Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2021/6648 E. , 2022/1647 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/6648
Karar No : 2022/1647
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
DAVANIN KONUSU : Davacının müstakil ve hisseli olarak maliki olduğu Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ...köyünde kain, tapunun ..., ...ve ...sayılı parsellerinde kayıtlı taşınmazların da içinde yer aldığı alanda 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu kapsamında yapılan arazi toplulaştırma işleminin anılan taşınmazlar yönünden iptali istenilmiştir.
YARGILAMA SÜRECİ :
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, arazi toplulaştırmasına ilişkin uygulamaların 3083 sayılı Kanun, Uygulama Yönetmeliği ve Teknik Talimat hükümleri uyarınca gerçekleştirildiği, bu nedenlerle temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ...Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın, ...İdare Mahkemesine gönderilmesine, artan posta ücretinin istemi halinde davalı idareye iadesine, 29/03/2022 tarihinde oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, davacının müstakil ve hisseli olarak maliki olduğu Aksaray ili, Ortaköy ilçesi, ...köyünde kain, tapunun ..., ...ve ...sayılı parsellerinde kayıtlı taşınmazlara ilişkin arazi toplulaştırması uygulamasının anılan taşınmazlar yönünden iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelenmesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, davacının toplulaştırma öncesinde maliki ve hissedarı olduğu ...ve ...parsel sayılı taşınmazlardaki hak edişlerinin, toplulaştırma işlemi sonucunda anılan üç adet parselin sınırları içinde kaldığı ...nolu blok içinde, tek başına maliki olduğu ...ve ...sayılı parselleri ile hissedarı ...sayılı parselindeki hissesine karşılık kullanımında olan alanda, tarımsal verimlilik açısından hak kaybına sebebiyet verilmemesi için bu üç parselin toprak yapısını temsil edecek şekilde doğu-batı istikametinde dikdörtgen oluşturulacak olan bir parselde mülkiyet sorununa yol açılmadan müstakil olarak davacıya tahsis edilmesi gerekirken ve dava konusu toplulaştırma işleminde ortada herhangi bir teknik, hukuki ve fiii bir zorunluluk bulunmamasına rağmen bu olanağın değerlendirilmediği, bu durumun davacının hak kaybına yol açtığı ve toplulaştırma ilke ve esaslarına aykırılık teşkil ettiği yönündeki değerlendirme esas alınarak ilk derece mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddedildiği, davalı idarece mevzuata uygun işlem tesis edildiği ileri sürülerek kararın bozulması için temyiz isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Arazi toplulaştırması aynı şahsa veya çiftçi ailesine ait, çeşitli nedenlerle ekonomik üretime imkan vermeyecek biçimde veya toprak muhafaza ve zirai sulama tedbirlerinin alınmasını güçleştirecek derecede; parçalanmış, dağılmış, şekilleri bozulmuş, dağınık küçük arazi parçalarının ve hisselerinin bir araya getirilerek muntazam şekiller halinde birleştirilmesi ve işletmelerin yeniden düzenlenmesi işlemi olarak tarif edilebilir.
Aynı şekilde, arazi toplulaştırması, tarımsal arazileri niteliklerine göre sınıflandırarak bir kişiye ait farklı alanlardaki küçük arazi grupları yerine o arazinin toplamını karşılayacak kadar, en az miktarda parça arazinin (mümkün olursa tek parça) o kişiye verilmesini hedeflemektedir.
Böylece iş gücünden, akaryakıttan, tarla sınırlarındaki kayıplardan kar edilmiş olacağı gibi, toprağın işlenebilme süresi ve kalitesi de artar,.
Yapılacak diğer iyileştirme, sulama, gübreleme, ilaçlama gibi yatırımların da daha ucuza mal edilmesi gibi yararlı sonuçları da doğurmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacının maliki ve hissedarı olduğu üç adet kadastral parselin, toplulaştırma işlemi sonucunda birleştirilmek suretiyle ...ada, ...parselde müstakil olarak planlandığı, yeni oluşturulan parselin büyük bölümünün davacının kadastral parsellerinin fili kullanım alanında ve aynı yerde tahsis edildiği, yeni parselin köy sınırında olmasından dolayı şeklinin zorunlu olarak dikdörtgen olarak verilemediği, yukarıda açıklanan hedefleri göz önünde bulundurularak işlem tesis edildiği, bu tahsis işleminin toplulaştırma ilke ve esaslarına uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkemece, diğer hususlar göz ardı edilerek bilirkişi raporundaki davacıya ait kadastral parsellerin verim bakımından tahsis edilen parsellerden üstün düzeyde olduğuna ilişkin tespitler esas alınarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinde ve bu karara karşı istinaf başvurusunun reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.