T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6094
Karar No : 2024/2115
DAVACI : … Vakfı İktisadi İşletmesi
DAVALILAR : 1- …
VEKİLİ : Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürü …
2- … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1. … Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin "tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması” talebiyle davalı idarelere yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin,
2. Bu işlemin dayanağı olan 27/06/2018 tarihli ve 30461 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin "Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan
"k) Tanınmış ulusal yayınevi: En az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevini" şeklindeki tanımın,
3. Dava konusu Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosunun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Yönetmelik hükmü nedeniyle davacı vakfa ait yayınevinin tanınmış yayınevi statüsünde sayılmadığı ve bu nedenle yayınevinde kitapları yayımlanan akademisyenlerin bu yayınlarının akademik teşvik ödemesinden yararlanmadığı, ayrıca bu durumun akademik çalışma sahasında yayın üretmek ve belirli bir alanda ihtisaslaşmak isteyen yayınevlerini akademisyenlerin tercih edeceği bir yayınevi olmaktan çıkarıp ticari sahada büyük bir dengesizliğe yol açtığı, bu gibi sebeplerle akademik yayıncılığın özgürlükçü ve rekabetçi zeminini yok edip birkaç yayınevinin bu alanda tekelleşmesine de yol açtığı, “en az 20 kitap” ibaresinin akademik yayınevlerinin biran önce bu sayıya erişebilmek için nitelikten çok niceliği öne çıkarmasına neden olduğu, “yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen” ibaresinin muğlak olduğu, yayınevlerinin faaliyete başlaması ve sertifikalandırma hususunda Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkili olduğu, davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının yayınevlerinin niteliğini belirleme noktasında yetkili olmadığı iddia edilmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI :
… SAVUNMASI :
Sadece akademik teşvik ödeneğine başvurabilmek adına kitap veya dergi çıkarılması, uygun niteliği haiz olmayan yayınevlerinde kitaplar veya dergiler yayımlatılması, uluslararası niteliği olmayan kitapların uluslararası olarak bildirilmesi, uygun niteliği haiz olmayan sempozyum/kongre/konferans düzenlenmesi ve bunlara bir şekilde uluslararası nitelik kazandırılmaya çalışılması, haksız faaliyet ortaklığı yapılması, başvuru sahiplerinin alanıyla ilgili olmayan faaliyet bildirimlerinde bulunması, akademik teşvik yönetmeliğine uygun ibareli kongre ve dergi ilanları gibi bilimsel etiğe uygun olmayan birçok duruma rastlandığı, akademik kaygı taşımaksızın sadece ticari kaygılarla faaliyete geçirilen yayınevlerinin akademisyenlerin mağduriyetine sebebiyet verecek faaliyetlere sahip olduğu, yayın kabulü, yayımlama şekilleri, yayın kurullarının oluşumu gibi konularda akademik teamüllere uygun olmayan biçimlerde çalıştıklarının gözlemlendiği, senatoların üniversitenin bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esası hakkında karar almakla yetkili olduğu savunulmaktadır.
