T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7574
Karar No : 2023/4998
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, … Mahallesi… Bulvarı … adresinde faaliyette bulunan "Artı Akademi Psikolojik Danışma Merkezi"nin kapatılmasına ilişkin … sayılı … olur tarihli işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; söz konusu iş yerinin faaliyet alanının eğitimi destekleyici faaliyetler olduğu, öğrenci beyanlarının da bu yönde olduğu, dolayısıyla öğrencilerin iş yerinde yapılan faaliyete yönelik nitelemeleri tek başına yeterli olmadığı gibi öğrenci beyanları bir bütün olarak değerlendirildiğinde söz konusu iş yerinde eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunduğunun tereddütsüz olarak ortaya konulamadığı, bu kapsamda davalı idare tarafından gerek öğretmenlik yaptığı belirtilen kişilerin beyanlarının alınmaması gerekse iş yerine ilişkin bilgi, belge, kamera kayıtlarının incelenmemesi ve öğrenci velilerinin beyanlarının alınmaması nedeniyle davacıya ait iş yerinde eğitimi destekleyici faaliyette bulunulduğu iddiasını çürütecek ve kurumda eğitim-öğretim faaliyetinde bulunulduğunu ortaya koyacak somut bilgi ve belgenin de bulunmadığı, davacıya ait işyerinde izinsiz eğitim-öğretim faaliyeti yapıldığının her türlü şüpheden uzak, kesin ve net bir şekilde ortaya konulmaksızın, somut ve yeterli bir tespite dayanmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine avukatlık ücretine yönelik olarak davacının başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı … adresinde faaliyette bulunan "... Akademi Psikolojik Danışma Merkezi"nin kapatılmasına ilişkin 18375548 sayılı 23/12/2020 olur tarihli işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onuncu bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; "Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır.
a) Okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek,
b) Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejilerin belirlenmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek, ortaya çıkan yeni hizmet modellerine göre güncelleyerek geliştirmek,
c) Eğitim sistemini yeniliklere açık, dinamik, ekonomik ve toplumsal gelişimin gerekleriyle uyumlu biçimde güncel teknik ve modeller ışığında tasarlamak ve geliştirmek,
ç) Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsat ve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politika ve stratejilerin geliştirilmesi amacıyla çalışmalar yapmak, belirlenen politikaları uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek,
d) Kız öğrencilerin, engellilerin ve toplumun özel ilgi bekleyen diğer kesimlerinin eğitime katılımını yaygınlaştıracak politika ve stratejilerin geliştirilmesi amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, belirlenen politikaları uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek,
e) Özel yetenek sahibi kişilerin bu niteliklerini koruyucu ve geliştirici özel eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak ve uygulanmasını koordine etmek,
f) Yükseköğretim kurumları dışındaki eğitim ve öğretim kurumlarını açmak, açılmasına izin vermek ve denetlemek,
g) Yurtdışında çalışan veya ikamet eden Türk vatandaşlarının eğitim ve öğretim alanındaki ihtiyaç ve sorunlarına yönelik çalışmaları ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği içinde yürütmek,
ğ) Yükseköğretim dışında kalan ve diğer kurum ve kuruluşlarca açılan örgün ve yaygın eğitim ve öğretim kurumlarının denklik derecelerini belirlemek, program ve düzenlemelerini hazırlamak,
h) Yükseköğretimin millî eğitim politikası bütünlüğü içinde yürütülmesini sağlamak için, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bakanlığa verilmiş olan görev ve sorumlulukları yerine getirmek,
ı) Kanunlarla ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle verilen diğer görevleri yapmak." düzenlemesi yer almaktadır.
1739 sayılı Kanun'un "Yürütme, gözetim ve denetim" başlıklı 56. maddesinde eğitim ve öğretim hizmetinin, bu kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu belirtilmiştir.
