T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6306
Karar No : 2023/2209
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin … tarih ve … sayılı T plakası bulunmayan üyelere ve durak hakkını noter satış sözleşmesi ile satın almış ancak T plakasını almamış/alamamış olan üyelere, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksi (T Plaka) ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği'nin geçici 5. maddesinin, "5393 sayılı yasadan sonra ilgili belediyesinden 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na aykırı olarak, ihale yapılmaksızın durak hissesi verilmiş ancak T plakasını almamış/alamamış olanlara T plaka tahsisi yapılmayacak, durak hisseleri ise iptal edilecektir" hükmü gereğince durak haklarının iptal edilerek T plaka verilmemesine ilişkin kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 5216 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanılarak çıkarılan 15/06/2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesinde, Büyükşehir belediyeleri dahilinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş hakların saklı olduğunun hükme bağlandığı, davacının … tarihli, … sayılı ve … tarihli, … sayılı "Taksi Hattı" konulu devir uygunluk yazıları ve Çerkezköy 1. Noterliğinin … tarihli, … yevmiye numaralı ve … tarihli, … yevmiye numaralı hat satış sözleşmeleri ile durak haklarını satın aldığı İ.M. ve H.Ç.'nin Yıldız Taksi Durağı'ndaki durak haklarının Kızılpınar Belediye Encümeninin … tarihli ve … sayılı kararına dayandığı, durağın iptal edilmesine ilişkin daha sonra alınan bir Belediye Meclis/Encümen kararının bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu durak haklarını satın alan davacının ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kazanılmış bir hakkının bulunduğu hususu dikkate alındığında, davacının durak haklarının iptal edilerek, T plaka verilmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı UKOME kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddi yönünde verilen kararın Dairemizin 01/04/2021 tarih, E:2019/9543, K:2021/2033 sayılı kararı ile bozulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile bozmaya uyularak; Kızılpınar Belediye Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı Encümen Kararı ile … Mahallesi ile … Mahallesinin kesiştiği yerde . ..Taksi Durağının kurulmasına karar verildiği, ardından "Taksi Durağı Satış Sözleşmesi" ile davacının durak hakkını satın aldığı görülmüş ise de; kendisine ait olmayan başka bir deyişle mülkiyeti kendisinde bulunmayan hattın satışa konu edilemeyeceği, usulüne uygun olarak elde edilmiş ruhsat, imtiyaz sözleşmesi, ulaşım araçları kira sözleşmesi ya da ihale usulüyle elde edilen haklarda olduğu gibi ruhsatta öngörülen süre ve sahip oldukları hat güzergâhı ile sınırlı olmak şartıyla plakaların devre konu edilebileceği, uyuşmazlık konusu olayda ise, ortada ticari bir plakanın bulunmadığı, (T) plakanın olması durumunda bile plaka verilmesine esas olan işlemlerin hukuka aykırı olması nedeniyle davacıya herhangi bir hak sağlamayacağı, Kızılpınar Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararıyla taksi durağı kurulmuş ise de; bu durakta kim ya da kimlerin çalışması gerektiğine ancak eşitlik, şeffaflık ve rekabet ilkeleri gözetilerek mer'i mevzuatta öngörülen usul ve esaslara göre ihale yöntemi ile karar verilmesi gerektiği açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, kaldı ki davacının durak hakkını satın aldığı K.T'nin hak sahibi olduğunu gösteren herhangi bir bilgi ve belgeye de dosyada rastlanmadığı, öte yandan; 30/03/2014 tarihinde yapılan ilk mahalli idareler genel seçimi sonrası 6360 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesiyle Tekirdağ Büyükşehir Belediyesinin kurulması üzerine, ulaşıma ilişkin yetkiler UKOME'ye geçmiş olup, söz konusu tarih öncesinde edinilen taşımacılık hakları, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesi uyarınca koruma altına alınmış ise de, söz konusu korumanın UKOME kurulmadan önce usulüne uygun olarak elde edilen hakka dayanarak fiilen ticari taksicilik işi ile iştigal edenleri kapsaması gerektiği, davacının ise hak iddiasının Kızılpınar Belediyesi Encümen kararına dayandığı, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesinin kurulmasından sonra davacı tarafından imzalanmış başvuru dilekçesine kadar geçen süre içerisinde ticari olarak taksicilik faliyeti ile iştigal etmediği ve Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisinin 13/10/2015 tarihli kararıyla kabul edilen, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksi (T Plaka) ve Taksi Durakları Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğinin; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "T Plaka": 1997/02 sayılı İl Trafik Komisyon kararında Trafik Tescil Şube Müdürlüklerince şehir içi olarak