T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7443
Karar No : 2022/5728
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : … Emniyet Müdürlüğü … Müdürlüğü emrinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan davacı; … plaka sayılı araçla ilgili olarak, herhangi bir müracaat evrakı ve belge almadan trafik tescil kayıtlarında değişiklik yaptığından bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali ile mahrum kaldığı aylıkların iadesine karar verilmesi istemiyle dava açmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararıyla; dava dosyasındaki soruşturma raporu ile diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının, araç sahibinin herhangi bir yazılı başvurusu olmaksızın ve zorunlu belgeler ibraz edilmeksizin, … plaka sayılı araçla ilgili olarak bazı güncellemeler yaptığının sabit olduğu, bu durumun usul ve esaslara aykırı olduğu, ayrıca, yapılan bu tasarruflar sonucunda Devletin zarara uğratıldığı görülmekle davacının yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak fiilini işlediğinin sabit olduğu gerekçesiyle meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin temyiz istemine konu kararıyla davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun açıklama eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesinde düzenlenen meslekten çıkarma cezası şartlarının somut olayda bulunup bulunmadığının yargılama sürecinde dikkate alınmadığı; dava dilekçesinde ileri sürülen önemli argümanların değerlendirmeye alınmadığı; taşıması gereken zorunlu yasal unsurları ihtiva etmeyen İdare Mahkemesi kararının hukuka uygun olmadığı ileri sürülerek, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararı hakkındaki istinaf isteminin açıklama eklenmek suretiyle reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak, usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının açıklama eklenmek suretiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada; 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca ilk mahkeme kararı olan … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının, 20/07/2016 tarihinden önce verilmiş ve kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan kanun yollarına ilişkin hükümlere tabi bir karar olması nedeniyle ilk derece mahkemesince dava dilekçesinin reddine karar verilmesi üzerine, yenilenen dilekçe ile açılan davada yapılan yargılama sonucunda verilen … İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararının da ilk kararın verildiği tarihte yürürlükte olan kanun yollarına ilişkin hükümlere ve dolayısıyla doğrudan temyize tabi olduğu açık olduğundan, …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … günlü, E:…, K:… sayılı kararı kaldırılarak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Öte yandan, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 30. maddesinde; "Araçların tescil işlemleri; araç sahiplerinin, kanuni temsilcilerinin, vekillerinin veya kamu kurum veya kuruluşları ile tüzel kişilerce yetkilendirilen kişilerin müracaatları üzerine aşağıdaki usul ve esaslar doğrultusunda yapılır:
a) Araçların tescilleri, tescil edilen araçlara ait araç tescil belgesinin ve motorlu araç trafik belgesinin düzenlenmesi, kişiselleştirilmesi, kişiselleştirilen belgelerin basımı ve ilgililerine elden veya posta aracılığı ile teslimi işlemleri Emniyet Genel Müdürlüğü veya bağlı trafik tescil kuruluşlarınca yapılır. Posta yoluyla teslim edilecek belgelerin gönderileceği adres ve teslim işlemlerine ilişkin hususlar Emniyet Genel Müdürlüğünce belirlenir.
b) Tescili yapılan araçlar için düzenlenen ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ek-3'teki “Araç Tescil Belgesi” ile ek-4’teki “Motorlu Araç Trafik Belgesi”nin “Onaylayan” bölümleri yetkili personel tarafından sicil numarası yazılmak suretiyle imzalanır. Belgelerde yer alan bütün bilgiler silinti ve kazıntı olmaksızın bilgisayar ortamında doldurulur.
...
g) Tescili yapılan araçlar ve sahiplerine ilişkin bilgiler ile sonradan araç üzerinde yapılan her türlü işlem ve değişiklikler trafik tescil kuruluşlarınca derhal bilgisayar ortamına aktarılır. Ayrıca, yapılan işlem ve değişikliğe dair bilgi ve belgelerden Emniyet Genel Müdürlüğünce gerekli görülenler tescil dosyasına konulmak üzere aracın kaydının bulunduğu trafik tescil kuruluşuna postayla veya elektronik sistemle gönderilir.
ğ) Tescil edilen araçlara ve sahiplerine ilişkin bilgiler ile sonradan araç üzerinde yapılan her türlü işlem ve değişiklikler elektronik sistemle Gelir İdaresi Başkanlığına, bunun mümkün olmaması halinde ise en geç onbeş iş günü içinde yazılı olarak ilgili vergi dairesine bildirilir.
...
k) Araçlar üzerinde 28/11/2008 tarihli ve 27068 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelikte belirtilen şekillerde değişiklik yapılmış olması halinde, aracın muayenesinin yeniden yaptırılması zorunludur.
...
Sürücülerin ve araçların sicillerini tutmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğünce ihtiyaç duyulacak teknik bilgiler, hukuki değişiklikler veya kısıtlayıcı şerhlerin sicil üzerindeki kayıt işlemleri; Emniyet Genel Müdürlüğünce yetki verilen kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları veya özel hukuk tüzel kişilerince elektronik sistemle yapılabilir.";
44. maddesinde; "Araçlara ilişkin belgelerin ve tescil plakalarının kaybedilmeleri ve kullanılamaz duruma gelmeleri halinde aşağıdaki işlemlen yapılır;
...
b) Kayıp, çalınma, yıpranma, eskime, rehin kaldırma veya çeşitli nedenlerle yenilenmesi gereken araç tescil ve motorlu araç trafik belgeleri ile tescil plakalarının yenilerinin verilmesi işlemleri, herhangi bir trafik tescil kuruluşunca yerine getirilebilir.
c) Motorlu araç trafik belgesinin yeniden düzenlenmesinin talebi halinde, muayene geçerlilik süresinin sona ermemiş olduğunun anlaşılması durumunda yeniden muayeneye sevk edilmeksizin yenilenir.
