T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7662
Karar No : 2023/2264
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, … ilçesi, ... Belde Belediyesi Encümen Kararı ile kurulan ... Taksi Durağında çalışan bir taksi taşımacısından hat satın alan davacı tarafından, durak hattının iptal edilerek (T) plaka verilmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 5216 sayılı Kanun'un 9. maddesine dayanılarak çıkarılan 15/06/2006 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 29. maddesinde, Büyükşehir belediyeleri dahilinde daha önce il trafik komisyonları veya valiliklerce alınan karar veya izinlerle elde edilmiş hakların saklı olduğunun hükme bağlandığı, davacının … tarih ve … sayılı "Taksi Hattı" konulu devir uygunluk yazısı ve …. Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye nolu Hat Satış Sözleşmesi ile durak hakkını satın aldığı E.T'nin Konut Taksi Durağındaki durak hakkının ... tarih ve ... sayılı Encümen Kararına dayandığı, yine …. Noterliği'nin … tarih ve … yevmiye nolu Hat Satış Sözleşmesi ile durak hakkını satın aldığı E.T'nin … Mahallesi, … Caddesinde, … Ada, … nolu parselin kesiştiği yerde kurulan taksi durağındaki durak hakkının … tarih ve …sayılı Encümen Kararına dayandığı, söz konusu kararlarda belirli bir süre öngörülmediği, durak haklarının iptal edilmesine ilişkin daha sonra alınan bir Belediye Meclis/Encümen kararının bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu durak haklarını satın alan davacının ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kazanılmış bir hakkının bulunduğu hususu dikkate alındığında, davacının durak haklarının iptal edilerek, T plaka verilmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı UKOME kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddi yönünde verilen kararın Dairemizin 01/04/2021 tarih, E:2019/7916, K:2021/2037 sayılı kararı ile bozulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile bozmaya uyularak; ... Belediye Encümen Kararlarıyla taksi duraklarının kurulduğu ve kararlarda ismi geçen şahısların durakta çalışmalarına karar verildiği, ardından "Taksi Durağı Satış Sözleşmesi" ile davacının durak hakkını satın aldığı görülmüş ise de; kendisine ait olmayan başka bir deyişle mülkiyeti kendisinde bulunmayan hattın satışa konu edilemeyeceği, usulüne uygun olarak elde edilmiş ruhsat, imtiyaz sözleşmesi, ulaşım araçları kira sözleşmesi ya da ihale usulüyle elde edilen haklarda olduğu gibi ruhsatta öngörülen süre ve sahip oldukları hat güzergâhı ile sınırlı olmak şartıyla plakaların devre konu edilebileceği, uyuşmazlık konusu olayda ise, ortada ticari bir plakanın bulunmadığı, (T) plakanın olması durumunda bile plaka verilmesine esas olan işlemlerin hukuka aykırı olması nedeniyle davacıya herhangi bir hak sağlamayacağı, Belediye Encümeninin kararıyla taksi durağı kurulmuş ise de; bu durakta kim ya da kimlerin çalışması gerektiğine ancak eşitlik, şeffaflık ve rekabet ilkeleri gözetilerek mer'i mevzuatta öngörülen usul ve esaslara göre ihale yöntemi ile karar verilmesi gerektiği açık olduğundan dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davalı idare tarafından sunulan 26/06/2018 tarihli savunma dilekçesinde, yargılamanın duruşmalı olarak yapılmasının talep edildiği ve fakat İdare Mahkemesi'nce kararın duruşma yapılmaksızın verildiği görüldüğünden usule ve mevzuata uygun olmayan İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, ... ... İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı vekili tarafından, müvekkilinin durak hakkının Encümen Kararına dayandığı, söz konusu kararın ya da durağın iptaline ilişkin başkaca bir karar bulunmadığından müvekkilinin kazanılmış hakkı bulunduğu, dava konusu işlemin karşı oylarla kabul edildiği, kararda fikir birliği bulunmadığı, ulaşım işlerindeki ihale zorunluluğunun tahdit kararının uygulandığı illerde geçerli olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyası ile ... iline ait ulaşım dosyalarının, yukarıda belirtilen mevzuatın ve Anayasa Mahkemesi'nin Cafer Sezgin ve Diğerleri Başvurusu'na ilişkin 07/04/2021 tarih, Başvuru No:2018/20720 sayılı kararının birlikte değerlendirilmesi neticesinde; ulaşımın bir kamu hizmeti olduğu, kamu hizmetinin devamlılığı ve sürekliliği kriterlerini taşıması gerektiği; taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı, verilme usul ve esaslarının belediyelerin denetim ve yönetiminde olup; dağıtımının da 2886 Kanun kapsamında ihale yoluyla yapılması gerektiği, bu şekilde elde edilecek plakaların mülkiyetinin, şartları sağlayan ve belediyece uygun görülen üçüncü şahıslara satış yoluyla devrinin mümkün olduğu, taşımacılık faaliyetine ilişkin plaka uygulamasının (örneğin M, S, T ve J plaka gibi) plakaların şehir içi toplu taşımacılık yapan araçların belirli bir düzende faaliyet göstermeleri ve takibinin kolaylığı açısından getirilmiş bir uygulama olduğu, bu plakaların temelinde çalışma izni olmaması halinde başka bir harf grubuna dahil olmasıyla bu harf grubuna dahil olması arasında hukuken herhangi bir fark bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca bu plakaların mülkiyet hakkı gibi süreklilik arz edemeyeceği, sahipliklerinin dayanak işlemlerinin süresiyle sınırlı olduğu; ... ilinin büyükşehir olmasından sonra davalı Büyükşehir Belediyesince şehrin ulaşım hizmetleri konusunda güncelleme çalışmaları yapıldığı ve çeşitli Yönetmelikler çıkarılarak yeni düzenlemeler getirildiği görülmüş, her ne kadar belediye sınırları içerinde ulaşıma ilişkin düzenleme ve karar verme yetkisinin belediyelere / büyükşehir belediyelerine ait olduğu açık olsa da, düzenlemenin yapıldığı tarihten önce T plakası olan yani mülkiyet hakkı kapsamında gözetilmesi gereken bir menfaati olan ve aktif olarak taksicilik yapan esnafa, ilgili belediyenin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden olumsuz, aşırı ve tek taraflı olarak etkilenmemesi amacıyla makul beklentilerinin karşılanabilmesi için uygun geçiş süreci tanınması gerektiği anlaşılmıştır.
Olayda ise, davacının T plaka sahibi olmadığı, dolayısıyla durak hakkını elde ettiği 2012 yılından başvuru tarihi olan 2019 yılına kadar aktif olarak taksicilik mesleğini icra etmediği, Büyükşehir Belediyesinin güncelleme çalışmalarından ve yapılan yeniliklerden etkilenen korunması gereken bir menfaati bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından ilgili tarafa iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 17/04/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50/4. maddesi uyarınca kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluğun gerekçeli onama yönündeki kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.