T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7283
Karar No : 2023/5950
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVALILAR YANINDA
(MÜDAHİL) : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin; ''Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar'' başlıklı üçüncü kısmının, ''Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'' başlıklı dokuzuncu bölümünün, ''Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme" başlıklı 14. maddesinin "peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi, kimya mühendisi ve makina mühendisi unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlar yönünden" eksik düzenleme nedeniyle iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Tarım ve Orman Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında birçok üyelerinin bulunduğu, dava konusu düzenleyici işlemle üyelerinin menfaatinin ihlal edildiği, kontrol görevini yapmalarına rağmen ilave ödemeden yararlandırılmadıkları, bu durumun başta Anayasa olmak üzere, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu ile uluslararası sözleşmelere aykırılık oluşturduğu, oysa meslek ayrımı yapılmadan fiili olarak gıda denetiminde, hayvan sağlığı ve kaydı işlemleri ile bitkisel ürünlerin hasadı da dahil olmak üzere, birincil ürünlerin üretilmesi ve yetiştirilmesi işlemlerinde kontrol görevinde bulunan tüm personele söz konusu ödemenin yapılması gerektiği, eşit işe eşit ücret ilkesi gereğince; aynı işi yapan peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi, kimya mühendisi ve makina mühendisi unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanların da bu kapsama dahil edilmesinin gerektiği, bu kişilerin, maddede sayılan Kanunlar ve Yönetmelik dışında 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, 5200 sayılı Tarımsal Üretici Birlikleri Kanunu ve 5488 sayılı Tarım Kanunu kapsamında da kontrol görevi yaptıkları belirtilerek, dava konusu Toplu Sözleşme hükmünün eksik düzenleme nedeniyle iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI: Anayasa’nın 53. maddesinde toplu iş sözleşmesi ve toplu sözleşme hakkına yer verildiği, 128. maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği; ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğunun kurala bağlandığı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 28. maddesinde toplu sözleşmenin kapsamının düzenlendiği, Anayasa ve 4688 sayılı Kanun ile diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde dava konusu madde hükmünde mutabakat sağlanmak suretiyle toplu sözleşmenin imzalandığı belirtilerek, hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI: Usul yönünden; dava konusunun mali boyutu da bulunduğundan, Hazine ve Maliye Bakanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği, esas yönünden; Toplu Sözleşme gereğince 2022 yılı başından itibaren Bakanlık taşra teşkilatında çalışan ve maddede belirtilen unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlara, söz konusu Kanunlar kapsamında günde en az beş saat kontrol görevi yapmaları halinde, bu görevi yürüttükleri her gün için 200 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ilave ödeme yapılmaya başlandığı, ayrıca kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürü görevini yapan personele de, fiilen kontrol görevini yürüttükleri her gün için bu maddeden yararlanma hakkının getirildiği, Anayasa’nın 128. maddesinde, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin; nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin Kanun’la düzenleneceği, ayrıca mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğunun hükme bağlandığı, dolayısıyla mali ve sosyal haklar konusunda Kamu İşveren Heyeti ile Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında yapılacak sözleşme hükümlerinin geçerli olacağı, anılan düzenlemeye paralel olarak 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nda düzenleme yapıldığı, 3. maddesiyle toplu sözleşme tanımlanarak, 28. maddesiyle toplu sözleşmenin kapsamının belirlendiği, dava konusu Toplu Sözleşme'nin, Kanun’un 28. maddesine uygun olarak, toplu sözleşme hükümleri çerçevesinde yapıldığı, toplu sözleşmelerin; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının korunması ve geliştirilmesi amacıyla yapıldığı için, kamu görevlilerine hak ve menfaat sağlarken, bağlayıcılık özelliği nedeniyle uygulanacağı süre içinde, özel olarak idareye genel olarak da uygulamanın denetlenmesi konusunda yargı organlarına pozitif yükümlülükler getirdiği, uygulama süresi iki yıl olan usulünce imzalanmış bir sözleşmenin bazı maddelerinin iptalinin, sözleşme hukuku kurallarına aykırı olduğu, öte yandan, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarının ancak kanun ve Anayasa ile düzenlenebileceği, parasal konuları düzenleyen