T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/5991
Karar No : 2023/2699
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av…
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…., K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem:
Davacı tarafından, … ili, … ilçesinde er olerek askerlik hizmetini ifa etmekte iken, 02/11/2014 tarihinde yanında rütbeli asker olmaksızın, yağmurda ıslanmış olan silahın her an kullanıma hazır hale gelmesi maksadıyla bakım amaçlı söküp takma işlemi yaptığı esnasında fırlayan yay parçasının sağ gözüne isabet etmesi neticesinde sağ gözünü kaybetmesinde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek 10.000,00 TL (miktar artırım dilekçesiyle 481.294,82 TL) maddi, 200.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla, dava konusu olayın davacının tek başına silah bakımı yaparken meydana geldiği, bu bağlamda olayın davalı idare yönünden gerekli denetim ve gözetim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklı olarak yaşandığı, davalı idarenin hizmet kusuru bulunmakla birlikte davacının da müterafik kusuru bulunduğu dikkate alınarak, davacının uğramış olduğu zararın tazmini gerektiği gerekçesiyle davacının maddi zararının belirlenmesine yönelik dosya üzerinden yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 09/05/2020 tarihli bilirkişi raporunda davacının karşılanmamış maddi zararının bulunmadığının belirlendiği, davacının Sosyal Güvenlik Kurumu Vazife Malullüğü Tespit Kurulunca 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu kapsamında vazife malulü kabul edildiği, davacıya; 01/07/2015 tarihinden itibaren, 2.034,10 TL + 81,36 TL (01/01/2019 tarihi itibarıyla 3.422,50 TL + 136,90 TL) olmak üzere vazife malüllüğü aylığı bağlandığı, ayrıca 5434 sayılı Kanunun ek 79. maddesi uyarınca 9.490,34 TL ek ödeme (tütün ikramiyesi) ödendiği, bununla birlikte 2330 sayılı Kanun uyarınca Milli Savunma Bakanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu kararı ile 43.423,50 TL nakdi tazminat ödenmesine karar verildiği, dosyaya sunulan bilirkişi raporu ile dosya kapsamında yer alan belgelerden davacıya yapılan ödemeler ve bağlanan aylıklar dikkate alındığında davacının aktif ve pasif dönemde maddi zararının bulunmadığı sonucuna varıldığından, maddi tazminat talebinin reddi ile dava konusu olayda davacının müterafik kusurunun bulunması, olay neticesinde %32,3 daimi maluliyetinin oluşması, olayın askerlik hizmetinin ifası esnasında gerçekleşmesi ve davalı idarenin hizmet kusurunun bulunması bir bütün halinde değerlendirildiğinde takdiren davacı için 50.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, bağlanan vazife malullüğü aylığının rücuya tabi olmayıp yarar olarak kabul edilemeyeceği, genç yaşta bir gözünü kaybetmesi nedeniyle ortaya çıkan maddi zararının karşılanması gerektiği, yaşanan olay karşısında hükmedilen manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı iler sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, idarelerinin kusurunun bulunmadığı, davanın reddi gerektiği, harçtan muaf oldukları ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesince istinaf istemlerinin reddine dair verilen kararına konu İdare Mahkemesi kararının, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmıyla maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının onanması, davacının manevi tazminat isteminin kısmen reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
A- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacının Maddi Tazminat İsteminin Reddine Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Davacı Tarafından Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davacının maddi tazminat isteminin reddine yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi, usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafından ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- Temyize Konu Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacının Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine Yönelik İdare Mahkemesi Kararına Karşı Taraflarca Yapılan İstinaf Başvurusunun Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyiz konusu Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince, Van 2. İdare Mahkemesinin manevi tazminatın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin istinaf istemlerinin reddine karar verilmişse de manevi tazminat, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacının genç kaşta bir gözünü kaybetmesi, %32,3 malul hale gelmesi göz önünde bulundurulduğunda davacının manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için Bölge İdare Mahkemesi kararına konu Van 2. İdare Mahkemesince hükmedilen 50.000,00 TL manevi tazminat tutarının yetersiz kaldığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin KISMEN KABULÜNE; KISMEN REDDİNE,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3. … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; ... İdare Mahkemesi kararının, davacının maddi tazminat isteminin reddi yolundaki kısmına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki kısmının ONANMASINA, davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki kısmına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurusunun reddi yönündeki kısmının BOZULMASINA,
4. Kararın bozulan kısmına yönelik olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi …. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/05/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.