T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2021/679
Karar No : 2021/946
YETKİLİ YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ KARARI
Dava, … vekili Av. … tarafından, "İstanbul ili, Bayrampaşa ilçesi, … Mahallesi, … Cad., No:…" adresinde bulunan ve davacı tarafından işletilmekte olan "…" isimli iş yerinde, Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınmadan döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, iş yerinin faaliyetlerinin bir ay boyunca geçici olarak durdurulmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlem ile yasal işlem başlatılması için … Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirimde bulunulmasına yönelik … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle … Bakanlığı'na karşı açılmıştır.
Ankara … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E…., K…. sayılı kararıyla, "... iptali istenen işlem her ne kadar Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın işlemi ise de işlemin tesis edildiği 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanunun 3. maddesinin beşinci fıkrasında, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceğinin hüküm altına alınmış olduğu ve iptali istenen işlemin de İstanbul Valiliğine işlem tesisi için bildirim yazısı olduğu dikkate alındığında, faaliyetlerinin 1 ay boyunca geçici olarak durdurulmasına ilişkin işleme dair uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32/1. maddesi uyarınca işlemi tesis eden İstanbul Valiliğinin bulunduğu yer İdare Mahkemesi olan İstanbul İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu" gerekçesiyle davanın yetki yönünden reddine karar verilmiştir.
İstanbul … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla ise, "... kuruluş izninin, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, 1567 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamındaki piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için verildiği ve bu belgenin taşınmaz mallara bağlı olarak verilen ruhsatla ilgisinin bulunmadığı gibi durdurma işlemlerinin valilikçe yerine getirilmesinin dava konusu işlemi tesis eden merciin Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü olduğu gerçeğini değiştirmediği, bu durumda, davacı tarafından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığından bahisle iş yerinin faaliyetinin bir ay boyunca geçici olarak durdurulmasına ve tespite konu fiilin Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirilmesine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı işlemlerinin iptali istemiyle … Bakanlığı'na karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, dava konusu işlemi tesis eden Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bulunduğu yer idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesi görevli ve yetkili olduğu" gerekçesiyle yetki uyuşmazlığının çözümlenmesi için dosyanın Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.
Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrasında, göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanunda veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesinin, idarî işlemi veya idari sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olduğu kurala bağlanmıştır.
1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasında, bu Kanuna dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel ve düzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyette bulunanların elli bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılacağı ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir aydan altı aya kadar, tekrarı hâlinde ise sürekli olarak durdurulacağı, yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilan ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa söz konusu iş yerindeki faaliyetin sürekli olarak durdurulacağı, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği kuralına yer verilmiştir.
30/01/2018 tarih ve 30317 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'in (Tebliğ No: 2018-32/45) 5. maddesinde, yetkili müesseselerin kurulması ve faaliyete geçmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığı'ndan izin alınmasının şart olduğu, faaliyet izni bulunmayanların veya iptal edilenlerin, yetkili müessese faaliyetinde bulunamayacakları, ticaret unvanlarında, iş yeri açma ruhsatlarında, ilan ve reklamlarında, iş yerlerinde veya internet sitelerinde dövize ilişkin işlem yaptıkları izlenimini yaratacak hiçbir kelime, deyim ve işaret kullanamayacakları kural altına alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin bir ay boyunca geçici olarak durdurulmasına ve 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 1. ve 5. fıkraları uyarınca yasal işlem başlatılması için Cumhuriyet Başsavcılığına bildirimde bulunulmasına ilişkin dava konusu işlemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü tarafından tesis edildiği, bu kararın gereğinin yerine getirilmesini teminen … tarih ve … sayılı yazıyla İstanbul Valiliği'ne bildirimde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davaya konu edilen işlemler İstanbul Valiliği'nce tesis edilmediği gibi, anılan işlemlerin gereğinin yerine getirilmesi için İstanbul Valiliği'ne bildirimde bulunulmuş olmasının, söz konusu işlemlerin İstanbul Valiliği'nce tesis edildiği anlamına gelmeyeceği dikkate alındığında, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın, davacı tarafından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığından bahisle iş yerinin faaliyetinin bir ay boyunca geçici olarak durdurulmasına ilişkin … tarih ve … sayılı işlemi ile anılan iş yeri hakkında yasal işlem başlatılması için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na bildirimde bulunulmasına yönelik … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı'na karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca dava konusu işlemleri tesis eden Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bulunduğu yerdeki idare mahkemesi olan Ankara İdare Mahkemesi görevli ve yetkili bulunmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu uyuşmazlığın görüm ve çözümünde ANKARA İDARE MAHKEMESİ'NİN YETKİLİ OLDUĞUNA, dosyanın Ankara 8. İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, kararın İstanbul 2. İdare Mahkemesi'ne ve taraflara bildirilmesine, 15/03/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.