kuralların yorum yoluyla genişletilemeyeceği belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DAVALILAR YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASI: Kontrol hizmetlerinde ilave ödemenin, 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme ile 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararında yer aldığı, 6. Dönem Toplu Sözleşme döneminde, tütün teknoloji mühendisliği kadro unvanı ile yine kontrol hizmeti gerçekleştiren tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeli kadrolarının ilave edildiği, dava konusu düzenlemede yer alan Kanun ve Yönetmeliklerde, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanun’u dışında kadro ve unvan tanımının bulunmadığı, esas olarak kontrol hizmetine ilişkin Kanun’un 5996 sayılı Kanun olduğu, anılan Kanun’a ekli Ek 2 sayılı çizelgede; üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında resmi kontrollerden sorumlu meslek mensuplarına ilişkin kadro unvanlarına yer verilmiş olup, burada belirtilen kadro unvanlarının Toplu Sözleşme hükmüne eklendiği, kontrol hizmetlerinde ilave ek ödemenin dayanağının, sadece Toplu Sözleşme olduğu, toplu sözleşmelerin, normlar hiyerarşisinde, yönetmeliklerden üstte yer aldığı, kontrol hizmeti; kanun ve yönetmelik gereğince gerçekleştirildiğinden, idarenin takdir hakkı kapsamında düzenleme yapıldığı, yargısal içtihatlara göre, idarenin düzenleme yetkisini kullanırken, belirli kişi, konu veya grupları kapsama almaması hususunun eksik düzenleme olarak nitelendirildiği, ancak; dava konusu yönünden bu durumun söz konusu olmadığı, ayrıca kimya mühendislerinin de kapsamda bulunduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı Sendika tarafından, 25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmenin; ''Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar'' başlıklı üçüncü kısmının, ''Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'' başlıklı dokuzuncu bölümünün ''Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme"nin düzenlendiği 14. maddesinin peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi, kimya mühendisi ve makina mühendisi yönünden eksik düzenlendiğinden bahisle iptali istemiyle dava açılmıştır.
Anayasa'nın 128. maddesinin ikinci fıkrasında; memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği; anılan fıkraya 07/05/2010 tarih ve 5982 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle eklenen ek cümlede ise; mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hükmüne yer verilmiştir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde;
"(1) Bu Kanun, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsar.
(2) Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel tüketim amacıyla hazırlanan gıdalar bu Kanunun kapsamı dışındadır." ; hükmüne,
"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; " Bu Kanunun uygulanmasında; ... ...
42) Kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından resmî kontrol yetkisi verilen kişiyi,
52) Resmî kontrol: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri, .... ifade eder. "; hükmüne,
"Resmî Kontroller, İtiraz Hakkı ve Resmî Sertifikalar " başlıklı 31. maddesinde;
"(1) Resmî kontroller, uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve meslekî gizlilik ilkelerine uygun olarak risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin gerçekleştirilir. Bu kontroller, izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, numune alma ve analiz gibi uygulamaları da kapsar. Kontroller, Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirilir. Üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında hangi meslek mensuplarının hangi resmî kontrollerden sorumlu olduğu Ek-2'de belirtilmiştir.
(2) Resmî kontrollerde, ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeli, kontrol yetkisi verilen personele yardımcı olmak üzere görev alabilir.
(3) Kontrol görevlisi, Bakanlık adına bu Kanun hükümleri doğrultusunda resmî kontrolleri yapmak, kontrol sonucuna göre, her türlü etkiden ve çıkar ilişkisinden uzak, tarafsız, objektif ve bağımsız olarak karar almak zorundadır. Kontrol görevlisi, bu Kanunla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde, bu Kanunda öngörülen idarî yaptırımları uygulamaya yetkilidir. Kontrol görevlisi, bu Kanun kapsamındaki her yere kontrol amacıyla girebilir ve numune alabilir. Alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez. İlgililer resmî kontroller sırasında gerekli olan her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdür. ...." düzenlemesine yer verilmiştir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne, 28. maddesinde; "Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.
Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir." hükmü bulunmaktadır.