… BAŞKANLIĞI'NIN SAVUNMASI:
Usul yönünden süre ve husumet itirazlarının olduğu, Akademik Teşvik Yönetmeliği’nin 14/12/2015 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla ilk olarak 2016 yılı içinde uygulanmaya başlandığı, yapılan değişikliklerin akademik kaliteyi yükseltmek amacıyla yapıldığı, 2015 tarihli Yönetmelikte yer alan ulusal yayınevi kavramının 2018 yılında tanınmış ulusal yayınevi olarak değiştirildiği, daha önce üç yıl olan ulusal düzeyde düzenli faaliyet gösterme koşulunun beş yıla; aynı alanda farklı yazarlara ait en az beş kitap yayımlamış olma koşulunun da en az 20 kitaba yükseltildiği, ilave olarak birçok üniversitede farklı uygulamalara sebebiyet veren ve tereddüt doğuran ulusal yayınevinin tespiti konusunun üniversitelerin en yüksek akademik organı olan senatolara bırakıldığı, 2547 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer verilmiş olduğu üzere yükseköğretim kurumlarının senatolarının üniversitenin bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almakla yetkili bir organ olduğu, buradan hareketle dava dilekçesinde ileri sürülen “hiçbir bilimsel ve objektif karşılığı olmayan” kriter iddiasının yersiz olduğu, alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevlerinin en iyi akademisyenlerce bilinebileceği, gerçekten bilimsel olan, bilim etiği ilkelerine uygun faaliyet yürüten yayınevleri ile diğerleri arasında bir farklılaşmaya gidilmesi gerektiğinden anılan düzenlemenin yapıldığı, dava konusu düzenlemenin genel olarak yayınevleri açısından bir tarif içermediği, rekabeti ve teşebbüs hürriyetini engelleme gibi bir amacı bulunmadığı bilakis akademik çalışmaların kalitesini arttırmayı amaçladığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; … Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilmesi ve bu hususta gerekli ilanların yapılması istemiyle yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile 27/06/2018 tarih ve 30461 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımının, anılan Yönetmelik'in ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosu'nun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu/Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/Faaliyet sütunu/Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Çalışma ve sözleşme hürriyeti" başlıklı 48. maddesinde; herkesin, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahip olduğu, özel teşebbüsler kurmanın serbest olduğu, Devletin, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alacağı, "Çalışma hakkı ve ödevi" başlıklı 49. maddesinde ise; çalışmanın, herkesin hakkı ve ödevi olduğu, Devletin, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı düzenlenmiştir.
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun "Akademik teşvik ödeneği" başlıklı Ek 4. maddesinde "Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır. Akademik teşvik puanı otuz ve üzerinde olanlara, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuru brüt aylık (ek gösterge dâhil) tutarının;
a) Profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne,
b) Doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına,
c) Doktor Öğretim Üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine,
d) Araştırma Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine,
e) Öğretim Görevlisi (…) kadrosunda bulunanlar için %70’ine,
f) (Mülga: 22/2/2018-7100/15 md.)
aldıkları akademik teşvik puanının yüze bölünmesi suretiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda akademik teşvik ödeneği verilir.
Bu madde uyarınca yapılacak ödeme; bu Kanun uyarınca aylık ödendiği sürece ve kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumları tarafından şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde yapılır, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. İlgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ek ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz. Bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Bu madde hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan öğretim elemanları hakkında da uygulanır. " hükmü yer almaktadır.
2547 sayılı Kanun'un "Senato" başlıklı 14. Maddesinde "Senato, rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül eder. Senato, her eğitim - öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır. Rektör gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Üniversitenin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak..." hükmüne yer verilmiştir.
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 1. maddesinde "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Devlet yükseköğretim kurumları kadrolarında bulunan öğretim elemanlarına yapılacak olan akademik teşvik ödeneğinin uygulanmasına yönelik olarak, bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ve bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususları belirlemektir.", 2. maddesinde " Bu Yönetmelik, 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun ek 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne yer verilmiş olup; 3. maddesinde "Tanınmış ulusal yayınevi" en az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevi olarak tanımlanmıştır.
Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde yer alan, ''Tanınmış ulusal yayınevi'' tanımı ile Yönetmelik'in ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosu'nun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu/Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/Faaliyet sütunu/Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibareleri hakkında:
İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmet etkinliğinin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır.
İdareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de izahtan varestedir. Takdir yetkisinin yargısal denetimi, bu yetkinin hukuka, eşitlik ilkesine ve kamu yararına uygun olup olmadığı ile sınırlıdır.
