Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/6568 E. , 2022/6952 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/6568
Karar No : 2022/6952
TEMYİZ EDENLER I-(DAVACILAR)
1- … 2- …
58- …
VEKİLİ : Av. … II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Rüzgar Enerjisi Elektrik Üretim Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
DİĞER DAVACI : …
KARŞI TARAF : I-(DAVALI) … Bakanlığı
VEKİLİ : Av. …
II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) … Rüzgar Enerjisi Elektrik Üretim Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. … III-(DAVACILAR) … ve dava arkadaşları
IV-(DİĞER DAVACI) …
İSTEMİN KONUSU : … . İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı ve davalı yanında müdahil tarafından; temyiz edilen kararın yargılama giderlerine ilişkin kısmında bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davacılar tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile mahkeme kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, üye …'in, müdahilin, davanın taraflarından bağımsız istekte bulunamayacağı, yalnızca yanında katıldığı tarafın davadaki istemine yardımcı olacak kimi açıklamalar yapabileceği ve bu konularda hukuki yardımda bulunabileceği, davaya taraf olandan bağımsız olarak tek başına kanun yollarına başvuramayacağı sonucuna varılarak, yanında katıldığı davalı tarafından temyiz isteminde bulunulmamış olması karşısında, müdahilin, katıldığı tarafla birlikte hareket etme koşulunun gerçekleşmemesi nedeniyle, temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmadığı, bu nedenle davalı yanında müdahilin temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiğine ilişkin ayrışık oyuna karşılık işin esasına geçilerek gereği görüşüldü:
Dava, İzmir İli, Karaburun İlçesi, Haseki ve Sarpıncık köylerinde yapılması planlanan Sarpıncık Rüzgar Enerji Santraline ilişkin olarak hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10/02/2015 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istemiyle açılmış, İdare Mahkemesince; Danıştay Altıncı Dairesinin 15/11/2018 tarihli, E:2016/6401, K:2018/9335 sayılı bozma kararına uyularak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10/02/2015 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yerine yargı kararı sonrası 23/05/2016 tarihinde onaylanan (… tarih ve E.… ) 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlüğe konulduğu, netice itibariyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10/02/2015 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlükte bulunmadığı anlaşıldığından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, bu karar davacı tarafından yargılama giderleri yönünden, davalı yanında müdahil tarafından ise esas yönünden temyiz edilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 5.maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, söz konusu Kanun ve ilgili Yönetmeliklerde, alt ve üst ölçekli imar planlarının birbiri ile uyumlu olması ve planlama sürecinde plan kademelenmesine uygunluğun sağlanması gerektiği belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, İzmir İli, Karaburun İlçesi, Haseki-Sarpıncık-Kızılcadağ mevkiinde … Rüzgar Enerjisi Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan "… Rüzgar Enerji Santrali Projesi" ile ilgili olarak ÇED Yönetmeliğinin 14. maddesi kapsamında Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararı verildiği, sonrasında … Rüzgar Enerji Santraline ilişkin olarak hazırlanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10/02/2015 tarihinde onaylandığı, akabinde anılan imar planlarının iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İdare Mahkemesince, uyuşmazlığa konu bölgeyi kapsayan alana ilişkin 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planlarında değişiklik yapan yeni planların yürürlüğe girdiği, dava konu planların yürürlükten kalktığı, 23/05/2016 tarihinde onaylanan (… tarih ve E.… ) 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlüğe konulduğu, netice itibariyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 10/02/2015 tarihinde onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlükte bulunmadığı gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de; bir imar planının iptali istemiyle açılan davanın devamı sırasında imar planında, idarece yapılan bir plan değişikliğinin görülmekte olan imar planı davasındaki ihtilafları ortadan kaldırıcı nitelikte; bir başka anlatımla yeni plan kararının iptal davasındaki iddiaları karşılar nitelik ve kapsamda olması durumunda mevcut davanın konusuz kaldığı söylenebilir, aksi taktirde yeni plan değişikliği ile getirilen plan kararlarında davacılar tarafından ileri sürülen iptal nedenlerinin devam etmesi durumunda uyuşmazlığın esası incelenek karar verilmesi gerekmektedir.
Yerleşik İdare Hukuku ilkelerine göre; iptal davası açılabilmesi ve davanın görülebilmesi için davacının iptali istenilen işlem nedeniyle davanın açıldığı sırada menfaatinin ihlal edilmesi yeterli olup; alınacak yeni bir idari kararla, davacının iptali istenilen işlemle ilişkisini kesmek ya da yeni bir işlemle geriye dönük olarak işlemin hukuka uygunluğunu sağlamaya çalışmakla, hukuka aykırılığı ileri sürülen işlemin yargısal denetim dışında bırakılması sonucu doğacaktır. Kaldı ki, İdari işlemlerin tesis edildikleri tarih itibariyle yargısal denetiminin yapılması gerekmektedir.
Bu durumda, İdare Mahkemesince; dava konusu imar planlarının imar mevzuatı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olup olmadığının gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle irdelenerek dava hakkında karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından eksik incelemeye dayalı mahkeme kararında isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararın BOZULMASINA, dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 gün içinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 13/06/2022 tarihinde usulde oyçokluğu, esasta oybirliğiyle karar verildi.