T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7824
Karar No : 2023/3629
KARARIN DÜZELTİLMESİNİ
İSTEYEN (DAVALI) : … Valiliği
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın onanmasına dair Danıştay Beşinci Dairesinin 09/10/2018 günlü, E:2016/17863, K:2018/16384 sayılı kararının; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava, Adana Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5. maddesi uyarınca "6 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Adana Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararını iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesince; Emniyet Genel Müdürlüğünün … günlü, … sayılı merkez ve taşra teşkilatına dağıtımlı olarak yayımladığı "Sendika Kurma ve Sendikalara Üye Olma" konulu Genelge'de, "Emniyet hizmetleri sınıfı ve emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personelin sendika kurması durumunda ya da üye olması durumunda 4688 sayılı Kanun'a aykırılıktan dolayı disiplin soruşturması açılacağı" hususlarına rağmen davacının sendikaya üye olduğu ve sendikanın yönetim kadrosunda görev aldığından bahisle bu davranışı ile hem "amirin emrini yapmamak" suçunu işlediği gerekçesiyle "meslekten çıkarma", hem de "hizmetin dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" suçunu işlediği gerekçesiyle "6 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırıldığı görülmekte olup, aynı fiilden dolayı iki ayrı ceza verilmesinin mümkün olmaması karşısında davacının, dava konusu işlemle "6 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Daire Kararının Özeti : Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine, Danıştay Beşinci Dairesinin 09/10/2018 günlü, E:2016/17863, K:2018/16334 sayılı kararıyla, temyize konu İdare Mahkemesi kararı onanmıştır.
KARAR DÜZELTME TALEBİNDE
BULUNANIN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 17/12/2012 tarihinde polislerin sendika kurmaları ile ilgili basın açıklaması yapıldığı, basın açıklaması yapan şube başkanları ile davacının beraber oturduğu, 20/12/2012 tarihinde ... Adana Şubesini kurmak isteyen arkadaşlarının sürgün edildiği ile ilgili yapılan basın açıklamasına ve 13/02/2013 tarihinde Emniyet - Sen Adana İl Temsilciliğinin açılış töreni ve basın açıklamasına davacının da katıldığı öte yandan, basın yayın organları ile sosyal medya ortamında üstlerini zan altında bırakan soyut nitelikli ifadeler kullanarak personeli tahrik ve teşvik ettiği bütün bu sebeplerle hakkında tesis edilen disiplin cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek, Danıştay Beşinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir
KARŞI TARAFIN CEVABI : Düzeltilmesi istenen kararın yöntem ve yasaya uygun olduğu, bu nedenle istemin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, davalı idarenin karar düzeltme isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının onanmasına dair Danıştay Beşinci Dairesinin 09/10/2018 günlü, E:2016/17863, K:2018/16384 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta olan davacının, Emniyet Genel Müdürlüğünün yazılı emirlerine uyma konusunda hassas davranmayıp resmiyete yakışmayacak bir durum sergilemek suretiyle "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" suçunu işlediğinden bahisle Adana Valiliği İl Polis Disiplin Kurulunun … günlü, … sayılı kararıyla Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5. maddesi uyarınca "6 ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir,
Bunun üzerine, söz konusu 6 ay kısa süreli durdurma cezasının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5. maddesinde, "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiili, 6 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya verilen disiplin cezasının, davacının sendikal faaliyette bulunmasına dayandığı anlaşıldığından, uyuşmazlık, emniyet hizmetleri sınıfı personelinin, kanunla yasaklanmış olan sendika kurma ve sendikaya üye olma fiilinin, yukarıda yer verilen Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 6/B-5. maddesinde yer alan, "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiili kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunun tahlil edilmesiyle çözüme kavuşturulabilecektir.
Kamu görevlilerinin sendika kurmalarının yasal zeminini teşkil eden 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun ilgili maddeleri incelendiğinde; "Kuruluş İşlemleri" başlıklı 6. maddesinde, "Sendika ve konfederasyonlar önceden izin almaksızın serbestçe kurulurlar.
Sendika kurucusu olabilmek için kamu görevlisi olarak çalışmak yeterlidir.
(Değişik üçüncü fıkra: 4/4/2012-6289/4 md.) Sendikanın kurucuları; sendika tüzüğü ve kamu görevlisi olduklarını gösterir belge ile sendikayı ilk genel kurula kadar sevk ve idare edeceklerin isimlerini kuruluş dilekçelerinin ekinde sendika merkezinin bulunacağı ilin valiliğine vermek zorundadırlar.
(...)
Yukarıda anılan belge ve tüzüklerin ilgili valiliğe verilmesi ile sendika veya konfederasyon tüzel kişilik kazanır.
(Değişik altıncı fıkra: 4/4/2012-6289/4 md.) Valilik, tüzük ve belgelerin birer örneğini, onbeş işgünü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına gönderir.
