T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6837
Karar No : 2024/2053
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- … Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 2- ...
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ...'a aynı Kanunun Ek 2-3. maddesi uyarınca 6.141,00-TL ve 31/1-b maddesi uyarınca 598,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işlemlerin tesis edildiği gün, İstanbul Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü Sivil Trafik Ekipler Amirliği'ne bağlı polis memurları tarafından Tuzla Tersane Kavşağı'nda yapılan denetimde usulünce alınmış geçerli bir çalışma izni/ruhsatı bulunmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle uyuşmazlığa konu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile, araç sürücüsü olan diğer davacıya 6.739,00-TL trafik idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği; olayda, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte geçerli ve usulünce alınmış bir çalışma izni/ruhsatının bulunmadığı, olay tarihinden iki gün sonra İstanbul Büyükşehir Belediyesinden Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi alındığı; bu durumda, "ilgili belediyeden usulünce alınmış ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle geçerli bir çalışma izni/ruhsatı bulunmaksızın" ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı hususu tutanakla sabit olduğundan, söz konusu aracın Ek-2/3-a maddesi kapsamında 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ve aynı madde kapsamında araç sürücüsüne 6.141,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemlerin iptali istemi yönünden davanın reddine; 2918 sayılı Kanunun 31/1-b maddesi uyarınca sürücü adına 598,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden yapılan incelemede ise, işlemin dayanağı olan 11.02.2020 tarihli tespit tutanağında anılan maddeden ceza verilmesini gerektirecek bir tespite yer verilmediği görüldüğünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılan bu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesi kararına karşı karşılıklı olarak istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine; davacının istinaf başvurusu yönünden yapılan incelemede ise; olayda, işleme esas alınan tutanakta, ... plakalı araç içerisinde bulunan yolcuların Kocaeli İli, Çayırova İlçesinden; İstanbul İli, Tuzla İlçesi, Tersaneler Mevkiinde bulunan … şirketine taşındığının belirtildiği, dolayısıyla Yasa hükmünde ifade edilen, "belediye sınırları dahilinde" yolcu taşınması söz konusu olmadığından, diğer bir ifadeyle yapılan yolcu taşımacılığı şehirler arası taşımacılık (İstanbul/Tuzla - Kocaeli/Çayırova arası) niteliğinde olduğundan, tespit edilen eylemin belediye sınırları içerisinde izinsiz yolcu taşınmacılığı olarak değerlendirilmesine olanak bulunmadığı, belediye sınırları içerisinde izinsiz taşımacılık yapıldığına dair somut bilgi belge olmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının davacı şirkete ait aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi ve araç sürücü olan diğer davacı hakkında tesis edilen 6.141,00-TL tutarındaki para cezasına ilişkin kısmının kaldırılmasına ve anılan işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idareye bağlı görevlilerce 11.02.2020 tarihinde yapılan denetimde davacı şirketin maliki olduğu ... plakalı araç içerisinde yolcuların bulunduğu, bu yolcuların İstanbul-Tuzla'da bir tersanede çalıştıkları ve ücret karşılığı Kocaeli-Çayırova'dan, İstanbul-Tuzla'ya taşındıkları, yapılan personel servis taşımacılığı için İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan alınmış izin belgesi bulunmadığına dair tutanak düzenlenmiş ve hem 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi hem de 31/1-b maddesi uyarınca dava konusu işlemler tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği belirtilmiş; aynı Kanun'un "Genel Kanun Niteliği" başlıklı değişik 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde; diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı düzenlenmiş; "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında; "İdarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idarî yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idarî yaptırım kararı kesinleşir." hükmü, 8. fıkrasında, "İdarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde; idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görülür." hükmüne yer verilmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun "Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler" başlıklı 31. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf, taksi otomobillerinde ise taksimetre, bulundurulması ve kullanılır durumda olmasının zorunlu olduğu, 2. fıkrasında; (b) bendine göre araçlarında taksimetre, takoğraf bulundurmayan, kullanmayan veya kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücülerin 34.800.00 lira para cezası ile cezalandırılacağı belirtilmiştir.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "İdari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın davacı şirkete ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ...'a aynı Kanunun Ek 2-3. maddesi uyarınca 6.141,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemler yönünden incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bununla birlikte, denetime konu şehirler arası servis taşımacılığı faaliyeti 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan ilgili mevzuatı kapsamında kaldığından, anılan mevzuata aykırılık bulunması halinde yetkili merciiler tarafından işlem tesis edilebileceği de açıktır.
Temyize konu kararın davacı araç sürücüsü ...'a 2918 sayılı Kanunun 31/1-b maddesi uyarınca 598,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden incelenmesi:
2918 sayılı Kanunun 31/1-(b) maddesi uyarınca davacı araç sürücüsü hakkında tesis edilen 598,00-TL tutarındaki idari para cezasının idari yaptırımlardan sadece idare mahkemelerinin görev alanına giren (trafikten men gibi) bir işlemle birlikte tesis edilmemiş olması, trafikten men yaptırımının aynı Kanunun Ek-2/3. maddesi uyarınca uygulanması nedeniyle, bu kısım yönünden davanın görüm ve çözümünde yukarıdaki anılan hükümler gereğince sulh ceza mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, araç sürücüsü hakkında 2918 sayılı Kanunun 31/1-b maddesi uyarınca tesis edilen 598,00-TL idari para cezası işlemi hakkında davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının;
a) Davacı şirkete ait ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ...'a aynı Kanunun Ek 2-3. maddesi uyarınca …-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemler yönünden yukarıda yer verilen AÇIKLAMA İLE ONANMASINA,
b) Davacı araç sürücüsü ...'a 2918 sayılı Kanunun 31/1-b maddesi uyarınca …-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlem yönünden BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 02/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.