Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2021/6153 E. , 2022/3126 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6153
Karar No : 2022/3126
TEMYİZ EDENLER (DAVACILAR) : … Mirasçıları
1- …
2- …'e vesayeten …
3- …
VEKİLLERİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Davacılar tarafından, murislerinin kesilen yetim aylığının yeniden bağlaması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin 19/04/2013 tarihli işlemin iptali ile yetim aylığının 01/01/1999 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… kararla; 5434 sayılı Kanun'un 74. maddesinde erkek yetimlere malul ve muhtaç olmaları şartlarıyla yetim aylığı bağlanabileceği hüküm altına alınmış ise de; 22/10/2014 tarihli ara kararı ile davalı idareden, davacının aldığı yaşlılık aylığının, başvuru yaptığı Şubat 2013 tarihinden itibaren her bir ayda ne kadar olduğu ve 25/02/2013 tarihi itibarıyla aylık gelir durumu göz önüne alındığında muhtaç olup olmayacağı hususunun sorulduğu, davalı idarece; davacının, belirtilen dönemde aylar itibarıyla eline geçen yaşlılık aylığı miktarının, muhtaçlıkta ölçüt alınan asgari ücretin net tutarından yüksek olması nedeniyle muhtaç olamayacağı yönünde cevap verildiğinin görüldüğü, bu durumda; dosyadaki bilgi ve belgelerle, mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; davacının, aldığı yaşlılık aylığının, asgari ücretin üstünde olduğu ve davacıya yetim aylığı bağlanabilmesi için gerekli olan muhtaçlıktan söz edilemeyeceği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Murisin Sosyal Güvenlik Kurumundan maaş aldığı iddia edilmekte ise de; akrabası tarafından malulen emekli olabilmesi için primlerin yatırıldığı, yaşlılık aylığı almasının muhtaçlık halini ortadan kaldırmadığı, evli olduğu ve iki çocuğunun kendisiyle yaşadığı, ailesindeki fertlerin gelirinin muhtaçlık için 2013 yılından önce belirlenen kişi başına düşen gelir miktarını aşmadığı belirtilerek Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Murisin, Ocak 1999 ile Ocak 2007 döneminde 5434 sayılı Kanun'un 108. maddesine göre almış olduğu yetim aylığının; Sosyal Sigortalar Kurumundan yaşlılık aylığı aldığının tespit edilmesi üzerine Edirne İl İdare Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile 01/01/1999 tarihinden itibaren kesilmesine karar verilmiş, bunun üzerine davalı idarece 01/01/199-31/07/2007 tarihleri arasında davacıya yersiz ödeme yapıldığından bahisle … tarih ve … sayılı işlemle 24.586,00-TL tutarlı borç çıkarılmış, muris tarafından anılan tutarın ödenmemesi üzerine 23/02/2009 tarihinde icra takibi başlatılmış, itirazı üzerine 10/04/2009 tarihinde … Asliye Hukuk Mahkemesinin E:… sayılı esasına kayıtlı itirazın iptali davası açılmıştır.
… Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…,K:… sayılı kararıyla; devlet tarafından belli bir yaşın üzerindeki vatandaşlara yaşlılık aylığı bağlandığı, bu durumun muhtaçlık halini ortadan kaldırmaya tek başına yeterli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, anılan karar Yargıtay … Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla onanmış, bunun üzerine muris, yetim aylığı bağlanması ve geçmiş yetim aylıklarının tarafına ödenmesi talebiyle davalı idareye başvurmuş, davalı idare tarafından söz konusu kararın temyiz aşamasında olduğu belirtilerek … tarih ve … sayılı işlem ile talebin reddedilmesi üzerine, başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile yetim aylığının 01/01/1999'dan itibaren yeniden bağlanıp yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5434 sayılı Kanun'un mülga 74. maddesinin yedinci fıkrasında "Ölüm tarihinde iyileştirilmesi olanaksız hastalıklarının veya sakatlıklarının çalışmalarına engel olduğu Sağlık Kurulunca onaylanacak raporla tesbit edilenlere muhtaç olmaları şartıyla, ölüm tarihindeki yaşları ne olursa olsun ölüm tarihini izleyen aybaşından, sonradan bu şekilde malül ve muhtaç duruma düştükleri anlaşılanlara kendileri veya veli veyahut vasileri tarafından Sandığa müracaat tarihlerini takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un ''Muhtaçlık'' başlıklı 108. maddesinde, kendisini ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre bakmaya mecbur olduğu ailesi fertlerini geçindirmeye yetecek geliri, malı (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) veya kazancı bulunmayanlara bu Kanun hükümlerinin uygulanmasında (muhtaç) denileceği yönünde bir düzenleme mevcut iken, bu kural, 27/4/2005 tarih ve 25798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 21/4/2005 tarih ve 5335 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle; "4857 sayılı İş Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca 16 yaşından büyük işçiler için tespit edilen asgari ücretin net tutarından daha az aylık geliri olup, kendisini ve Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre bakmaya mecbur olduğu ailesi fertlerini geçindirmeye yetecek kadar malı da (para veya o mahiyetteki kıymetler dahil) olmayanların bu Kanunun uygulanmasında muhtaç sayılırlar" şeklinde değiştirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; İdare Mahkemesi tarafından ara kararı ile Şubat 2013 tarihinden itibaren davacının aldığı yaşlılık aylığı tutarının sorulduğu; ancak, davacıya 506 sayılı Kanun uyarınca hangi tarihte yaşlılık aylığı bağlandığı hususunun araştırılmadığı anlaşılmıştır.
Diğer yandan davacı aleyhine açılan itirazın iptali davası ... Asliye Hukuk Mahkemesinin … tarih ve E:…,K:… sayılı kararıyla reddedildiği ve anılan karar Yargıtay tarafından onandığı halde, İdare Mahkemesince bu karar göz önüne alınarak hüküm kurulması gerekirken, bu karar değerlendirilmeksizin eksik inceleme ve değerlendirme sonucu verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (onbeş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 30/05/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.