Tüzüğün veya bu maddede sayılan belgelerin içerdikleri bilgilerin kanuna aykırılığının tespit edilmesi ya da bu Kanunda öngörülen kuruluş koşullarının gerçekleşmediğinin anlaşılması halinde, ilgili valilik eksikliklerin bir ay içinde tamamlanmasını ister. Tamamlanmadığı takdirde sendika veya konfederasyonun faaliyetinin durdurulması için ilgili valilik bir ay içinde iş mahkemesine başvurur.
Mahkeme, kanuna aykırılığın veya eksikliğin giderilmesi için altmış günü aşmayan bir süre verir. Verilen süre sonunda tüzük ve belgeler kanuna uygun hale getirilmemişse, mahkeme sendika veya konfederasyonun kapatılmasına karar verir.(...)" hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Sendika üyesi olamayacaklar" başlıklı 15. maddesinde, "Bu Kanuna göre kurulan sendikalara; (...) j) Emniyet hizmetleri sınıfı ve .emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel ,(...) üye olamazlar ve sendika kuramazlar." kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemelerden, ekinde sendika tüzüğü ve kamu görevlisi olduklarını gösterir belge ile sendikayı ilk genel kurula kadar sevk ve idare edeceklerin isimlerinin yer aldığı kuruluş dilekçelerinin, sendikanın kurucuları tarafından sendika merkezinin bulunduğu ilin valiliğine verilmesiyle sendikanın tüzel kişilik kazanacağı; tüzüğün veya bu maddede sayılan belgelerin içerdikleri bilgilerin kanuna aykırılığının tespit edilmesi ya da bu Kanunda öngörülen kuruluş koşullarının gerçekleşmediğinin anlaşılması halinde, ilgili Valilikçe, eksikliklerin bîr ay içinde tamamlanmasının isteneceği ve tamamlanmadığı takdirde sendika faaliyetinin durdurulması için bir ay içinde iş mahkemesine başvurulacağı; mahkemece, kanuna aykırılığın veya eksikliğin giderilmesi için altmış günü aşmayan bir süre verileceği ve bu süre sonunda tüzük ve belgeler kanuna uygun hale getirilmemişse, sendikanın kapatılmasına karar verileceği anlaşılmaktadır.
Olayda, kısa adı "..." olan sendikanın, kuruluşuna ilişkin dilekçenin 09/10/2012 tarihinde Ankara Valiliğine verilmesiyle Yasa'da öngörülen şekilde kurulduğu; faaliyetinin durdurulmasına yönelik olarak Valilikçe bir ay içinde iş mahkemesine başvurulmadığı; Sendikanın Genel Kurulunun yapılması amacıyla İl Seçim Kuruluna yapılan başvuru üzerine Çankaya 1. İlçe Seçim Kurulu Başkanlığının … günlü, K:… sayılı kararı ile, 4688 sayılı Kanun’un 15/j. maddesine göre emniyet hizmetleri sınıfı ve emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personelin sendika kuramayacağı yolundaki Ankara Valiliğinin … günlü, … sayılı yazısına atıfta bulunularak olağan genel kurul toplantısı yapılması talebi reddedilmiş ise de, itiraz üzerine Ankara İl Seçim Kurulu Başkanlığının … günlü, K:… sayılı kararıyla, seçim kurullarının Kamu Görevlileri Sendikasının kanuna uygun olarak kurulup kurulmadığını denetleme mercii olmadığı gerekçesiyle itirazın reddedilmesi ve buna yapılan itirazın da Yüksek Seçim Kurulunun … günlü, … no'lu kararıyla, "Kurulun görev alanı dışında kaldığı" gerekçesiyle reddedilmesi sonucunda 2-3 Mart 2013 tarihinde gerçekleşen olağan genel kurulda seçilen yönetim kurulu üyelerine seçim kurulunca mazbataları verilmekle sendika tüzel kişiliğinin oluştuğu ve kurulan sendikanın bu tarihten itibaren sendikal faaliyet yürütmeye başladığı açıktır. Bu arada, Ankara Valiliğince, ... İş Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında ...'in kapatılması için açılan davada, 4688 sayılı Kanun'un 15/j. maddesinin Anayasa’ya aykırılığı öne sürülerek, Anayasa'nın 152. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvurulması üzerine, anılan Mahkemenin 2013/130 sayılı esasına kaydedilen dosyaya ilişkin 29/01/2014 tarihli toplantıda, "4688 sayılı Kanun'un 15. maddesinin, 6289 sayılı Kanunun 31. maddesinin (b) bendiyle değiştirilen birinci fıkrasının (j) bendinde yer alan;
A- 'Emniyet hizmetleri sınıfi...' ibaresinin Anayasa’ya aykırı olmadığına ve itirazın reddine,
B- '...ve emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel... ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE" karar verilmiş; böylece emniyet hizmetleri sınıfında yer alan personele ilişkin yasal kısıtlama yürürlüğünü korurken, "emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel" yönünden sendika kurabilmelerinin önünde yasal bir engel kalmamıştır. Anayasa Mahkemesinin sözü edilen kısa kararı üzerine, … İş Mahkemesince; … tarihli 3. celsede, "davalı Sendikaya Anayasa Mahkemesinin iptal karan doğrultusunda sendika tüzüğünü değiştirerek sendika üyesi olabilecek çalışanların niteliklerini bu iptal kararı esaslarına göre belirlemesi ve düzenlenmiş yeni tüzüğü dosyaya ibraz etmesi bakımından iki aylık süre verilmesine" karar verilmiştir.
