Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2021/6427 E. , 2021/6323 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/6427
Karar No : 2021/6323
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ….
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMLERİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davacı tarafından manevi tazminat isteminin kısmen reddi yönünden, davalı idare tarafından ise manevi tazminat isteminin kısmen kabulü ile reddedilen maddi tazminat için maktu vekalet ücretine hükmedilmesi yönlerinden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Hakkari ili, Çukurca ilçesi, …. Jandarma … Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini ifa ederken … tarihinde mevzi içerisinde komutanın emriyle ateş yakması neticesinde meydana gelen patlama sonucu sağ gözünden yaralanmasında davalı idarenin sorumluluğunun bulunduğundan bahisle, olay nedeniyle malul hale gelmesinden kaynaklı meslekte kazanma gücü kaybı zararlarına karşılık olarak 200.000,00 TL maddi, olay nedeniyle duyduğu elem ve ıstıraba karşılık olarak ise 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:…. sayılı kararıyla; dava konusu olayın davacının askerlik hizmeti esnasında bir kamu hizmetinin ifası sırasına meydana geldiği, oluşan zararın hizmetle doğrudan doğruya ilgili olduğu, hizmetle zararlı sonuç arasında uygun illiyet bağının bulunduğu, davacının yaralanması olayına ilişkin davalı idarece herhangi bir güvenlik önleminin alındığına dair bilgi ve belgenin sunulmadığı, davacının olayda müterafik kusuru bulunuyor olsa da, bu kusuru ''ağır kusur'' olarak nitelendirilemeyeceği gibi hizmet ile zararlı sonuç arasındaki uygun illiyet bağını kesmeyeceğinden, davalı idarenin dava konusu olayda hizmet kusurunun bulunduğu, bununla birlikte davacının maddi zararının bağlanan vazife malüllüğü aylığı ile karşılandığı gerekçesiyle 200.000,00 TL maddi tazminat talebinin reddine, olay sebebiyle duyulan elem ve ıstırap karşılığı manevi tazminat isteminin ise 30.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 70.000,00 TL'lik kısmının reddine, kabul edilen manevi tazminatın davacının davalı idareye başvurduğu 07/02/2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; tarafların istinaf başvurularına konu …. İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğu; davalı idare tarafından ise, meydana gelen olayda idarelerinin kusurlu veya kusursuz sorumluluğunu gerektirecek herhangi bir işlem ya da eylemi bulunmadığından manevi tazminata hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, Mahkeme kararında, davacının müterafik kusurunun bulunduğu belirtilmiş olmasına rağmen, bu kusurun ağır kusur olarak nitelendirilmeme sebebine yönelik bir gerekçeye ya da açıklamaya yer verilmediği, hükmedilen manevi tazminat miktarının fazla olduğu ve bu kısma yönelik yasal faiz işletilemeyeceği, reddedilen maddi tazminat için maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, bu nedenle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin reddi, davacının temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, Hakkari ili, Çukurca ilçesi, … Jandarma … Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada … tarihinde, birliğine bağlı mevzi içerisinde bulunan tel örgü etrafında gözetlemeyi engellediği için kesilen ağaç dallarını yakması esnasında sağ gözüne isabet eden bir cisim nedeniyle yaralanması sonucu önce Van Devlet Hastanesine, sonra da Ankara Gülhane Askeri Tıp Akademisine (GATA) sevk edilerek ameliyat edilmiş, yapılan müdahalelere rağmen davacının sağ gözü iyileşmemiştir.
Ankara GATA tarafından davacı hakkında düzenlenen … tarih ve … sayılı sağlık kurulu raporunda ''retina bozuklukları'' tanısı ile ''6/B/4 askerliğe elverişli değildir.'' görüşüne yer verilmiş ve davacı bu rapora istinaden terhis edilmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı Nakdi Tazminat Komisyonu'nun … tarihli kararıyla, davacının durumunun … sayılı Kanun kapsamında kalmadığı gerekçesiyle nakdi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.
Davanın ilk olarak açıldığı (Kapatılan) … Mahkemesinin … tarihli ara kararıyla, davacının, vücut fonksiyon kaybı bulunup bulunmadığı, bulunuyorsa kayıp oranının tespiti amacıyla GATA Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'na sevkinin sağlanmasına karar verilmiş, anılan Hastanece düzenlenen … tarihli raporda; davacının sağ gözde iki metreden parmak sayma düzeyinde görme kaybı ve içe şaşılık olduğu, %34,2 oranında meslekte kazanma gücünü kaybettiği yönünde görüşe yer verilmiştir.
Aynı Mahkemenin … tarihli ara kararıyla ise, davacıya vazife malullüğü aylığı bağlanması için Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına başvurması sağlanarak başvurunun neticelendirilerek sonucunun Mahkemeye bildirilmesi istenilmiş, davacı tarafından 23/10/2015 tarihinde Kurum kayıtlarına geçen başvuru dilekçesi ile kendisine bu olay nedeniyle vazife malullüğü aylığı bağlanması talep edilmiştir.