Davalı idareler tarafından; dava konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek yapıldığı ve bu konuda idarenin takdir yetkisi olduğu iddia edilmekte ise de, bu iddiaları destekleyen ve düzenlemenin yapılmasına esas teşkil eden gerekçelerin ve özellikle akademik teşvik ödeneği başvurusunda bulunacak öğretim elemanlarının yayın ve eserlerindeki bilimsel kalitenin arttırılması husununun ve bu konuya ilişkin akademik gerekliliğin varlığını ortaya koyan verilerin veya bu yöndeki akademik çevrelerden alınmış bilimsel görüşlerin dikkate alınarak düzenleme yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca; dava konusu edilen tanımda yer alan "yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevi" ifadesi yönünden; yükseköğretim kurumu senatolarınca hangi ölçütler dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı hususuna yer verilmediği ve bu durumun eşitlik, tarafsızlık, objektiflik ilkelerine aykırılık oluşturacağı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; dava konusu Yönetmelikte yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımındaki en az beş yıl ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürütülmesine ilişkin şart nedeniyle bu şartı yerine getirmeyen yayınevlerinin söz konusu ticari faaliyet alanına bir teşebbüs olarak girmesinin dolaylı olarak kısıtlandığı, dolayısıyla piyasadaki rekabetin engellenmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı Göç Araştırmaları Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin "Tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması” istemiyle yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem hakkında:
Davacı tarafından kendilerine ait yayınevinin tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması talebiyle yapılan başvurunun dava konusu Yönetmelikte yer alan ve yukarıda yer verilen gerekçelerle hukuka aykırılığı tespit edilen "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımı çerçevesinde reddedildiği dikkate alındığında; dava konusu edilen bireysel işlemde de hukuka uygunluk görülmemiştir.
Ancak; bireysel işlemin hukuka uygun bulunmaması davacıya ait yayınevinin "Tanınmış ulusal yayınevi" olarak kabul edilmesi sonucunu doğurmayacağı; yargı kararı üzerine davalı idarelerce belirlenecek yeni tanım ve ölçütler kapsamında davacının durumunun yeniden değerlendirileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, 27/06/2018 tarih ve 30461 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımının, anılan Yönetmelik'in ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosu'nun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu/Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/Faaliyet sütunu/Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin ve Göç Araştırmaları Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilmesi ve bu hususta gerekli ilanların yapılması istemiyle yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Dava; Göç Araştırmaları Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin "tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması” talebiyle davalı idarelere yapılan 26/05/2021 tarihli başvuruların zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 27/06/2018 tarihli ve 30461 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin "Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "k) Tanınmış ulusal yayınevi: En az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevini" şeklindeki tanımın ve dava konusu Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosunun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı Göç Araştırmaları Vakfı İktisadi İşletmesinin 15/03/2019 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığından yayınevi sertifikası aldığı, 27/06/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren dava konusu Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin 3. maddesinde tanınmış ulusal yayınevinin en az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış yayınevi olarak tanımlandığı, davacıya ait yayınevinin tanınmış ulusal yayınevi kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması istemiyle 26/05/2021 tarihinde davalı idarelere yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının usule ilişkin iddiaları kabul edilmeyerek işin esası incelendi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Temel Haklar ve Ödevler" Başlıklı ikinci kısmının "Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler" başlığını taşıyan üçüncü bölümünde yer alan "Çalışma ve sözleşme hürriyeti" başlıklı 48. maddesinde; herkesin, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetlerine sahip olduğu, özel teşebbüsler kurmanın serbest olduğu, Devletin, özel teşebbüslerin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun yürümesini, güvenlik ve kararlılık içinde çalışmasını sağlayacak tedbirleri alacağı, "Çalışma hakkı ve ödevi" başlıklı 49. maddesinde ise; çalışmanın, herkesin hakkı ve ödevi olduğu, Devletin, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı düzenlenmiştir.
2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu'nun "Akademik teşvik ödeneği" başlıklı Ek 4. maddede "Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır.Akademik teşvik puanı otuz ve üzerinde olanlara, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuru brüt aylık (ek gösterge dâhil) tutarının; (1)
a) Profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne,
b) Doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına,
c) Doktor Öğretim Üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine, (1)
d) Araştırma Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine,
e) Öğretim Görevlisi (…) (1) kadrosunda bulunanlar için %70’ine, (1)
f) (Mülga: 22/2/2018-7100/15 md.)
aldıklarıakademik teşvik puanının yüze bölünmesi suretiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanan
tutarda akademik teşvik ödeneği verilir.