Her ne kadar, işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yer alan kısıtlayıcı hükümler nedeniyle emniyet hizmetleri sınıfı ve emniyet teşkilâtında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personelin sendikalara üye olamayacakları gibi yeni sendika kuramayacakları tartışmasız ise de, genel olarak yasa koyucu tarafından "önceden izin almaksızın serbestçe" kurulması benimsenen sendikaların, kuruluş koşullarının yokluğu durumunda dahi kapatılması yetkisi yargı yerine tanınmış olup, 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesine aykırı olarak emniyet hizmetleri sınıfına mensup kamu görevlilerince kurulmak istenilen ve kısa adı "..." olan sendikanın kuruluşuna ilişkin belgelerin Ankara Valiliğine verilmesinden sonra Valilikçe, adı geçen sendikanın faaliyetinin durdurulmasına yönelik olarak bir ay içinde iş mahkemesine başvurulmadığından 4688 sayılı Kanun'un 15. maddesine aykırı da olsa önceden izin almaksızın serbestçe kurularak tüzel kişilik kazanmış olan bir sendikanın mahkeme kararı olmadan faaliyetine son verilmesine ya da tüzel kişiliğinin yok hükmünde kabulüne ve buna bağlı olarak üyelerinin sendikal faaliyette bulundukları gerekçesiyle disiplin cezasına çarptırılmalarına hukuken imkan bulunmamaktadır.
Aksi düşüncenin kabulü, kanunda öngörülen kuruluş koşullarının gerçekleşmemesi durumunda, koşulları gerçekleşmediği halde kurulan sendikanın faaliyetinin durdurulması hususunda iş mahkemelerine tanınan yargı yetkisinin, yürütme yetkisini kullanan idarelerce kullanılması sonucunu doğurur ki bu durumun hukuken kabulü mümkün değildir.
Bütün bu anlatılanlar ışığında dava konusu uyuşmazlık değerlendirildiğinde; davacıya atfedilen fiilin tamamıyla sendikal faaliyete ilişkin olması, sendikal faaliyet yürütmesi dışında, yürüttüğü kamu göreviyle ilgili olarak kendisine herhangi bir fiil, tutum ve davranış izafe edilmemesi karşısında, davacının, mahkemece hakkında kapatma kararı verilmeyen sendikanın faaliyetlerine katılmasının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5. maddesinde düzenlenen "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" kapsamında değerlendirilemeyeceği açık olduğundan, davacının madde uyarınca 6 ay kısa süreli durdurma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin anılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE;
2. ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA;
3. Temyiz ve karar düzeltme giderlerinin davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 15/06/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun "Sendika üyesi olamayacaklar" başlıklı 15. maddesinin ilk halinde "Bu kanuna göre kurulan sendikalara; ... j) Emniyet hizmetleri sınıfı ve emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel... üye olamazlar ve sendika kuramazlar." hükmü yer almaktayken, anılan hükmün somut norm denetimi yoluyla ... İş Mahkemesince iptalinin talep edilmesi üzerine Anayasa Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararla; hükümde yer alan "Emniyet hizmetleri sınıfı" ibaresinin reddine; "...ve emniyet teşkilatında çalışan diğer hizmet sınıflarına dahil personel." ibaresinin ise iptaline karar verilmiştir.
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5. maddesinde ise; "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" 6 ay süreli durdurma cezasını gerektiren eylemler arasında sayılmıştır.
Bakılan davada, Adana Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, 13/02/2013 tarihinde ... Adana İl Temsilciliğinin açılışında basın açıklaması yapıldığı, davacının da bu açılışa ve farklı tarihlerde düzenlenen basın açıklamalarına katıldığı, hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Dolayısıyla, "sendikanın, hukuken tüzel kişilik kazanıp kazanmaması hususunun" Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 6/B-5. maddesinde sayılan eylemin davacı yönünden sübûta ermiş olduğu gerçeğini etkiler bir yönü bulunmamaktadır. Başka bir ifade ile yasal olarak sendika kurması ve kurulan sendikalara üye olması, açık veya kapalı yer toplantılarına katılması yasaklanmış olan davacının, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nde "6 ay süreli durdurma" cezasını gerektiren eylemler arasında sayılan "hizmet dışında resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" fiilini işlediği açık olduğundan, eyleminin karşılığı olan ceza ile tecziye edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, sendikanın tüzel kişilik kazanmış sayılmasına ilişkin hukuki ihtilafın ise, açıkça yasaklanan disipline aykırı davranışı meşru kılamayacağı ve disiplin cezasının iptalini gerektirecek nitelikte bir hukuka aykırılık sebebi olarak kabul edilemeyeceği, bu nedenle, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.