlikte ya da tek başına dava açılması gerektiği açıktır.
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından dava konusu imar planı değişikliğine karşı süresi içerisinde dava açılmadığı, 12/09/2018 tarihinde kendisine tebliğ edilen Osmangazi Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı yazısıyla Osmangazi Belediye Encümeninin 09/08/2018 tarihli kararı gereğince uzlaşma komisyonuna daveti üzerine, anılan belediye encümen kararının ve dayanağı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince söz konusu karar yönünden "hazırlık işlemi niteliğinde olduğu, davacı bakımından tek başına hukuki bir sonuç doğurmadığı, dolayısıyla idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı" gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verildiği ve bu kararın davacı tarafından istinaf başvurusuna ve temyize konu edilmeyerek kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Osmangazi Belediye Encümeninin 09/08/2018 tarihli kararının uygulama işlemi niteliğini taşımaması ve dava konusu imar planı değişikliğine karşı askıda ilan edilmesinden itibaren dava açma süresi içerisinde davanın açılmamış olması karşısında davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, uyuşmazlığın esasına girilerek dava konusu uygulama imar planı değişikliğinin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan; davacının, uyuşmazlığa konu taşınmazın kamulaştırılması veyahut başka bir uygulama işlemi tesis edilmesi üzerine mevzuatta öngörülen süre içerisinde dayanağı imar planlarına karşı dava açabileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/05/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.