T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/62
Karar No : 2024/2285
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı/…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Çekmeköy ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel (yeni … ada … ve … parsel) sayılı taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki "temel eğitim alanı" fonksiyonunun "ticaret ve/veya konut alanı" olarak değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve E… sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Alemdağ Merkez ve Çevresi Nazım İmar Planının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının uyuşmazlık konusu parseller üzerinde tek başına tasarruf yetkisinin bulunmadığı, anılan parsellere yönelik yapılacak imar planı değişikliği başvurusunun, bu başvuru sonucundan menfaati etkilenecek olan diğer maliklerle birlikte yapılması ve bu işleme karşı yine birlikte dava açılması gerektiği, davacının imar planı değişikliği talebine konu uyuşmazlık konusu parsellerin fonksiyonlarının 13.09.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planından geldiği, yani dava konusu 1/5000 nazım imar planı ile 17.01.2014 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında parsellere aynı fonksiyonların verildiği, bu fonksiyonların çevre yapılaşma koşulları ile uyumlu olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin; plan hiyerarşisine, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İmar planı değişikliği talepleri hakkında karar alma yetkisi belediye meclisine ait olduğundan dava konusu plan değişikliği talebinin reddine ilişkin plan ve proje müdürlüğü işleminin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, 1/5000 ölçekli nazım imar planını dava konusu yapmasına karşın İdare Mahkemesince bu planın daha üst ölçeğinde plan bulunup bulunmadığı tespit edilmeksizin ve varsa üst ölçekli plan(lar)a uygun olup olmadığının incelenmeksizin kurulan hükmün usul ve yasaya aykırı olduğu, parsellere verilen fonksiyon ve yapılaşma koşullarının çevresi ile uyumlu olup olmadığına ancak mahallinde keşif yapılarak karar verilebileceği, sadece dosya üzerinden yapılacak değerlendirmenin eksik olacağı, kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : Çekmeköy Belediye Başkanlığı tarafından, Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısım yönünden reddi ile bu kısım yönünden Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının sonucu itibariyle onanmasına, davacı tarafından taşınmaza yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısım yönünden kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısım yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu … sayılı parselin ifrazı ile … ada … ve … sayılı parsellerin oluştuğu, dava konusu 13.09.2013 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında; ...sayılı parselin; kısmen ortaöğretim tesis alanı, kısmen yol, … sayılı parselin; TK2 rumuzlu ticaret+konut alanı, … sayılı parselin; ortaöğretim alanı, dava konusu 17.01.2014 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında; … sayılı parselin; kısmen temel eğitim alanları, kısmen yol, … sayılı parselin; … rumuzlu E:0.90, Hmax:6 kat ticaret+konut alanı, ... sayılı parselin; temel eğitim alanları olarak planlandığı, davacı tarafından … ada, … ve … parsel (yeni … ada, … ve … parsel) sayılı taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki "temel eğitim alanı" fonksiyonunun "ticaret ve/veya konut alanı" olarak değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve E…. sayılı işlemi ile reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir
ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir ." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kararın, davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmazların 1/1000 ölçekli uygulama imar planındaki "temel eğitim alanı" fonksiyonunun "ticaret ve/veya konut alanı" olarak değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü’nün … tarih ve E… sayılı işlemine ilişkin kısmı incelendiğinde;
Yukarıda yer verilen kanun hükümlerine göre imar planı, imar planı revizyonu ve imar planı değişlikliklerini onaylama yetkisi belediye meclisine ait olduğundan, belediyelere yapılan imar planı değişikliği tekilflerinin karara bağlanmak üzere belediye meclisine sunulması gerekmektedir. İmar planı değişikliği tekliflerinin belediye meclisine sunulmaksızın doğrudan Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünce reddedilmesi yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olacaktır.
Olayda, davacının imar plan değişikliği teklifinin belediye meclisi tarafından görüşülüp karara bağlanması gerekirken, teklifin belediye meclisine sunulmaksızın Çekmeköy Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında isabet bulunmamıştır.
Kararın, … tarih ve … sayılı onaylanan 1/5000 ölçekli Alemdağ Merkez ve Çevresi Nazım İmar Planına ilişkin kısmına gelince;
Planlamanın en temel unsurlarından birisi olan, birbirini yönlendiren ve denetleyen farklı ölçeklerdeki planlar arasındaki "kademeli birliktelik" ilkesi uyarınca, alt ölçekli planlar, bir üst ölçekte belirlenen temel ilke, strateji ve plan kararlarına uygun olmak zorunda olup, bunun sonucu olarak, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının, üst kademede bulunan varsa bölge ve çevre düzeni planları ile uyumlu olup olmadığı yönünden incelenmesi gerektiği açıktır. Başka bir deyimle hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan bir üst ölçekli plan tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmelidir.
Plan hiyerarşisi ilkesine göre, uygulama imar planları nazım imar planlarına, nazım imar planları varsa üst ölçekli çevre düzeni planlarına uygun olmalıdır.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından 1/5000 ölçekli nazım imar planı dava konusu yapılmış olmasına karşın İdare Mahkemesince yalnızca alt 1/1000 ölçekli uygulama imar planının 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygunluğu hususunda tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, plan hiyerarşisi bakımından planlama alanında dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının üst ölçeğinde yürürlükte olan bir plan bulunup bulunmadığı, varsa bu plan(lar) ile uyumlu olup olmadığı, üst ölçekli planlar ile arasında kademeli birlikteliğin sağlanıp sağlanmadığı hususlarına yönelik herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı, eksik inceleme ve değerlendirme sonucu karar verildiği belirlenmiştir.
Diğer taraftan, uyuşmazlık konusu taşınmazlar ile aynı ''eğitim tesis alanı'' fonksiyonunda kalan ... ada,...ve ...parsel sayılı taşınmazlara yönelik dava konusu ile aynı işlemlere karşı anılan parseller bakımından ayrı ayrı açılan davalarda; dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile taşınmaza getirilen ''eğitim tesis alanı'' fonksiyonuna yönelik yukarıda ''eksiklik'' olarak belirtilen kısımlara ilişkin inceleme ve değerlendirmelerin yapıldığı ve neticede bu kısım yönünden ''davanın reddi'' yolunda İdare Mahkemelerince verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki kararların; Dairemizin 17.04.2024 tarih ve E:2022/1333 - K:2024/2283, E:2021/9390 - K:2024/2284 sayılı kararları ile anılan kısım yönünden onandığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu ile aynı nitelikteki uyuşmazlıklar hakkında verilen kararlar da göz önünde bulundurulduğunda, parsellere getirilen uyuşmazlık konusu ''eğitim alanı'' fonksiyonunun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve imar mevzuatına uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmına yönelik davanın reddi yolunda İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında bu kısım yönünden sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; uyuşmazlık konusu taşınmazlara yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planında değişiklik yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA, 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 17/04/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.