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde; ''(1) Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir. (2) Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; kurum, okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları olarak, çeşitli kurslar ise, kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak tanımlanmış olup; aynı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, 11. fıkrasında Kanun kapsamındaki eğitim-öğretim faaliyetlerini yapan ancak bu Kanuna uygun olarak kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmeyen yerleri kuran veya işletenlere brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası uygulanacağı, bu yerler valiliklerce kapatılacağı, bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirleneceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yine, Kanun'un "Kurum açma izni" başlıklı 3. maddesinde; "Kurum açma izni verilmesi, binanın kullanılış amaçlarına ve Bakanlıkça belirlenen standartlara uygun ve yeterli bulunmasıyla birlikte aşağıdaki şartların yerine getirilmesine bağlıdır:
a) Ders araç-gerecinin kurumun amaç ve ihtiyaçları için yeterli olduğunun bir rapor ile tespit edilmesi.
b) Kurumun; yönetici, öğretmen ve diğer personelinin sayı ve nitelikleri yönünden uygun bulunması ve bu kurumda çalışacaklarının belgelendirilmesi.
c) Kurumun yönetmelikleriyle öğretim programının Bakanlıkça incelenip onanmış olması." kuralı yer almaktadır.
20/03/2012 tarih ve 28239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Kurum açma" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında; Kanunun 3 üncü maddesi hükmü doğrultusunda özel öğretim kurumlarına kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği belirtilmiş olup; aynı maddenin 2. fıkrasında ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının verilebilmesi için gerekli olan belgeler tahdidi olarak düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 5. maddesinin 4. fıkrasında ise; 'Kanunun 3 üncü maddesinin on birinci fıkrasında belirtilen yerlerin mülki idare amirleri tarafından görevlendirilen yetkililerce tespiti halinde bu yerleri kuran veya işletenlere valilikçe Kanunda belirtilen miktarda idari para cezası verilir. Verilen idari para cezası, 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgiliye tebliğ edilir, takip ve tahsili için ise Hazine ve Maliye Bakanlığının ildeki ilgili birimine bildirilir. Ayrıca bu yerler valilikçe kapatılır" hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, eğitim ve öğretim hizmetinin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı'nın sorumlu olduğu hususunda t...şma bulunmamakta olup; izinsiz ve ruhsatsız eğitim öğretim faaliyetine ilişkin gerekli tespitin yapılması ve yaptırımların uygulanması da bu çerçevede Milli Eğitim Bakanlığının görev ve sorumluluğu kapsamındadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere; eğitim ve öğretim faaliyetlerine yönelik sunulan hizmetlerin, Milli Eğitim Bakanlığı'nın denetim ve gözetimi altında yapılması gerektiği açık olup; bu çerçevede anılan eğitim öğretim hizmetinin izinsiz ve ruhsatsız olarak sunumunun tespiti halinde ilgili yerlerin Valiliklerce kapatılması gerekmektedir.
Ayrıca; davalı idarece tesis edilen işlemin hukuka uygun kabul edilebilmesi için öncelikle "izinsiz ve ruhsatsız" verildiği belirtilen hizmetin, doğrudan Milli Eğitim Bakanlığı'nın görev ve yetki alanına giren "eğitim ve öğretime ilişkin" olması gerekmektedir.
Olayda; Kayseri İli, Kocasinan İlçesi, … Mahallesi, … Bulvarı … adresinde eğitimi destekleyici faaliyetler kapsamında faaliyette bulunan "... Akademi Psikolojik Danışma Merkezi"nin, 17/12/2020 tarihinde Kocasinan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü İzleme ve Koordinasyon Komisyonu tarafından denetlendiği, yapılan denetimde Ö.S., İ.Ç., C.Ö. ve K.G., isimli şahısların iş yerinde öğretmenlik yaptıkları, iş yerinde iki ayrı sınıfta altı öğrenci bulunduğu, altı öğrencinin beş tanesinin ayrı, bir tanesinin ayrı sınıfta olduğu tespit edilerek fotoğraflandığı, sınıflarda bulunan öğrencilerin beyanlarının alındığı, bu kapsamda iş yerinde izinsiz eğitim ve öğretim faaliyetinde bulunulduğundan bahisle iş yerinin kapatılmasına ilişkin … sayılı … olur tarihli işlem tesis edilmiştir.