Bu madde uyarınca yapılacak ödeme; bu Kanun uyarınca aylık ödendiği sürece ve kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumları tarafından şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde yapılır, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz. İlgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ek ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz. Bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ile bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir. Bu madde hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan öğretim elemanları hakkında da uygulanır. " hükmü yer almaktadır.
2547 sayılı Kanun'un "Senato" başlıklı 14. Maddesinde "Senato, rektörün başkanlığında, rektör yardımcıları, dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül eder. Senato, her eğitim - öğretim yılı başında ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır. Rektör gerekli gördüğü hallerde senatoyu toplantıya çağırır. Görevleri: Senato,üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1) Üniversitenin eğitim - öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları
hakkında karar almak..." hükmüne yer verilmiştir.
Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği'nin 1. maddesinde "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Devlet yükseköğretim kurumları kadrolarında bulunan öğretim elemanlarına yapılacak olan akademik teşvik ödeneğinin uygulanmasına yönelik olarak, bilim alanlarının özellikleri ve öğretim elemanlarının unvanlarına göre akademik teşvik puanlarının hesaplanmasında esas alınacak faaliyetlerin ayrıntılı özellikleri ve bu faaliyetlerin puan karşılıkları, akademik teşvik toplam puanının %30’unu geçmemek üzere her bir akademik faaliyet türünün toplam puanın hesaplanmasındaki ağırlıkları, akademik teşvik puanının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar ve bu hesaplamaları yapacak komisyonun oluşumu ile diğer hususları belirlemektir.", 2. maddesinde " Bu Yönetmelik, 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununun ek 4 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." hükmüne yer verilmiş olup; 3. maddesinde "Tanınmış ulusal yayınevi" en az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevi olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yönetmeliğin 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "k) Tanınmış ulusal yayınevi: En az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevini" şeklindeki tanım ve dava konusu Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosunun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibareleri yönünden;
İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmet etkinliğinin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır.
İdareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de izahtan varestedir. Takdir yetkisinin yargısal denetimi, bu yetkinin hukuka, eşitlik ilkesine ve kamu yararına uygun olup olmadığı ile sınırlıdır.
Davalı idareler tarafından; dava konusu düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek yapıldığı ve bu konuda idarenin takdir yetkisi olduğu iddia edilmekte ise de, bu iddiaları destekleyen ve düzenlemenin yapılmasına esas teşkil eden gerekçelerin ve özellikle akademik teşvik ödeneği başvurusunda bulunacak öğretim elemanlarının yayın ve eserlerindeki bilimsel kalitenin arttırılması husununun ve bu konuya ilişkin akademik gerekliliğin varlığını ortaya koyan verilerin veya bu yöndeki akademik çevrelerden alınmış bilimsel görüşlerin dikkate alınarak düzenleme yapıldığını gösteren bilgi ve belgelerin sunulmadığı anlaşılmaktadır.
Ayrıca; dava konusu edilen tanımda yer alan "yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevi" ifadesi yönünden; yükseköğretim kurumu senatolarınca hangi ölçütler dikkate alınarak değerlendirme yapılacağı hususuna yer verilmediği ve bu durumun eşitlik, tarafsızlık, objektiflik ilkelerine aykırılık oluşturacağı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan; dava konusu Yönetmelikte yer alan "Tanınmış Ulusal Yayınevi" tanımındaki en az beş yıl ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürütülmesine ilişkin şart nedeniyle bu şartı yerine getirmeyen yayınevlerinin söz konusu ticari faaliyet alanına bir teşebbüs olarak girmesinin dolaylı olarak kısıtlandığı, dolayısıyla piyasadaki rekabetin engellenmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Davacı Göç Araştırmaları Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin "tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması” talebiyle davalı idarelere yapılan 26/05/2021 tarihli başvuruların zımnen reddine ilişkin işlem yönünden;
Davacı tarafından kendilerine ait yayınevinin tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması talebiyle yapılan başvurunun dava konusu Yönetmelikte yer alan ve yukarıda yer verilen gerekçelerle hukuka aykırılığı tespit edilen "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımı çerçevesinde reddedildiği dikkate alındığında; dava konusu edilen bireysel işlemde de hukuka uygunluk görülmemiştir.