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme”nin, Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna ilişkin Dokuzuncu Bölümünün, “Kontrol hizmetlerinde ilave ödeme” başlıklı 14. maddesinde; “(1) Tarım ve Orman Bakanlığı taşra teşkilatında veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile mühendis unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlardan gıda, ziraat, su ürünleri, balıkçılık teknolojileri, kimya ve tütün teknoloji mühendisleri ile ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeline, en az 5 saat süreyle 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Kanun, 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Kanun, 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Kanun, 3/1/2002 tarihli ve 4733 sayılı Kanun, 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Kanun, 1/12/2004 tarihli ve 5262 sayılı Kanun, 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Kanun ve Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği kapsamında kontrol görevi yürüttükleri her gün için 200 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ilave ödeme yapılır. Kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürü görevini yapan personel de aynı usul ve esaslarda fiilen kontrol görevi yürüttüğü her gün için bu madde hükmünden yararlanır.” hükmü yer almaktadır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun yukarıda alıntısına yer verilen 3. maddesinde, "Kontrol görevlisi"nin, bakanlık tarafından resmi kontrol görevlisi verilen kişiyi, "Resmi kontrol"ün ise, anılan Kanun kapsamındaki faaliyetlerin kontrol edilmesi amacıyla yetkililerce gerçekleştirilen iş ve işlemleri ifade ettiği belirtildikten sonra; aynı Kanun'un 31. maddesinde, resmi kontrollerin, Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirileceği, ilgili meslek alanında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personelinin, kontrol yetkisi verilen personele yardımcı olmak üzere görev alabileceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun'un, üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında hangi meslek mensuplarının, hangi resmi kontrollerden sorumlu olduğunun düzenlendiği Ek-2 sayılı çizelgesinde ise, birincil üretim, üretim ve işleme, dağıtım, ithalat başlıkları altında sorumlu personelin kadro unvanlarına yer verilmiş, peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi ve makina mühendisi kadro unvanları bu unvanlar arasında sayılmamıştır.
Bu durumda, yukarıda açık metinlerine yer verilen 5996 sayılı Kanun'da ve dava konusu Toplu Sözleşme maddesinde sayılan diğer mevzuat hükümlerinde resmi kontrol yetkisi verilen kadro unvanları arasında belirtilmeyen, eğitim durumu, görev ve sorumlulukları yönünden anılan çizelgede belirtilen sorumlu personelden farklı niteliklere sahip bulunan peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi ve makina mühendisi unvanlı personele kontrol hizmetlerinde ilave ödeme yapılacak personel arasında yer verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, kimya mühendisi unvanının ise dava konusu düzenlemede yer aldığı görülmüştür.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma için önceden belirlenen 22/11/2023 tarihinde, davacı ... Sendikası vekili Av. ... , davalı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri Av. ... , davalı Tarım ve Orman Bakanlığı vekili Hukuk Müşaviri ... ile davalılar yanında müdahil ... Sendikası vekili Av. ... ve Danıştay Savcısı ... 'in hazır olduğu görülerek açık duruşmaya başlandı. 2577 sayılı Kanun'un 18. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca duruşmaya katılan taraflara usulüne uygun söz verilip dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi.
Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerden Tarım ve Orman Bakanlığının usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin; ''Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar'' başlıklı üçüncü kısmının, ''Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'' başlıklı dokuzuncu bölümünün, ''Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme" başlıklı 14. maddesinin "peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi, kimya mühendisi ve makina mühendisi unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlar yönünden" eksik düzenleme nedeniyle iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın ''Genel ilkeler'' başlıklı 128. maddesinin ikinci fıkrasında, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmış; anılan fıkraya 07/05/2010 tarih ve 5982 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle eklenen ek cümlede ise, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde,
"(1) Bu Kanun, gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, işleme ve dağıtımının tüm aşamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diğer kalıntılar ve bulaşanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner sağlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki sağlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriş ve çıkış işlemlerini ve bu konulara ilişkin resmî kontrolleri ve yaptırımları kapsar.
(2) Kişisel tüketim amaçlı birincil üretim ile kişisel tüketim amacıyla hazırlanan gıdalar bu Kanunun kapsamı dışındadır." ;
"Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, " Bu Kanunun uygulanmasında; ... ...
42) Kontrol görevlisi: Bakanlık tarafından resmî kontrol yetkisi verilen kişiyi,
52) Resmî kontrol: Bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri, .... ifade eder. " ;
"Resmî Kontroller, İtiraz Hakkı ve Resmî Sertifikalar " başlıklı 31. maddesinde,
"(1) Resmî kontroller, uygun sıklıkta, tarafsız, şeffaf ve meslekî gizlilik ilkelerine uygun olarak risk esasına göre, ön bildirim gereken hâller dışında, önceden haber verilmeksizin gerçekleştirilir. Bu kontroller, izleme, gözetim, doğrulama, tetkik, denetim, numune alma ve analiz gibi uygulamaları da kapsar. Kontroller, Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirilir. Üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında hangi meslek mensuplarının hangi resmî kontrollerden sorumlu olduğu Ek-2'de belirtilmiştir.