Uyuşmazlıkta; davalı idare elemanları tarafından yapılan denetimde, iş yerinin ve sınıfların fotoğraflarının çekildiği, iş yerinde bulunan kişilerin öğretmen olarak nitelendirildiği, iş yerinde bulunan öğrencilerin şube müdürü imzasıyla kayıt altına alınan beyanlarında; "hızlı okuma ile ilgili ders alıyorum", "felsefe hızlı okuma", "sihirli piramit göz egzersizi", "sözel muhakeme, bireysel görüşme", "okuma kitabı kitap hikaye", "soru bankası sorularını çözüyorum" açıklamalarının yer aldığı görülmektedir.
Yapılan denetimde yer alan tespitlerden anlaşıldığı üzere; söz konusu yerde çocukların okulda ve okul dışı zamanlarda kişisel gelişimlerine yönelik eğitim faaliyetleri gerçekleştirildiği, bir başka ifadeyle davacı tarafından sunulan hizmetin, okullarda bulunan rehberlik servisinin sunduğu rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetinin karşılığı mahiyetinde olduğu, eğitim hizmetleri olarak kesilmiş makbuzların bulunduğu, kurumun "çeşitli kurs" gibi faaliyet gösterdiği, Milli Eğitim Bakanlığı'ndan alınması gerekli izin ve ruhsatının bulunmadığı, bireysel danışmanlık faaliyeti karşılığı kesilen bir faturalar ve vergi levhasına tutanak ekinde yer verildiği, vergi levhasında işyerinin ana faaliyet konusunun; "Eğitimi Destekleyici Faaliyetler, Eğitim Rehberlik Danışmanlık (Yurt Dışı Eğitim Danışmanlığı Dahil) Test Değerlendirme, Öğrenci Değişim Programlarının Organizasyonu, (Yaprak Test ve Soru Bankası Hazırlama Gibi Eğitimi Destekleyici Faaliyetler)" olarak belirtildiği görülmektedir.
Kişilerin sosyal, sanatsal, sportif, kültürel ve mesleki alanlarda bilgi, beceri, dil, yetenek ve deneyimlerini geliştirmek, isteklerine göre serbest zamanlarını değerlendirmek amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumları olarak ifade edilen "çeşitli kursların" tanımı itibariyle geniş bir faaliyet alanını kapsadığı, bu bağlamda; öğrencilerin kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik her türlü faaliyetin "çeşitli kurslar" tanımı içerisinde kaldığı, zira; davacının sunduğu hizmetin, okullarda yer alan rehberlik ve psikolojik danışmanlık servisinin faaliyet alanına girdiği, dolayısıyla davacı tarafından "... Akademi Psikolojik Danışma Merkezi" adı altında sunulan hizmetin sunulmasına yönelik gerekli izin ve ruhsatları vermeye Milli Eğitim Bakanlığı'nın yetkili ve görevli olduğu, bu alanda denetim ve gözetim görevinin Bakanlığa ait olduğu anlaşılmaktadır.
O halde, davacı tarafından açıkça belirtildiği üzere iş yerinde öğrencilere kişisel, duygusal, ruhsal, bilişsel, zihinsel ve sosyal yönden gelişmelerini sağlamaya yönelik eğitim verildiği sabit olduğu ve bu hizmetin ancak Milli Eğitim Bakanlığı'nın izni ile "çeşitli kurs" adı altında belli personel aracılığı ile ve belli program çerçevesinde verilebileceği kuşkusuz olduğundan izinsiz olarak anılan hizmeti veren davacıya ait işyeri hakkında tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu durumda; dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık; işlemlerin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 20/10/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.