Ancak; bireysel işlem yönünden verilen bu kararın doğrudan davacıya ait yayınevinin "Tanınmış ulusal yayınevi" olarak kabul edilmesi sonucunu doğurmayacağı; yargı kararı üzerine davalı idarelerce belirlenecek yeni tanım ve ölçütler kapsamında davacının durumunun yeniden değerlendirileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin "Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımı ile Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosunun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin İPTALİNE,
2. Davacı tarafından yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 03/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
GEREKÇEDE KARŞI OY :
(X)- Dava, … Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin "tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması” talebiyle davalı idarelere yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 27/06/2018 tarihli ve 30461 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin "Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi " tanımın ve Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosunun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Yönetmelik'te "Tanınmış ulusal yayınevi", "en az beş yıldır ulusal düzeyde düzenli faaliyet yürüten, daha önce aynı alanda farklı yazarlara ait en az yirmi kitap yayımlamış ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığı kabul edilen yayınevi" şeklinde tanımlanmıştır.
Anılan tanım incelendiğinde; yayınevleri için getirilmiş olan "beş yıl" şartı ile ticari faaliyet alanına yayınevlerinin bir teşebbüs olarak girmesinin önünde kısıtlayıcı, piyasadaki rekabeti engelleyen bir yönünün bulunmayacağı düşünülmektedir.
Bu durumda, dava konusu edilen tanımın yayınevlerinin ticari faaliyet alanına bir teşebbüs olarak girmesinin rekabeti engelleyen yönü bulunduğu kısmının çıkarılması gerektiği düşüncesiyle, aksi yöndeki çoğunluğa gerekçe yönünden katılmıyorum.
KARŞI OY :
(XX)- Dava, … Vakfı İktisadi İşletmesine ait yayınevinin "tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilerek bu hususta gerekli ilanların yapılması” talebiyle davalı idarelere yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olan 27/06/2018 tarihli ve 30461 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Akademik Teşvik Ödeneği Yönetmeliği’nin "Tanımlar ve kısaltmalar” kenar başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımın ve Yönetmeliğin ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosunun 3 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Yayın (30 Puan) Bölümünün 13. ve 14. satırı ile 7 Sıra No/ Faaliyet sütunu / Atıf (30 Puan) Bölümünün 6. satırında yer alan "Tanınmış ulusal yayınevleri tarafından yayımlanmış" ibarelerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmet etkinliğinin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır.
Dava konusu edilen tanım ile, yayınevleri için getirilen faaliyet süresi, yayınlanan eser sayısı ve yükseköğretim kurumu senatosunun kararıyla alanında etkinliği ve saygınlığının kabul edilmiş olmasına yönelik sınırlamaların; sınırlı sayıda basılan eserlerle akademik teşvik ödeneğinden yararlanılmasının engellenmesi, bilimsel yayın kalitesinin artırılması ve bilim hayatına katkı sunmak amacıyla getirildiği, söz konusu tanımın bilimsel ihtiyaçlara uygun olarak tesis edildiği, hukuka ve üst hukuk normlarına uygun olduğu kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, Yönetmelik'te yer alan "Tanınmış ulusal yayınevi" tanımı ile Yönetmelik'in ekinde yer alan Faaliyet Hesaplama Tablosu'nda geçen tüm "Tanınmış ulusal yayınevi" ifadelerinde ve söz konusu tanımda yer alan şartları taşımayan davacıya ait yayınevinin tanınmış ulusal yayınevi olarak kabul edilmesi ve bu hususta gerekli ilanların yapılması istemiyle yapılan 26/05/2021 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yönde verilen çoğunluk kararına katılmıyorum.