T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/7219
Karar No : 2024/2465
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … İnşaat Turizm Tekstil Otomotiv San. ve Tic. Ltd Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı müteahhit şirket tarafından, İstanbul ili, Bağcılar ilçesinde yapımını üstlendiği 5 adet bina için tamamı bina bünyesinden karşılanamayan otopark alanına ilişkin yapı ruhsatı alınması aşamasında İstanbul Otopark Yönetmeliğine aykırı olarak ödendiği ileri sürülen 31.500.00-TL otopark bedelinin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek reeskont avans faizleri ile birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 05/06/2017 tarihli, E:2014/5674, K:2017/4491 sayılı bozma kararına uyularak verilen temyize konu kararda; davacıya ait taşınmazın yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde belirtilen otopark bedelinden muaf bir yapı niteliğinde olmadığı, yeni yapılacak olan yapıya ilişkin olarak otopark bedeli tahakkuk ettirilmesine bir engel bulunmadığı, Yönetmelik hükmüne uygun olarak ruhsat başvuru aşamasında otopark ücretinin %25'inin ödendiği, otopark yeri gösterildikten sonra tahsil edilecek %75'lik kısmı için çek verildiği anlaşılmakla davacıdan otopark ücreti tahsiline ilişkin işlemde hukuka aykırılık, tazminat talebinin kabulüne olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarece yapı ruhsatının verilmesi aşamasında henüz otopark yeri gösterilmeden mevzuata aykırı olarak otopark ücretinin tamamının ödenmesinin istenildiği aksi taktirde yapı ruhsatının verilmeyeceğinin belirtildiği, Otopark Yönetmeliği uyarınca taksitle ve otopark yeri gösterildikten sonra tahsil edilmesi gereken otopark ücretinin %75'lik kısmı için çek keşide edildiği ve çeklerin ödeme tarihi geldiğinde borcun tahsili yoluna gidildiği, otopark yerinin halen gösterilmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacının rızaen ödeme yaptığı, otopark yerinin gösterilmesinin fiilen park edilebilecek yerin olmasını ifade ettiği, davacıya ait otopark ihtiyacının da karşılandığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, (…) … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ile … ada … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılacak yapılar için yapı ruhsatı alınmak üzere Bağcılar Belediye Başkanlığına müracaat edilmiş, davalı idare tarafından binalarda İstanbul Büyükşehir Belediyesi Otopark Yönetmeliği uyarınca otopark yeri ayrılmadığından bahisle otopark ücreti tahakkuk ettirilmiş, davacı müteahhit şirket tarafından bu ücretin %25'lik kısmı peşin olarak ödenmiş, %75 lik kısmı ise; keşide tarihi 30/05/2008 olan 22,500 TL değerinde ve keşide tarihi 20/06/2008 olan 9.000 TL değerinde iki adet çek ile ödenmiş, davalı idare tarafından 22.500TL değerindeki çek 14/07/2008 tarihinde, 9000TL değerindeki çek ise; 28/07/2008 ve 06/10/2008 tarihlerinde tahsil edilmiştir.
Davacı tarafından, yapı ruhsatı almak için başvuru yapıldığı aşamada, otopark ücretinin tamamının ödenmesinin istenilmesi üzerine anılan ücretin peşin ödenmesi gereken %25'lik kısmının peşin olarak ödenmesinin yanında kalan %75'lik kısım için de davalı idareye çek verildiği, ancak çeklerin idare tarafından tahsil edilmesini engellemek ve henüz otopark yeri ayrılmadığından bu kısım yönünden idareye borçlu olunmadığını tespit ettirmek amacıyla adli yargıda menfi tespit davası açıldığı, anılan davada kabul kararı verildiği, söz konusu kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararı ile "uyuşmazlığın davacıdan alınan çeklerin İstanbul Otopark Yönetmeliğine uygun olarak tahsil edilip edilmediğine ilişkin olduğu, Yönetmelik uyarınca davalı idarenin dava konusu çekleri davacıdan almasının idari bir işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle uyuşmazlığı çözmekle görevli yargı merciinin idari yargı olduğu" gerekçesiyle bozulduğu, bu karar üzerine ... Asliye Ticaret Mahkemesinin … tarihli, E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddi yolunda karar verildiği, bu kararın kesinleşmesi üzerine, bina bünyesinden karşılanamayan otopark alanı nedeniyle hesaplanan otoparak ücertinin İstanbul Otopark Yönetmeliği uyarınca otopark yeri tahsis edildikten sonra taksitle ödenmesi öngörülen kısımı için henüz otopark ihtiyacı karşılanmadan davacıdan tahsil edilen toplamda 31.500 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinin son fıkrasında, “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü düzenlenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-b