Bunun üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulu'nun ... tarih ve … sayılı kararı üzerine davacıya 15. derece 1. kademe intibakı üzerinden, 01/11/2015 tarihinden itibaren 6. derece Türk Silahlı Kuvvetleri Vazife Malüllüğü aylığı bağlanmıştır.
Davacı tarafından, bu olay nedeniyle malul hale gelmesinden kaynaklı meslekte kazanma gücü kaybı zararlarına karşılık olarak 200.000,00 TL maddi, olay nedeniyle duyduğu elem ve ıstıraba karşılık olarak ise 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, idarenin hizmet kusuru sonucu meydana gelen olay nedeniyle oluşan maddi zararın, davacıya bağlanan vazife malullüğü aylığı ile karşılandığı gerekçesiyle 200.000,00 TL maddi tazminat isteminin reddine, manevi tazminat isteminin 30.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 70.000,00 TL'lik kısmının ise reddine karar verilmiş olup; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla, manevi tazminat yönünden taraflarca, maddi tazminat isteminin reddi nedeniyle hükmedilen maktu vekalet ücreti yönünden de davalı idarece yapılan istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
İdare Mahkemesi kararının, sadece manevi tazminatın kısmen kabulüne ve kısmen reddine ilişkin kısmı ile maddi tazminatın tamamının reddi nedeniyle davalı idare lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmına yönelik olarak taraflarca istinaf yoluna başvurulduğu, ancak maddi tazminat isteminin reddine yönelik kısım hakkında davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmadığından bu kısmın kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminata ilişkin kısmına yönelik tarafların temyiz istemlerinin incelenmesi:
Dava konusu uyuşmazlıkta, davacının Hakkari ili, Çukurca ilçesi, … Jandarma … Komutanlığı emrinde askerlik hizmetini yerine getirdiği sırada 09/06/2011 tarihinde, birliğine bağlı mevzi içerisinde bulunan tel örgü etrafında gözetlemeyi engellediği için kesilen ağaç dallarının yakılması esnasında sağ gözüne isabet eden bir cisim nedeniyle yaralanması olayında, davalı idarece herhangi bir güvenlik önleminin alındığına dair bilgi ve belgenin sunulmadığının anlaşılması karşısında, meydana gelen olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu kuşkusuzdur.
Manevi tazminat, patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ıstırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının aynı zamanda duyulan elem ve ıstırabı giderecek bir oranda olması gerekmektedir.
Dava konusu olayın gerçekleşme şekli, zararın niteliği ve kalıcılığı dikkate alındığında; Mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarının, uğranılan zarara göre orantısız ve düşük kaldığı, duyulan elem ve ıstırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı ve manevi tazminat isteminin tamamına hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu haliyle, Bölge İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne yönelik davalı idare istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, bu kısım yönünden davalı idarenin temyiz isteminin reddi; manevi tazminat isteminin kısmen reddine yönelik davacı istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmında ise hukuki isabet bulunmadığından, bu kısım yönünden davacının temyiz isteminin kabulü gerekmektedir.
Davalı idarenin, tamamı reddedilen maddi tazminat yönünden lehine hükmedilen maktu vekalet ücretine ilişkin temyiz isteminin incelenmesi:
Maddi tazminat talebiyle açılan davalarda, kabul edilen tazminat miktarının önemli kısmının vekalet ücreti olarak davalı idareye ödenmesi, açılan tazminat davasını davacı açısından anlamsız hale getirmekte, bazı olaylarda ise, davacının dava açılmadan önceki durumundan daha kötü bir duruma girmesine neden olmakta; bu durum, gerek Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarında, gerekse Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında mahkemeye erişim hakkının ihlali olarak değerlendirilmektedir. Tümden ret ya da kısmen kabul, kısmen ret ile sonuçlanan maddi tazminat davalarında, taraflar lehine hükmedilecek vekalet ücretinin, kişilerin hak arama özgürlüğü kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal etmeden ne şekilde hesaplanacağı konusunda karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10. maddesinin 2. ve 3. fıkralarına paralel bir düzenlemeye yer verilmemiş olması nedeniyle, reddedilen maddi tazminatın Tarifenin üçüncü kısmına göre belirleneceğine ilişkin Tarife hükmünün ihmal edilmesi, hakkaniyete daha uygun olacaktır.
Yukarıda yer alan açıklamalar uyarınca, İdare Mahkemesince, reddedilen maddi tazminat miktarı için davalı idare lehine Mahkeme kararının verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen maktu vekalet ücretine hükmedilmesi hukuka uygun bulunduğundan, davalı idarenin bu kısma yönelik temyiz isteminin de reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
3. Maddi tazminat istemi yönünden davanın reddi, manevi tazminat istemi yönünden davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yolundaki …. İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, manevi tazminat ve davalı idare lehine hükmedilen maktu vekalet ücretine yönelik kısımlarına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, davacının istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/12/2021 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.