T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6174
Karar No : 2023/4983
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … (kararda sehven "…" yazılmıştır) tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; 16/04/2015 tarihinde İpekyolu üzerinde faaliyet gösteren Millet Tır Parkında 3 adet dorsede toplam 210.350 karton kaçak sigara yakalanması olayı ile ilgili olarak düzenlenen Gümrük ve Ticaret Müfettişleri idari soruşturma raporunda özetle; davacının, … tarihinde … no'lu Tır Araç Kayıt Evrak Pasaport Kontrol nöbetçisi olarak ve 16/04/2015 tarihinde ise Giriş Boş Tır Kapama nöbetçisi olarak görev yaptığı; kamera kayıtları incelendiğinde, ... plakalı çekici ... plaka sayılı dorsenin 12/04/2015 tarihinde saat 22.38'de 3 no'lu kapıya saat 22.41'de kantar üzerine geldiği, saat 22.43'de mazot sahasına hiç uğramadan tanker araçlarının bekleme alanının önünde bulunan yan yoldan ilerlediği, aracın geçtiği esnada saha devriye aracının peronların altından gelip aracın geldiği yerden 3 nolu kapıya doğru hareket ettiği, saat 22.47'de 4 nolu kapıdan gümrük sahasını terk ettiği, bahse konu aracın 22.41'de sahadan ayrıldığı görülmesine rağmen tescil işleminin 23.29'da ve onay (kapama) işleminin 23.31'de araçlar fiziki olarak gümrük sahasını terk ettikten 44 dakika sonra davacı tarafından yapıldığı, 16/04/2015 tarihinde ... plakalı çekici ve bu çekiciye takılı ... plakalı dorsenin davacı tarafından 18.19'da kapama (çıkış) onayının yapıldığı, kamera kayıtları incelendiğinde ise söz konusu tırın sahayı 18.04'de terk ettiği, yine 16/04/2015 tarihinde ... sayılı çekici ve bu çekiciye takılı ... sayılı dorsenin çıkış işleminin 18.18'de yapıldığı bahse konu aracın alandan 18.03'de ayrıldığının tespit edildiği, bahse konu kaçak sigara yüklü tır ve dorselerinin her üçünün de mazot ölçüm sahasına hiç uğramadıkları, belli bir yönlendirmeyle bu ve sonrasındaki işlemleri atlanarak sahadan çıkış kayıt işlemleri de yapılmaksızın sahadan çıkarıldığı ve Türkiye'ye girişlerinin sağlandığı, tescil ve kapama ile saha çıkış kayıtlarının ise araçlar gümrüklü sahadan çıktıktan sonra yapıldığının sistem ve kamera kayıtlarından anlaşıldığı; savcılık fezlekesi ve gizli tanık ifadeleri ile dosya içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının üzerine atılı eylemi gerçekleştirdiğinin görüldüğü; bu durumda, davacının eyleme uygun olarak 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan ''memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak'' fiili kapsamında, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; Danıştay Onikinci Dairesinin 30/09/2020 tarih ve E:2019/7381, K:2020/3083 sayılı usule ilişkin bozma kararına uyularak, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İsnat edilen eylemler nedeniyle ceza mahkemesinde yargılaması devam ettiği halde, masumiyet karinesi ihlal edilerek idari yargı merciileri tarafından suçlu kabul edildiği; yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın ve deliller toplanmaksızın adil yargılanma hakkı ihlal edilmek suretiyle hüküm tesis edildiği; maddi gerçeğe aykırı bir suçlamaya dayalı olarak Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olarak tesis edildiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünde ... olarak görev yapan davacı hakkında, 16/04/2015 tarihinde İpekyolu üzerinde faaliyet gösteren Millet Tır Parkında 3 adet dorsede toplam 210.350 karton kaçak sigara yakalanması olayı ile ilgili olarak disiplin soruşturması başlatılmış; sigara yüklü kamyonların gelişi sırasında gümrüklü sahadan Türkiye'ye çıkış kapısında görevli bulunan ve çıkış kaydını yapan davacının, saha giriş kaydı haricinde hiçbir işlemi yapılmayan sigara yüklü kamyonların Türkiye'ye girişine bilerek ve isteyerek yardım ederek, 210.350 karton sigaranın kaçak olarak yurda sokulmasını sağlamak suretiyle kaçakçılık fiiline iştirak ettiğinden bahisle, getirilen teklif doğrultusunda, dava konusu işlemle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması üzerine temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; aynı Kanun'un 131. maddesinde de, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince maddi olayın açıklığa kavuşturulması için yapılacak hukuki denetimin, ceza mahkemesi kararından bağımsız olarak, dava dosyasında bulunan ve dava konusu işlemin dayanağını oluşturan soruşturma raporu ile soruşturma raporuna ekli bilgi, belgeler ve alınan ifadeler doğrultusunda yapılması gerekmekle birlikte, re'sen araştırma yetkisi kapsamında, ceza yargılaması sırasında alınan sanık ve tanık ifadeleri, bilirkişi raporları gibi maddi delillerin ve yargılama sonucunda verilen ceza mahkemesi kararı ile bu karardaki tespitlerin kullanılması ve disiplin soruşturma raporu ile ilgili yapılan inceleme neticesinde disiplin suçuna konu fiil ya da fiillerin sübuta erip ermediğinin tespitine yönelik olarak değerlendirme yapılmak suretiyle hükme esas alınması gerektiği de açıktır.
Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle davacı hakkında yapılan ceza yargılaması sonucunda, ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla "suç işlemek için kurulan örgüte üye olmak", "rüşvet almak", "resmi belgede sahtecilik" suçlarından beraatine, "ihmal suretiyle görevi kötüye kullanmak" suçundan ise 3 ay 10 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin E:… sayılı dosyasında derdest olduğu; ayrıca ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla "kaçakçılık" suçundan beraatine karar verildiği, dosyanın … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin E:… sayılı dosyasında derdest olduğu; dolayısıyla söz konusu kararların henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda; söz konusu ceza davalarının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Nitekim benzer nitelikteki bir uyuşmazlıkta, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen 07/04/2022 tarih ve E:2022/503, K:2022/1323 sayılı karar da bu yöndedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/10/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.