T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/763
Karar No : 2022/5829
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; faaliyet konusu "hazır beton imalatı" olan işyeri için verilen … günlü, … sayılı 2. sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; Muğla ili, Menteşe ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan ve tapunun … pafta, … ada, … nolu parsellerde bulunan yapılar ile ilgili olarak İmar Şehircilik Müdürlüğü ekiplerince yapılan incelemede ruhsatsız yapıların tespit edildiği ve İmar Kanunu 32. maddesi hükümleri uyarınca işlem yapıldığından bahisle davacı şirkete ait … günlü, … sayılı 2. sınıf GSM hazır beton imalatı konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmiş ise de; Muğla ili Menteşe ilçesi, … Mahallesi sınırları dahilinde bulunan … sayılı II (a) grubu dolomit işletme ruhsat sahası dahilinde bulunan hazır beton imalatı konu işyeri için Maden Kanun'un 7. maddesine 10/06/2010 günlü, 5995 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile eklenen 9. fıkrası hükmü uyarınca ruhsat tarihi olan 2013 yılı itibariyle Muğla İl Özel İdaresi yetkili olmasına rağmen yetkisiz Muğla Belediye Başkanlığınca ruhsat verilmesi nedeniyle davaya konu işlemde sonucu itibariyle hukuka ve mevzuata aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu yerin maden işletme ruhsatı sınırları içerisinde olduğu, maden işletme ruhsatı içinde bulunan mevcut yapılar için 'yapı kullanma izin belgesi' gerekmediği, dolayısıyla davalıya ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin idari işlemin yasaya aykırı olduğu, Muğla Belediye Başkanlığınca … Sanayi A.Ş. adına … günlü, … sıra no ile 2. sınıf Beton Santralı hazır beton imalatı faaliyet konulu GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, 05/03/2007 tarihi itibariyle Muğla Belediyesinin ruhsat verme yetkisi olduğu, … Sanayi A.Ş.nin davaya konu işyerini 18/06/2013 tarihinde davacı şirkete devrettiği, Muğla Belediye Başkanlığınca davacı şirket adına … günlü, … sayılı 2. sınıf GSM hazır beton imalat konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, 03/07/2013 tarihi itibariyle Muğla Belediyesinin ruhsat verme yetkisinin bulunmadığı, davacı şirketin kazanılmış hakkının bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesinin 15/10/2015 günlü, E.2015/11287, K.2015/8618 sayılı gönderme kararı ile Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesine; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından Danıştay Onuncu Dairesine, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından da, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Muğla ili, Menteşe ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde bulunan faaliyet konusu "hazır beton imalatı" olan işyeri için verilen … günlü, … sayılı 2. sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının hazır beton santraline ait yapı kullanma izni olmadığından bahisle iptal edilmesine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
23/07/2004 günlü, 25531 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununun (dava konusu işlemin yapıldığı tarihteki haliyle) “Büyükşehir Belediyesinin Görev, Yetki ve Sorumlulukları" başlıklı 7. madddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; "Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek." hükmü yer almaktadır.
6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının belirlenmesi" başlıklı 1. maddesi,
"(1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür."
Anılan Kanun'un "İlçe kurulması ve sınırlarının belirlenmesi" başlığını taşıyan 2. maddesinde,
"(22) Muğla ilinde, Muğla Belediyesinin mahalleleri merkez olmak üzere, Muğla Merkez ilçe sınırları içerisindeki köyler ile belediyelerden oluşan Menteşe ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur.
(23) Muğla ilinde, Kemer Belediyesi merkez olmak üzere, ekli (16) sayılı listede belirtilen köyler ve belediyelerden oluşan Seydikemer ilçesi ve aynı adla belediye kurulmuştur." denilmektedir.
Kanunun "Çeşitli hükümler" başlıklı 3. maddesinde de;
"(2) Mevzuatla il özel idarelerine yapılan atıflar bu Kanun kapsamında tüzel kişiliği kaldırılan il özel idareleri için ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, Hazineye, valiliklere, büyükşehir belediyelerine ve bağlı kuruluşlarına veya ilçe belediyelerine yapılmış sayılır. Tüzel kişiliği kaldırılan il özel idarelerine 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu ve diğer mevzuatla verilmiş olan yetki, görev ve sorumluluklar ilgisine göre bu kurum ve kuruluşlar tarafından kullanılır ve yerine getirilir. Söz konusu il özel idarelerinin mahkemelerde süren davaları ile il özel idaresi olarak faaliyet gösterdikleri dönem ve yapılan işlemlere ilişkin olarak açılacak davalarda muhatap, devir işleminin yapıldığı ilgili kurum ve kuruluştur." hükmünü amirdir.
6360 sayılı Kanunun 36. maddesi uyarınca, bu Kanun'un 1. maddesi ve 2. maddesi ilk mahalli idareler genel seçiminde (30/03/2014) yürürlüğe girmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Yasa'nın 3. maddesinde; "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir: a) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri. b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler, c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde; ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı, cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları." hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesinde; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmüne, 23. maddesinde, "...Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır...." hükmünü içermektedir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu işyeri için Muğla Belediye Başkanlığınca davacı şirket adına … günlü, … sayılı 2. sınıf GSM hazır beton imalat konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmiş ve … günlü, … sayılı işlemle mezkur ruhsat iptal edilmiş bulunmaktadır.
6360 sayılı Kanun'un ilgili maddelerinin 30/03/2014 tarihinde yürürlüğe girmesiyle Muğla Büyükşehir Belediye Başkanlığı kurulmuş olup, bu tarihten önce belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri, belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verileceği açıktır.
Buna göre, belediye mücavir alan sınırları dışında yer alan dava konusu işyerinin gerek ruhsatın verildiği tarihte, gerekse ruhsatın iptal edildiği tarihte İl Özel İdaresinin yetki alanında kaldığı, Muğla Belediyesinin ruhsat verme konusunda yetkili olmadığı anlaşılmaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinde yer aldığı üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği ve süre sonunda noksanlık ve aykırılıkların giderilmediğinin tespit edilmesi halinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek işyerinin kapatılacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; faaliyet konusu "hazır beton imalatı" olan işyeri için verilen … günlü, … sayılı 2. sınıf gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlem öncesinde, eksikliklerin giderilmesi ve yetkili idareden yapı kullanma izin belgesi almak üzere başvuruda bulunması için davacıya 15 günlük süre verilmediği açıktır.
Bu durumda, davalı idarece Yönetmelikte öngörülen usule aykırı şekilde 15 günlük süre verilmeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, İdare Mahkemesince aksi yönde verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. Aynı maddenin 3622 sayılı Yasa ile değişik 3. fıkrası uyarınca, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Yasa'nın (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 22/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.