(2) Resmî kontrollerde, ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeli, kontrol yetkisi verilen personele yardımcı olmak üzere görev alabilir.
(3) Kontrol görevlisi, Bakanlık adına bu Kanun hükümleri doğrultusunda resmî kontrolleri yapmak, kontrol sonucuna göre, her türlü etkiden ve çıkar ilişkisinden uzak, tarafsız, objektif ve bağımsız olarak karar almak zorundadır. Kontrol görevlisi, bu Kanunla kendisine verilen yetkiler çerçevesinde, bu Kanunda öngörülen idarî yaptırımları uygulamaya yetkilidir. Kontrol görevlisi, bu Kanun kapsamındaki her yere kontrol amacıyla girebilir ve numune alabilir. Alınan numuneler için herhangi bir bedel ödenmez. İlgililer resmî kontroller sırasında gerekli olan her türlü yardım ve kolaylığı sağlamakla yükümlüdür..." hükümlerine yer verilmiştir.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı, kamu görevlilerinin ortak ekonomik, sosyal ve meslekî hak ve menfaatlerinin korunması ve geliştirilmesi için oluşturdukları sendika ve konfederasyonların kuruluşu, organları, yetkileri ve faaliyetleri ile sendika ve konfederasyonlarda görev alacak kamu görevlilerinin hak ve sorumluluklarını belirlemek ve toplu sözleşme yapılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir."; ''Toplu sözleşmenin kapsamı'' başlıklı 28. maddesinde, "Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.
Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz. Toplu sözleşme hükümleri, sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerlidir..." hükümleri öngörülmüştür.
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin; ''Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar'' başlıklı üçüncü kısmının, ''Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'' başlıklı dokuzuncu bölümünün, ''Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme" başlıklı 14. maddesinde, ''Tarım ve Orman Bakanlığı taşra teşkilatında veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile mühendis unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlardan gıda, ziraat, su ürünleri, balıkçılık teknolojileri, kimya ve tütün teknoloji mühendisleri ile ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeline, en az 5 saat süreyle 11/06/2010 tarih ve 5996 sayılı Kanun, 22/03/1971 tarih ve 1380 sayılı Kanun, 25/02/1998 tarih ve 4342 sayılı Kanun, 03/01/2002 tarih ve 4733 sayılı Kanun, 03/07/2005 tarih ve 5403 sayılı Kanun, 01/12/2004 tarih ve 5262 sayılı Kanun, 31/10/2006 tarih ve 5553 sayılı Kanun ve Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği kapsamında kontrol görevi yürüttükleri her gün için 200 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ilave ödeme yapılır. Kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürü görevini yapan personel de aynı usul ve esaslarda fiilen kontrol görevi yürüttüğü her gün için bu madde hükmünden yararlanır.'' düzenlemesi yer almaktadır.
Öte yandan; 03/09/2023 tarih ve 32298 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2024 ve 2025 Yıllarını Kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme'nin; ''Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar'' başlıklı ikinci kısmının, ''Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme'' başlıklı dokuzuncu bölümünün, ''Kontrol Hizmetlerinde İlave Ödeme" başlıklı 14. maddesinde, ''Tarım ve Orman Bakanlığı taşra teşkilatında mühendis, veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeline, en az 5 saat süreyle 11/06/2010 tarih ve 5996 sayılı Kanun, 22/03/1971 tarih ve 1380 sayılı Kanun, 25/02/1998 tarih ve 4342 sayılı Kanun, 03/01/2002 tarih ve 4733 sayılı Kanun, 01/07/2003 tarih ve 4915 sayılı Kanun, 03/07/2005 tarih ve 5403 sayılı Kanun, 01/12/2004 tarih ve 5262 sayılı Kanun, 18/04/2006 tarih ve 5488 sayılı Kanun, 31/10/2006 tarih ve 5553 sayılı Kanun ve Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği kapsamında kontrol görevi yürüttükleri her gün için 200 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ilave ödeme yapılır. Kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürü görevini yapan personel de aynı usul ve esaslarda fiilen kontrol görevi yürüttüğü her gün için bu madde hükmünden yararlanır.'' şeklinde düzenleme yapılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda metinlerine yer verilen 7. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerinde, dava konusu 6. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerinden farklı olarak, Bakanlık taşra teşkilatında mühendis unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunan personelin, kontrol hizmetlerinde ilave ödemeden yararlandırılacağı düzenlenmekle birlikte, hukuki uyuşmazlık 6. Dönem Toplu Sözleşme hükümleri yönünden değerlendirilecektir.