maddesinde idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan İstanbul Otopark Yönetmeliğinin "Otoparka İlişkin Genel Esaslar" başlıklı 4. maddesinin 1. bendinde; "Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde veya parselinde karşılanması esastır." hükmü, 6. bendinde; "Binaların ihtiyacı olan otopark alanının tamamının parsel veya bina bünyesinde karşılanamadığı durumlarda ise karşılanamayan otopark adedi kadar otopark bedeli alınır. Otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının Büyükşehir Belediyesince karşılanması zorunludur." hükmü, "Yapı Ruhsatı ve Kullanma İzinlerinin Verilmesi" başlıklı 9. maddesinin 5. bendinde; Parselinde veya yapıda otopark tesisi mümkün olmadığı takdirde Yönetmeliğe uygun olarak otopark bedeli istenir. Bu husus ruhsat eki onaylı mimari projesine, ilgili bağımsız bölümler de belirtilerek işlenir." hükmü, "Otopark Bedellerinin Tahakkuk ve Tahsil Esasları" başlıklı 12. maddesinin ikinci fıkrasının (c) alt bendinde; "Otopark yeri gösterilen parsellerde, %25'i yapı ruhsatı verilmesi sırasında nakden, bakiyesi ise on sekiz ay içinde dokuz eşit taksite bölünerek veya tahvil üzerindeki değeri esas alınarak Devlet tahvili olarak ödenir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında ödemelere ilişkin taahhütname alınır ve bu hususta tapu kütüğüne şerh düşülür; taksitle ödenecek % 75 lik kısım ödendikten sonra şerh kaldırılır." hükmü, (d) alt bendinde ise: "Otopark ihtiyacı parselinde karşılanamayan ve idaresince İmar Kanununun 37 nci maddesine göre otopark tesis edilemeyen alanlarda otopark bedelinin arsa payı hariç %25'i yapı ruhsatının verilmesi sırasında nakden, kalan %75'i ve arsa payı ise Belediyesince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan en geç 90 gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil edilir. Yapı ruhsatı düzenleme aşamasında ödemelere ilişkin taahhütname alınır ve tapu kütüğüne bu hususta, satışına engel olmayacak şekilde şerh düşülür." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen yönetmelik hükümlerinin değerlendirilmesinden; otopark ihtiyacının bina bünyesinde ve paselinde karşılanmasının esas olduğu, fakat kısmen veya tamamen otopark ihtiyacının parselinde karşılanamadığı durumlarda otopark ücreti alınarak otopark ihtiyacının idarece karşılanmasının zorunlu olduğu ve idarece bu ihtiyacın karşılanmasına yönelik olarak otopark bedelinin % 25'i yapı ruhsatı verildiği sırada nakden, kalan kısmının ise otopark alanı tahsis edildikten sonra taksitle alınabileceğinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul İli, Bağcılar İlçesi, (…) … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ile … ada … parsel sayılı taşınmaz üzerinde yapılacak yapılara ilişkin yapı ruhsatı verilmesi aşamasında, İstanbul Otopark Yönetmeliğinin 12. maddesinin ikinci fıkrasının (c) alt bendi uyarınca Bağcılar Belediye Başkanlığı tarafından otopark ücreti tahsil edildiği, davacı müteahhit şirket tarafından bu ücretin %25'lik kısmının peşin olarak, %75'lik kısmının ise henüz otopark alanı tahsis edilmeden vadeli çek verilmek suretiyle ödendiği ve bu ödemeye ilişkin tapuya şerh düşüldüğü anlaşılmıştır.
Olayda, davacının inşa edeceği yapılar için bina bünyesinden karşılanamayan otopark alanı için davalı idarece belirlenen otopark bedelinin tamamının ruhsat verilmesi aşamasında tahsili yoluna gidildiği, bakılan dava kapsamında Danıştay Altıncı Dairesinin 13/11/2023 tarihli ara kararına cevaben gönderilen beyan dilekçesi ve evrakların incelenmesinden, dava konusu taşınmazların otopark ihtiyacı karşılanmadan otopark ücretinin %75'lik kısmının tahsil edildiği ve bunun karşılığında davacının yararlanabileceği otopark alanının idarece belirlenmediği görülmüştür.
Bu durumda, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, otopark ihtiyacı parselinde karşılanamayan alanlar için idarece bu ihtiyacın karşılanmasına yönelik olarak otopark bedelinin % 25'i yapı ruhsatı verildiği sırada nakden, kalan kısmının ise otopark alanı tahsis edildikten sonra alınabileceğinin öngörüldüğü dikkate alındığında, davalı idarece davacının otopark ihtiyacı karşılanmadan tahsil edilen 31.500 TL otopark ücretinde hukuka uyarlık bulunmadığından, davacının talebinin kabulü ile davacıdan hukuka aykırı olarak tahsil edildiği anlaşılan 31.500-TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi gerekirken davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 25/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.