tescil edilen tasnifli plaka olarak tanımladığı, dolayısı ile Tekirdağ İlinde 1997 yılından itibaren (T) plakalı taksiler ile taşımacılık faliyetinin yapıldığı, davacının ise, durak hakkını elde ettiğini iddia ettiği işlem tarihinden sonra fiilen çalışmadığı, Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesinin sağladığı korumadan hiç bir zaman taksicilik yapmamış veya kendi rızası ile taksicilik yapmaktan vazgeçmiş olanların faydalanamayacağı, aksinin kabulünün kamu hizmetinin devamlılığı ve sürekliliği prensibine aykırılık teşkil edeceği, UKOME kurulmadan önce durak hakkı sahibi olan ve fiilen taksicilik yapmayan kişilere sırf durak hakkı sahibi olduklarından bahisle T plaka sahibi olma yolunun açılmasının, bu hakkı usulüne uygun yöntemlerle ve hizmete katılma bedeli ödeyerek elde edenler aleyhine eşitliği bozacağı, hizmetin ifası için verilen ticari plakaların yatırım aracı olarak kullanılmasına sebep olacağı, bu nedenle kamu hizmeti olan ulaşım hizmetinin devamlılığına olumsuz etkilerinin olacağı değerlendirildiğinden; 1997/02 sayılı İl Trafik Komisyon kararı uyarınca; 1997 yılından itibaren Tekirdağ ilinde T plaka uygulamasının olduğu, davacının T plakasının olmadığı gibi gerek başvuru gerekse işlem tarihine kadar ticari olarak taksicilik faliyeti ile iştigal etmediğinin görüldüğü, davacının hak iddiasının sadece yasaya aykırı olarak verilen encümen kararına dayandığı, dava konusu olayda karar alma yetkisinin ise Belediye Meclisinde olduğu, bu nedenle yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan nedenlerle davacının kazanılmış hakkından bahsedilemeyeceği değerlendirilmekle işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, müvekkilinin durak hakkı bulunduğu, durağın halen aktif olduğu, müvekkilinin ekonomik nedenlerle o dönemde plaka alamadığı, İdare Mahkemesi'nin iptal kararından sonra T plaka alarak taksicilik yapmaya başladığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ :Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyası ile Tekirdağ iline ait ulaşım dosyalarının, yukarıda belirtilen mevzuatın ve Anayasa Mahkemesi'nin Cafer Sezgin ve Diğerleri Başvurusu'na ilişkin 07/04/2021 tarih, Başvuru No:2018/20720 sayılı kararının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; ulaşımın bir kamu hizmeti olduğu, kamu hizmetinin devamlılığı ve sürekliliği kriterlerini taşıması gerektiği; taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarının belediyelerin denetim ve yönetiminde olup; dağıtımının da 2886 Kanun kapsamında ihale yoluyla yapılması gerektiği, bu şekilde elde edilecek plakaların mülkiyetinin, şartları sağlayan ve belediyece uygun görülen üçüncü şahıslara satış yoluyla devrinin mümkün olduğu, taşımacılık faaliyetine ilişkin plaka uygulamasının (örneğin M, S, T ve J plaka gibi) plakaların şehir içi toplu taşımacılık yapan araçların belirli bir düzende faaliyet göstermeleri ve takibinin kolaylığı açısından getirilmiş bir uygulama olduğu, bu plakaların temelinde çalışma izni olmaması halinde başka bir harf grubuna dahil olmasıyla bu harf grubuna dahil olması arasında hukuken herhangi bir fark bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca bu plakaların mülkiyet hakkı gibi süreklilik arz edemeyeceği, sahipliklerinin dayanak işlemlerinin süresiyle sınırlı olduğu; Tekirdağ ilinin büyükşehir olmasından sonra davalı Büyükşehir Belediyesince şehrin ulaşım hizmetleri konusunda güncelleme çalışmaları yapıldığı ve çeşitli Yönetmelikler çıkarılarak yeni düzenlemeler getirildiği görülmüş, her ne kadar belediye sınırları içerinde ulaşıma ilişkin düzenleme ve karar verme yetkisinin belediyelere / büyükşehir belediyelerine ait olduğu açık olsa da, düzenlemenin yapıldığı tarihten önce T plakası olan yani mülkiyet hakkı kapsamında gözetilmesi gereken bir menfaati olan ve aktif olarak taksicilik yapan esnafa, ilgili belediyenin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden olumsuz, aşırı ve tek taraflı olarak etkilenmemesi amacıyla makul beklentilerinin karşılanabilmesi için uygun geçiş süreci tanınması gerektiği anlaşılmıştır.
Olayda ise, davacının T plaka sahibi olmadığı, dolayısıyla durak hakkını elde ettiği 2010 yılından başvuru tarihine kadar aktif olarak taksicilik mesleğini icra etmediği, Büyükşehir Belediyesinin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden etkilenen korunması gereken bir menfaati bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yönündeki Tekirdağ 1. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan … TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 17/04/2023 tarihinde esasta oybirliği gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50/4. maddesi uyarınca kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluğun gerekçeli onama yönündeki kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.