13/05/2010 tarih ve 27580 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5982 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesiyle Anayasa'nın 53. maddesinde yapılan değişiklik sonrasında memurlar ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı tanınmıştır.
Bu amaçla, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6289 sayılı Kanun'un 1. maddesiyle, 25/06/2001 tarih ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu'nun adı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu şeklinde değiştirilmiş; Kanun'un "Toplu Sözleşmenin Kapsamı" başlıklı 28. maddesinde, toplu sözleşmenin, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsayacağı belirtilerek kamu görevlilerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu dışındaki kanunlarla düzenlenmiş olan parasal diğer mali ve sosyal hakları da toplu sözleşme kapsamına alınmıştır.
25/08/2021 tarih ve 31579 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan; ''Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara ilişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme”nin, üçüncü kısmının dokuzuncu bölümünde, Tarım ve Ormancılık Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme hükümlerine yer verilmiş, davacı Sendika tarafından eksik düzenleme yapıldığı ileri sürülerek iptali istenilen "Kontrol hizmetlerinde ilave ödeme" başlıklı 14. maddesinde; Tarım ve Orman Bakanlığı taşra teşkilatında veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile mühendis unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlardan gıda, ziraat, su ürünleri, balıkçılık teknolojileri, kimya ve tütün teknoloji mühendisleri ile ilgili meslek alanlarında eğitim alan tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeline, en az 5 saat süreyle 11/06/2010 tarih ve 5996 sayılı Kanun, 22/03/1971 tarih ve 1380 sayılı Kanun, 25/02/1998 tarih ve 4342 sayılı Kanun, 03/01/2002 tarih ve 4733 sayılı Kanun, 03/07/2005 tarih ve 5403 sayılı Kanun, 01/12/2004 tarih ve 5262 sayılı Kanun, 31/10/2006 tarih ve 5553 sayılı Kanun ve Tarımda Kullanılan Gübrelerin Piyasa Gözetimi ve Denetimi Yönetmeliği kapsamında kontrol görevi yürüttükleri her gün için 200 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ilave ödeme yapılacağı, kontrol hizmetlerinin yürütüldüğü birimlerde müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, ilçe müdürü görevini yapan personelin de aynı usul ve esaslarda fiilen kontrol görevi yürüttüğü her gün için bu madde hükmünden yararlanacağı düzenlenmiş olup, madde kapsamında sayılan Kanunlar ve Yönetmelikte ise 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanun'u hükümleri haricinde, kontrol görevine ilişkin tanımlamalar ile bu konuda sorumlu meslek mensupları unvanlarına yer verilmediği görülmüştür.
Öte yandan; kontrol göreviyle ilgili ayrıntılı düzenlemeye yer verilen 5996 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, "Kontrol görevlisi"nin, bakanlık tarafından resmi kontrol yetkisi verilen kişiyi, "Resmi kontrol"ün ise, anılan Kanun kapsamındaki faaliyetlerin kontrol edilmesi amacıyla yetkililerce gerçekleştirilen iş ve işlemleri ifade ettiği belirtildikten sonra, Kanun'un 31. maddesinde, resmi kontrollerin, Bakanlıkça kontrol yetkisi verilen personel tarafından gerçekleştirileceği belirtilmiş olup, aynı Kanun'un, üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında hangi meslek mensuplarının, hangi resmi kontrollerden sorumlu olduğunun düzenlendiği Ek 2 sayılı çizelgesinde ise, birincil üretim, üretim ve işleme, dağıtım, ithalat başlıkları altında sorumlu personelin kadro unvanlarına yer verilmiş, ancak; eksik düzenleme iddiasına ilişkin olarak, kimya mühendisi dışında peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi ve makina mühendisi kadro unvanları, sorumlu personel arasında sayılmamıştır.