ç) Her türlü tescil değişikliği veya tescile ait belgelerin mecburi hallerde yenilenmesi işlemlerinde öncelikle bilgisayar kayıtları esas alınır. Ancak, belgeler ile bilgisayar kayıtları arasında farklılık görülmesi halinde, gerekli inceleme ve araştırma yapılarak sonucuna göre hareket edilir.";
Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen;
...
ç) AİTM münferit araç uygunluk belgesi: AİTM onayı işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, münferit imalat/ithalat/tadilat için onay kuruluşunca veya onay kuruluşunun görevlendirdiği kuruluşça verilen belgeyi,
d) AİTM onayı: Araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygun olduğuna dair verilen onayı,
e) AİTM seri tadilat araç uygunluk belgesi: AİTM onayı işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda, seri olarak tadil edilen araç için imalatçı tarafından verilen belgeyi,
f) AİTM seri tadilat tip onayı belgesi: Bu Yönetmeliğe göre seri olarak tadil edilen araçlar için, her bir araç tipi için AİTM onayı işlemleri tamamlanarak, araçların bu Yönetmelik hükümlerine uygunluğu sonucunda onay kuruluşunca verilen belgeyi,
...
ifade eder.";
7. maddesinde; "(1) AİTM onayı sırasında izlenecek işlemler aşağıda belirtilmiştir:
...
ç) Motorlu araçlar ve römorkları ile motosiklet ve mopedlerin, tarım veya orman traktörleri ile römorklarının münferit imalat ve tadilatlarında onay başvuruları imalatçı adına, Bakanlık veya Bakanlık tarafından görevlendirilmiş kurum/kuruluşlarca yetki belgesi verilmiş yetkili teknik sorumlu tarafından yapılır.";
TSE Araç Proje Uygulama Usul ve Esasları'nın A/1 maddesinde; "Onay işlemlerinde Makine Mühendisleri Odası tarafından verilen uygulama yetki belgesi ve SMM büro tescil belgeleri aranacaktır.";
B/4-9/4 maddesinde; "koltuk çıkartılması veya ilavesi: Araçtaki koltuk ilavesi veya çıkartılması tadilatı aracın kategori veya sınıfını değiştiriyorsa aracın yeni kategori veya sınıfının şartları aranmalıdır.";
TSE Araç Tadil, İnceleme, Onay ve Belgelendirme Yönergesi'nin 22. maddesinde; "(1) Firmalara bu yönerge kapsamında verilen hizmetlerden dolayı aşağıda maddeler halinde belirtilmiş olan türdeki ücretler, Ek 1’de verilen ücretlendirme çizelgesine göre tahakkuk ettirilir
.";
Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle Araç Muayene İstasyonlarının Açılması, İşletilmesi ve Araç Muayenesi Hakkında Yönetmelik'in 8. maddesinde; "(1) Araç muayeneleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Karayolları Trafik Yönetmeliği, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca yürürlüğe konulan Tip Onay Yönetmelikleri, Araçların İmal Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik ile bu Yönetmelikte yapılan düzenlemeler dikkate alınarak Ek-1’de belirtilen sınıflara göre ve asgari Ek-2’de verilen cetveldeki hususları kapsayan kontrol ve testleri içerir. Bu kontrol ve testlerin yapılması zorunludur. Araçların muayenelerinde Ek-1’de belirtilen sınıflar esas alınır. Bakanlık bu sınıflar ile muayene kurallarında düzenleme ve değişiklikler yapabilir. Yapılan değişiklikler ve düzenlemeler genelgelerle İşletici veya Alt İşleticilere duyurulur.";
14. maddesinin 2. fıkrasında; "Muayene süresi dolmasa bile kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülenler ile üzerinde değişiklik yapılan araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur." düzenlemeleri yer almaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, tescile tabi motorlu araçlar üzerinde yapılacak fiziki değişikliklerin türüne göre; söz konusu aracın resmi tescil belgelerinde yapılacak olan güncelleme/değişiklik için çeşitli belgeler aranmaktadır. Araç tescil belgesi güncellemesi/değişikliği için zorunlu belgelerin temin edilmesi sırasında da, araç sahibinin, bazı resmi ve özel kurumlara ödemeler yapması gerektiği açıktır.
Bu bağlamda, davacı tarafından, 09/12/2013 tarihinde Pol-Net Araç Tescil Projesinde … plaka sayılı aracın 9 olan koltuk sayısının 10 olarak güncellendiği/değiştirildiği, yapılan bu güncelleme/değişiklik için ibrazı zorunlu olan belgeler aranmadan işlem tesis edildiği, böylelikle araç sahibinin ödemesi gereken TSE Araç Proje Müdürlüğü Araç Proje Faaliyetleri Belgelendirme ve İnceleme Hizmetlerine Esas Ücret Çizelgesi'nde belirtilen dosya tetkik ve tahsis ücreti, koltuk testi, mühendislik ve müşavirlik hizmet bedeli ile MMO vize ücreti, tadilat, işçilik, araç muayenesi ve değişiklik sonrası yeniden yapılması gereken muayene ücretlerinin ödenmemesinin sağlandığı, bu suretle tescil kayıtlarındaki güncelleme/değişiklik için yapması gereken masrafları yapmaması temin edilerek araç sahibine çıkar sağlandığı anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın yukarıdaki açıklama eklenmek suretiyle ONANMASINA,
3. Temyiz ve istinaf giderlerinin istemde bulunan davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine ve kararın bir örneğinin de …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) onbeş gün içinde Danıştayda karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 09/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.