Bu durumda; iptal istemine konu Toplu Sözleşme maddesinde, yukarıda açık metinlerine yer verilen 5996 sayılı Kanun'da tek başına resmi kontrol yetkisi verilen kadro unvanları arasında belirtilmeyen, eğitim durumu, görev ve sorumlulukları yönünden anılan çizelgede belirtilen sorumlu personelden farklı niteliklere sahip bulunan peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, elektrik mühendisi ve makina mühendisi kadro unvanlarının, yürüttükleri resmi kontrol görevi nedeniyle madde kapsamında sayılan unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlara verilmesi öngörülen ilave ödemeden yararlandırılmamasında, hukuka ve dayanağı olan üst hukuk normlarına aykırılık bulunmamaktadır.
Diğer yandan, her ne kadar davacı Sendika tarafından, kimya mühendisleri yönünden de eksik düzenleme iddiasında bulunulmuşsa da, dava konusu Toplu Sözleşme maddesinde kimya mühendislerinin kontrol hizmetlerinde ilave ödemeden yararlandırılacak kadro unvan grupları arasında sayıldığı açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... -TL yargılama giderinin davacı Sendika üzerinde bırakılmasına, müdahilin yapmış olduğu ve aşağıda dökümü yapılan ... -TL yargılama giderinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için takdir edilen ... -TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/11/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu kontrol hizmetlerinde ilave ödemeye ilişkin hükümlerin ilk olarak 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme'de düzenlenmekle birlikte devam eden süreçte 2023 ve 2024 yıllarını kapsayan 7. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerinde de yer verildiği görülmektedir.
Kontrol göreviyle ilgili ayrıntılı düzenlemeye yer verilen 5996 sayılı Kanun'un 3. maddesinde, "Kontrol görevlisi"nin, bakanlık tarafından resmi kontrol yetkisi verilen kişiyi, "Resmi kontrol"ün ise, anılan Kanun kapsamındaki faaliyetlerin bu Kanun hükümlerine uygunluğunun doğrulanması için, kontrol görevlilerinin, verilen yetki çerçevesinde gerçekleştirdikleri izleme, gözetim, denetim, muayene, karantina, numune alma, analiz ve benzeri kontrolleri ifade edeceği belirtilmiştir.
Toplu Sözleşme hükümleri incelendiğinde; 2018 ve 2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme ile 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararında, Bakanlık taşra teşkilatında veteriner, veteriner hekim, biyolog ve kimyager unvanlı kadro ve pozisyonlarda olanlar ile mühendis unvanlı kadro ve pozisyonlarda bulunanlardan sadece gıda, ziraat, su ürünleri, balıkçılık teknolojileri ile kimya mühendislerinin ilave ödemeden yararlandırılacağı şeklinde düzenleme yapıldığı, dava konusu 6. Dönem Toplu Sözleşmede ise, önceki dönemde sayılanlar dışında, madde kapsamındaki Kanunlar ve Yönetmelik uyarınca kontrol görevini yürüten mühendis unvanlı personel açısından tütün teknolojileri mühendisleri ile tekniker, teknisyen ve yardımcı sağlık personeli, ayrıca bu hizmetlerin yürütüldüğü birimlerde müdürlük görevinde bulunan personelin de ilavesiyle kapsamın kısmen genişletildiği anlaşılmaktadır.
Ancak bu düzenlemeler, kontrol hizmeti yürüten diğer mühendis ve teknik/sağlık hizmetleri sınıfında çalışanlar arasında eşitsizlik yarattığından, konu Tarım ve Orman Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca incelenmiş ve belirtilen kanunlar ve Yönetmelikte sayılan kontrol iş ve işlemlerini yürüten diğer personelin de ilave ödemeden yararlanması yolunda 15/02/2023 tarih ve 31 sayılı olur alınmıştır.
Nitekim bunun üzerine, 7. Dönem Toplu Sözleşme hükümlerinde herhangi bir ayrım yapılmaksızın mühendis unvanlı tüm personel kapsama alınmıştır.
Bu durumda; bitkisel ve hayvansal üretim ile gıda ürünlerinin üretim, işleme ve dağıtım aşamalarında fiili olarak görev alıp, kontrol hizmetinde bulunan tüm meslek mensuplarının dava konusu ilave ödemeden yararlandırılması gerektiği sonucuna varıldığından, bu ilave ödemenin bazı meslek mensupları açısından sınırlandırılmasında hukuka uygunluk bulunmadığı, dolayısıyla 6. Dönem Toplu Sözleşmedeki dava konusu düzenlemenin kimya mühendisi dışında sayılan kadro unvanları yönünden eksik düzenleme nedeniyle iptali gerektiği düncesiyle, davanın reddi yönündeki Daire kararına katılmıyorum.